AFP or licensors

Verdwenen Saudische man in consulaat : mysterie blijft

Saudi-Arabië geeft aan Turkije toestemming om het Saudisch consulaat in Istanbul te doorzoeken. Turkije hoopt sporen te vinden in de zoektocht naar de mysterieuze verdwijning van Jamal Khashoggi. Die Saudische man werd voor het laatst gezien toen hij het consulaat van zijn land in Istanbul betrad.   

Stel: je wilt gaan trouwen. Samen met je lief verblijf je in het buitenland.  Om te kunnen trouwen, heb je wat formulieren nodig. Die wil je ophalen in het consulaat van je land. Je gaat het gebouw binnen, terwijl je lief buiten even wacht. Dat is meteen het laatste beeld dat je lief van je ziet.  Eerst ben je een anekdote in een krant. Een week na je verdwijning ben je wereldnieuws.    

Het verhaal lijkt het scenario van een goedkope thriller of een B-film. Maar de Saudische journalist Jamal Khashoggi  beleeft het. Of heeft het beleefd. Want de buitenwereld weet niet of Khashoggi dood of levend is.  

In ongenade

Jamal Khashoggi is niet de eerste de beste, vertelt Lucas Waagmeester in het Radio 1-programma 'Nieuwe Feiten'. "Khashoggi was ooit hoofderedacteur van een belangrijke Saudische krant, vriend van de Saudische koning ook, adviseur van de regering. Tot hij vorig jaar voelde dat de grond onder zijn voeten te warm werd."

"Plots moesten vrienden van hem naar de gevangenis; zijn column werd uit de krant geweerd. Khashoggi vestigde zich in Amerika en schreef in The Washington Post kritische stukken over de toenemende repressie in Saudi-Arabië. Khasoggi werd dus een dissident. Dat uitgerekend hij nu 'verdwenen' is, dat is wel heel toevallig", zegt Waagmeester.

Veiligheidscamera's "functioneerden niet"

Vier dagen vooraleer hij verdween, had Khashoggi een afspraak gemaakt met  het Saudisch consulaat in Istanbul (Turkije). Op beeld is te zien is dat hij het gebouw binnenstapt. Dan houdt het op. De Saudi's beweren dat ze hem ook naar buiten hebben zien lopen. Maar daar is geen beeld van. "De camera's binnen waren niet ingeschakeld", zo luidt de officiële verklaring van Saudi- Arabië. En dat ook zij zelf 'zeer bezorgd' zijn over de mysterieuze verdwijning...

We hebben hem zien buitenlopen, maar kunnen dat niet tonen, want onze camera's functioneerden niet

Er is wel heel veel 'toevallig', die dinsdag de tweede oktober.  Bijvoorbeeld dat vijftien Saudi's die dag naar Istanbul vliegen, het consulaat binnen gaan en opnieuw verlaten. Twee minibusjes met geblindeerde ramen en diplomatieke nummerplaten rijden uit het consulaat diezelfde dinsdag. Toeval?

Moeilijke combinatie van volkenrecht en strafrecht

Dat Khashoggi voor 't laatst werd gezien toen hij het  Saudisch consulaat binnen ging, maakt het voor de onderzoekers extra lastig.  Een ambassade of consulaat behoort tot het grondgebied van de staat die wordt vertegenwoordigd in het buitenland. Concreet : Turkse speurders mochten het consulaat van Saudi-Arabië niet betreden.  Slechts vandaag, een week na de verdwijning, kregen ze van de Saudi's een 'go'.

Een team van Reuters mocht binnen, om te zien of er geen lijken uit de kast vielen...

Lucas Waagmeester

"Eindelijk kan Turkije de zaak nu ten gronde onderzoeken", bevestigt Lucas Waagmeester.  "Eerder hadden de Saudi's al enkele reporters van Reuters uitgenodigd. Die kregen een rondleiding in het consulaat.  Een klerk deed systematisch alle kastdeuren open. Het waren bizarre, potsierlijke beelden".

Diplomatiek dynamiet

De verhouding tussen Turkije en Saudi-Arabië loopt sowieso niet lekker. Beide landen hebben bijvoorbeeld diametraal tegengestelde opvattingen over Iran.  De Verenigde Saten steunen dan weer het Saudisch regime. Maar uiteraard kan Washington het niet pikken dat een Saudische dissident die in Amerika woont en voor een Amerikaanse krant schrijft zomaar verdwijnt na een bezoek aan het consulaat van zijn land. 'Opheldering' is één van de meest gebruikte woorden in het mysterie. Iedereen is op zoek naar opheldering. Naar de waarheid.  De diplomatieke gevolgen kunnen groot zijn. De Britse minister van Buitenlandse Zaken Hunt liet zonet nog weten dat "vriendschap onder meer gebaseerd is het op het delen van dezelfde waarden".  

Geen precedent

Saudi-Arabië ontkent alle beschuldigingen dat Khashoggi in het consulaat  zou zijn opgepakt en buitengesmokkeld om later in een Saudische kerker te belanden. Laat staan dat Khashoggi vermoord zou zijn in het consulaat van zijn land. Maar enkele precedenten doen de geloofwaardigheid van de Saudi's in deze kwestie niet echt goed. De voorbije jaren zijn al minstens drie Saudische dissidenten die hun land waren ontvlucht op mysterieuze wijze verdwenen zonder een spoor na te laten. Telkens verdwenen de dissidenten overigens in een Europees land.