Het is 14 oktober: nu is het aan u

Na een wekenlange campagne is het vandaag - eindelijk - zover: we kiezen nieuwe gemeente- en provincieraden. Wat wordt van u verwacht? En wat staat er op het spel? 

Een verkiezingsdag is het feest van de democratie, klinkt het clichématig wel eens.

Ruim 4,8 miljoen Vlamingen moeten vandaag naar het stemhokje. Moeten, want er is opkomstplicht. Als u niet opdaagt in het stembureau riskeert u een boete van 60 euro, al vervolgt het parket zelden thuisblijvers. Er is evenwel geen stemplicht, u kunt altijd beslissen om blanco te stemmen.

Vergeet uw identiteitskaart en oproepingsbrief niet. In de 163 Vlaamse gemeenten waar elektronisch wordt gestemd, zijn de stembureaus open van 8 tot 15 uur. Waar nog traditioneel met potlood en papier wordt gestemd sluiten de bureaus al om 13 uur. 

Lokaal en...

Het zijn vandaag  in de eerste plaats gemeenteraadsverkiezingen: we kiezen een nieuwe gemeenteraad voor de komende zes jaar. Die gemeenteraad zal - in functie van de nieuwgevormde meerderheid en de coalitiegesprekken - het nieuwe gemeentebestuur (college van burgemeester en schepenen) kiezen. We kiezen dus niet rechtstreeks onze nieuwe burgemeester.

De 4,8 miljoen kiezers in Vlaanderen zullen verspreid over de 308 bestaande gemeenten hun stem uitbrengen. Samen verkiezen we echter in totaal 300 nieuwe gemeenteraden en geen 308; verschillende gemeenten zullen namelijk vanaf 1 januari 2019 - wanneer de nieuwe gemeentebesturen in principe van start gaan - gefuseerd zijn. Welke gemeenten fuseren en wat de politieke impact van die fusies is, kunt u lezen in dit artikel.

... provinciaal

Daarnaast moeten we ook in elk van de vijf provincies een nieuwe provincieraad kiezen voor de volgende 6 jaar. Dat is trouwens de reden waarom de inwoners van de West-Vlaamse gemeente Zuienkerke toch naar het stemhokje moeten gaan. Gemeenteraadsverkiezingen zijn er niet aangezien slechts één lijst is ingediend met evenveel kandidaten als zitjes in de gemeenteraad.

Begin dit jaar werden de provincies afgeslankt wat hun bevoegdheden betreft. Daarom kiezen we nu ook de helft minder provincieraadsleden dan bij de vorige verkiezingen: 175 in plaats van 350. Sommige partijen willen de provincies op termijn zelfs helemaal afschaffen.

De inzet van de verkiezingen

Maar wat staat er nu op het spel vandaag? De grootste partij op lokaal niveau is nog altijd  CD&V, hoewel dat op Vlaams niveau al een tijd niet meer zo is. Zullen de christendemocraten die koppositie kunnen behouden en in welke mate? Samenhangend met die vraag: zal de N-VA - lokaal momenteel de derde partij - de leidende rol die de partij nationaal heeft ook op lokaal niveau installeren?

Daarnaast wordt er met argusogen gekeken naar enkele specifieke steden.  Uiteraard is er Antwerpen. Volgens de recentste peilingen kan burgemeester Bart De Wever (N-VA) niet voortdoen met zijn huidige meerderheid van N-VA, CD&V en Open VLD. Zal de huidige coalitie toch genoeg stemmen halen of komt er een nieuw bestuur? Het antwoord op die vraag zal mogelijk ook van belang zijn voor de politiek op Vlaams en nationaal niveau, zeker in het licht van de federale en Vlaamse verkiezingen van mei volgend jaar. 

Maar er wordt ook reikhalzend uitgekeken naar de resultaten in Gent: kan het kartel SP.A-Groen zijn progressieve programma verderzetten nu huidig burgemeester Daniël Termont geen kandidaat meer is. Of zal Open VLD'er Mathias De Clercq de burgemeesterssjerp veroveren? Ook in Oostende wil een liberaal - Bart Tommelein - de socialisten van huidig burgemeester Johan Vande Lanotte van de troon stoten. Hoe zal staatssecretaris Zuhal Demir van N-VA het in Genk doen tegen burgemeester Wim Dries (CD&V). En kan SP.A'er Mohamed Ridouani in de grote voetsporen van Louis Tobback treden in Leuven?