Andre Seale/VWPICS

Economie alleen zal het klimaat niet redden

Het alarmerende VN-rapport over de klimaatopwarming valt samen met de toekenning van de Nobelprijs aan een econoom die de klimaatopwarming economisch analyseerde. Volgens Geert Noels is er meer nodig dan enkel kijken vanuit economisch standpunt: "We zullen alle heilige huisjes moeten evalueren en durven slopen, en dat in een race tegen de klok."

labels
Geert Noels
Geert Noels is auteur van Econoshock en mede-oprichter van Econopolis, een vermogensbeheerder en financieel-economisch advieshuis.

Het alarmerende rapport van de Verenigde Naties (IPCC) dat we de opwarming van de aarde niet voldoende zullen stoppen, viel samen met het uitreiken van een Nobelprijs voor een econoom die de klimaatproblematiek economisch ontleedde. Dat kan geen toeval zijn.

De grote verrassing is dat het IPCC zo lang heeft gewacht om te bevestigen dat de doelstelling van 1,5° opwarming niet gehaald zal worden. Dat was al duidelijk in 2008 na Kyoto en later Kopenhagen, en was ook duidelijk na het klimaatakkoord van Parijs in 2015, dat met veel hoera door iedereen werd onthaald.

Degenen die Parijs een goed akkoord vonden, onderschatten de klimaatdynamiek, waardoor volgens dat rapport alle koraal uit de zeeën verdwijnt.

Die klimaatdynamiek kan niet gestopt worden met vrijblijvende doelstellingen door landen waar een nieuwe president of een economische crisis de focus weer op de korte termijn kan leggen, en zeker niet als internationaal transport geen lasten hoeft te dragen.

Niets in het rapport van het IPCC was niet bekend tien jaar geleden, alleen was er nog een zekere twijfel mogelijk over de probabiliteit. Vanuit risico-oogpunt had het IPCC toen al meer belang moeten hechten aan de “fat tails”, zeg maar de grote risico’s van klimaatveranderingen. De kettingreactie van opwarming in combinatie met de menselijke impact op stabiliserende ecosystemen door verstedelijking, landbouw, vervuiling allerhande etc. is immers immens. We hebben tien jaar en meer kostbare tijd verloren om structurele maatregelen te nemen op wereldvlak. 

Een ingrijpende verandering van de wereldeconomie is nodig. Hernieuwbare energie, uitfaseren van fossiele brandstoffen, energie-efficiëntie, … het zijn belangrijke nagels waar klimaatrapporten steeds op hameren.

Maar stilaan groeit de overtuiging bij wetenschappers én economen (die ik niet te snel bij de wetenschappers zou zetten) dat dit niet zal volstaan. Theoretisch kan een CO2-taks een impuls geven aan ondernemingen en landen om de uitstoot te verminderen. Maar dit zal te traag gaan om de klimaatwijzigingen af te remmen.

De wetenschappers zullen moeten denken aan ingrijpendere wijzigingen, en die zijn blijkbaar onbespreekbaar. Zelfs als Europa zijn volledige industrie euthanaseert, zijn energie volledig op hernieuwbare laat draaien, en geen enkele CO2 meer uitstoot, dan nog zal dit het klimaat niet redden. Zelfs als vervolgens de volgende Amerikaanse president zich ten volle smijt om het Parijsakkoord te valideren, zal dit ook niet volstaan.

De demografische groei in Azië en vooral Afrika blijven bijvoorbeeld een topic dat klimaatwetenschappers en wereldleiders met schroom ontwijken.

In Azië is de demografische groei immers gepaard gegaan met een sterke economische ontwikkeling, waardoor China nu al de grootste vervuiler ter wereld is, en de gecumuleerde historische vervuiling van de VS gaat beginnen in te halen.

India heeft niet dezelfde industriële ontwikkeling als China, maar zijn demografische en economische groei gaan verder en het haalt China demografisch in, met een enorme impact op milieu en klimaat.

En dan is er Afrika, dat 100 jaar geleden demografisch kleiner was dan Europa, maar nu op weg is om Azië in te halen. Economisch is Afrika een dwerg, maar qua klimaatimpact een verzwegen reus.

En wat heeft dit te maken met de Nobelprijswinnaars (correctie, de prijs van de Zweedse Centrale Bank) van 2018? Zowel Paul Romer als (vooral) William Nordhaus hebben een visie op klimaat en economie.

Nordhaus heeft in “The Climate Casino” een omstandige analyse gemaakt van de huidige toestand. Dit heeft de verdienste om alle aspecten te belichten, en hij gelooft dat economische stimuli en technologisch vernuft veel kunnen oplossen.

Critici vinden Nordhaus te soft, en verwijten hem bijvoorbeeld dat hij blijft uitgaan van continue economische groei in de toekomst. Ze vinden ook dat hij de kosten onderschat, en te optimistisch is over de oplossing. 

Dit optimisme deelt hij met Paul Romer, de andere Nobellaureaat. Zelf noemen ze hun klimaatoptimisme rationeel of conditioneel. Romer is bekend om zijn geloof in menselijk vernuft, en innovatie.

Hij is de exponent van het Silicon Valley-optimisme, dat in de afgelopen decennia fantastische technologische doorbraken heeft gerealiseerd. Bill Gates en Peter Drucker dweepten in 1997 al met Paul Romer als hun goeroe en hij werd toen al in Time vermeld als potentiële Nobeleconoom. Paul Romer werd in de techhype rond het millennium ook zelf ondernemer en vergaarde een fortuin met zijn Online-Educatie Start-up “Aplia”. 

Lees verder onder de foto.

Romer en Nordhaus zijn voorstander van een “Climate Club”: landen die zich verbinden om bepaalde klimaattaksen te betalen, maar in ruil bijvoorbeeld voordelen zoals vrije handel onder elkaar voeren om het “freerider”-probleem te doorbreken.

Landen die vandaag enorme klimaatinspanningen en economische kosten doen, zijn benadeeld als andere landen dat niet doen maar profiteren van die inspanningen.

Nordhaus gelooft niet in klimaatengineering omwille van het gevaar van ontsporing (kan je het klimaatproces echt controleren?) en mogelijke ongelijke voor– en nadelen (sommige landen zouden er slechter van afkomen). Hij vreest dat er daardoor nooit een tijdig akkoord zou kunnen komen. Tegelijkertijd gelooft hij dat klimaatengineering relatief goedkoop en eenvoudig zou kunnen zijn. Ik geloof dat klimaatengineering een deel van de oplossing zal zijn. 

Landen die vandaag enorme klimaatinspanningen en economische kosten doen, zijn benadeeld als andere landen dat niet doen maar profiteren van die inspanningen.

Zowel het IPCC als de Nobelprijswinnaars hebben de verdienste het klimaatdebat stevig op de agenda te zetten, maar falen tegelijkertijd in het durven verwijzen naar een aantal heilige huisjes, dikwijls buiten het economisch domein.

De demografische explosie van Afrika en Azië, de vernietiging van een aantal ecosystemen (Brazilië, oceanen,…) worden slechts zijdelings genoemd. Tevens moeten we onder ogen zien dat nieuwe nucleaire technologie ons klimaat zou kunnen redden, maar dat voor klimaatactivisten dit dan weer onbespreekbaar is.

Economie zal het klimaat niet redden, maar economisch en technologisch vernuft zou ons al een heel eind op weg zetten. We zullen echter alle heilige huisjes moeten evalueren en durven slopen, en dat in een race tegen de klok.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.