AFP or licensors

Nieuw VN-klimaatrapport: bij stijging van 2 graden stijgt zeespiegel met halve meter en verdwijnt alle koraal uit de oceanen

Het is nog steeds mogelijk om de klimaatopwarming te beperken tot 1,5 graden, maar dan zijn wel "snel verregaande en ongeziene veranderingen" nodig. Dat zeggen klimaatonderzoekers in een nieuw rapport van het Intergovernemental Panel on Climate Change (IPCC), het klimaatpanel van de Verenigde Naties.

Twee maanden voor de volgende VN-klimaatconferentie in Katowice, in Polen, brengt het IPCC een nieuw rapport uit. Daarin wordt gewaarschuwd voor de gevolgen als de klimaatdoelstelling niet gehaald wordt. Met de huidige inspanningen zullen we het niet halen. Want volgens het IPCC zouden we, zonder gewijzigd beleid, al ergens tussen 2030 en 2052 de 1,5 graden overschrijden.

Momenteel is het op aarde al 1 graad warmer dan voor de start van het industriële tijdperk (tweede helft 19de eeuw). De effecten van die opwarming met 1 graad zijn duidelijk te zien, luidt het in het rapport: extreem weer, een stijgend zeeniveau en smeltende ijskappen. Maar het rapport schetst ook een erg somber beeld over een opwarming van 2 graden tegenover het pre-industriële tijdperk. Dat is de bovengrens in het klimaatakkoord van Parijs uit 2015. Als het 2 graden warmer wordt, dan zal bijvoorbeeld tegen het einde van de eeuw zo goed als alle koraal uit de oceanen verdwenen zijn, en zal de zeespiegel met een halve meter stijgen.

Als het ambitieuzere scenario van 1,5 graden gehaald wordt, dan zal de zeespiegel "maar" met 40 centimer stijgen en heeft het koraal nog overlevingskansen. Ook is het dan minder waarschijnlijk dat de Noordelijke IJszee ijsvrij wordt in de zomer. 

"Elk klein beetje extra opwarming speelt een rol" zegt Hans-Otto Pörtner van het IPCC in een statement. Hij waarschuwt voor "langdurige of onomkeerbare veranderingen" bij een overschrijding van de drempel van 1,5 graden opwarming. Het rapport besluit dat drastische bijsturingen in verschillende beleidsdomeinen nodig zijn.

"Klimaatbeleid moet vijf versnellingen hoger"

De Belgische milieubeweging roept eerste minister Charles Michel en minister-presidenten Geert Bourgeois, Rudi Vervoort en Willy Borsus op om de klimaatdoelstellingen stevig te verhogen en onze samenleving op weg te zetten naar een duurzame transitie. "Het klimaatbeleid moet vijf versnellingen hoger om een opwarming van meer dan 1,5 graden Celsius te vermijden", stellen de milieubewegingen Bond Beter Leefmilieu, IEW, Greenpeace en WWF in een reactie op het nieuwe rapport van het IPCC.

Het IPCC-rapport geeft volgens de organisaties de meest volledige en betrouwbare wetenschappelijke evaluatie van de impact die een klimaatopwarming van 1,5 graden  boven pre-industriële niveaus zal hebben, en van de noodzakelijke maatregelen om onder deze grens te blijven.

De milieubeweging waarschuwt dat als we het klimaatbeleid niet dringend een paar versnellingen hoger schakelen, we afstevenen op een klimaatopwarming van 3,5 graden Celsius of meer. "Dit zou een onomkeerbare impact tot gevolg hebben: verlies van biodiversiteit, de gedwongen migratie van miljoenen mensen, snel smeltende poolkappen en stijgende zeespiegels", klinkt het.

Meer rechtvaardige en veerkrachtige wereld

Het rapport stelt dat de netto-CO2-emissies op mondiaal niveau tegen 2050 herleid moeten zijn tot 0. Daarvoor moeten de ontwikkelde landen, waaronder België, rond 2040 koolstofneutraliteit bereiken. De ambities voor 2030 van België (-35 procent CO2) en Europa (-40 procent CO2) moeten volgens de organisaties dus stevig naar boven worden bijgesteld.

"Onmiddellijke politieke maatregelen zijn noodzakelijk om deze maatschappelijke verandering in te zetten", klinkt het. "De regionale en federale Energie- en Klimaatplannen 2030 die nu op tafel liggen, zijn duidelijk niet op maat van deze uitdaging. Zowel de ambitie als de concrete maatregelen moeten dringend versterkt worden."

De milieubeweging zegt dat de premier klimaatverandering wel ter sprake brengt in toespraken voor de Verenigde Naties en het parlement, maar dat dat niet genoeg is. "De regering moet ook daden stellen, en snel. Bovendien biedt de overstap van fossiele brandstoffen naar een koolstofvrije samenleving unieke mogelijkheden voor de economie", aldus de milieuorganisaties. Volgens hen kan gevaarlijke klimaatverandering maar afgewend worden door maatschappelijke doelstellingen voor een meer rechtvaardige en veerkrachtige wereld hoger op de agenda te plaatsen dan economische groei.