Facebook verwijderde anonieme Belgische verkiezingspagina's

Socialenetwerksite Facebook heeft enkele pagina's verwijderd die betrokken waren in "gecoördineerd niet-authentiek gedrag". Het ging om pagina's die in het kader van de komende lokale verkiezingen werden gecreëerd door nepaccounts. Hoe dan ook kunnen dergelijke pagina's mogelijk problemen veroorzaken voor politieke partijen die regels moeten naleven rond de verkiezingsuitgaven.

Vorige week doken op Facebook twee groepen op, met als titels: "Bart De Wever opnieuw burgemeester" en "Wouter Van Besien is een schijnheilig paterke".  Het was niet geweten wie achter de Facebookpagina's zat. Na een tijdje waren ze ook weer verdwenen.

Nu blijkt dat Facebook die zelf offline heeft gehaald. "We hebben enkele Facebookpagina's verwijderd omdat ze betrokken waren in gecoördineerd niet-authentiek gedrag, bestuurd door nepaccounts", laat de sociale netwerksite weten. Of er ook nog andere pagina's in dat kader werden verwijderd, is niet duidelijk.

"In de aanloop naar de lokale verkiezingen in België hebben we verschillende maatregelen genomen om de integriteit op ons platform te beschermen", meldt Facebook. "We nemen dit soort gedrag zeer ernstig. Het opschorten van niet-authentieke accounts is een van de verschillende manieren om de verkiezingen op ons platform te beschermen."

Moet N-VA pagina's opnemen in verkiezingsuitgaven?

De twee pagina's spraken duidelijk hun voorkeur uit voor het huidige Antwerpse stadsbestuur onder leiding van de N-VA. Die partij ontkende in elk geval  zelf iets met de pagina's te maken te hebben. Toch zouden de - intussen verwijderde - pagina's een gevolg kunnen hebben voor de partij van Bart De Wever, met name door de regels rond verkiezingsuitgaven.

De twee Facebookgroepen hadden Facebook betaald om met hun berichten zo veel mogelijk mensen te bereiken. Maar afhankelijk van het aantal inwoners in een gemeente mag elke partij maar een bepaald maximumbedrag besteden aan de campagne. Om dat te kunnen controleren rapporteren partijen al hun verkiezingsuitgaven. 

"En in principe moet je ook uitgaven van derden rapporteren", vertelt politicoloog Bart Maddens. "Als iemand anders in jouw plaats campagne voert, tellen die uitgaven dus ook als verkiezingsuitgaven."

(Lees verder onder de afbeelding.)

Aangetekende brief naar anonieme mensen?

N-VA zegt echter dat ze niets met die Facebookgroepen te maken heeft. "De wet zegt als je niet wil dat iemand in jouw plaats campagne voert, je die persoon een aangetekende brief moet sturen. Dan moet je die uitgaven niet rapporteren als verkiezingsuitgave."

Maar bij N-VA Antwerpen valt te horen dat dit makkelijker is gezegd dan gedaan. Hoe stuur je immers een aangetekende brief als je niet weet wie er achter de Facebookgroepen zit?

In die anonimiteit schuilt ook een tweede probleem: stel dat N-VA het bedrag zou willen rapporteren als verkiezingsuitgave, hoe kan de partij te weten komen hoeveel geld de mensen achter de Facebookgroepen hebben uitgegeven?

(Lees verder onder de afbeelding.)

Mogelijk verstrekkende gevolgen

Het is de eerste keer dat in Vlaanderen dergelijke campagnetechnieken worden toegepast. In de VS is dat eerder wel gebeurd, bij de verkiezing van Donald Trump. Onze wet op verkiezingsuitgaven werd gemaakt in het pre-internettijdperk en is hier niet op voorzien.

Als de N-VA de kosten moet rapporteren, zet dit de deur open voor misbruik. "Stel dat iemand in 2019 een dure Facebookcampagne opzet, maar ervoor zorgt dat die helemaal niet bij het juiste publiek terecht komt. Dan moeten wij die uitgaven rapporteren terwijl de campagne ons helemaal niet heeft geholpen?", zegt een anonieme N-VA-bron. "Partijen kunnen elkaar zo een serieuze loer draaien."

Maar ook als de partij de uitgaven van de anonieme groepen niet moet rapporteren staat de deur open voor problemen. "Dan kunnen partijen bij de volgende verkiezingen groepen oprichten waar ze zogezegd niets mee te maken hebben, en dan hoeven ze die uitgaven niet te rapporteren", klinkt het. 

Oplossing?

"De oplossing ligt voor een belangrijk stuk bij Facebook zelf", zegt politicoloog Dave Sinardet. "In de Verenigde Staten heeft Facebook de regels strenger gemaakt: wie daar politieke boodschappen op Facebook wil verspreiden, moet zich eerst met naam en adres laten registreren. In België vraagt Facebook dat niet. Dat zou wel moeten gebeuren."

Ook de wet op verkiezingsuitgaven is voor aanpassing vatbaar, vinden zowel Maddens als Sinardet. "Reclamespots op televisie zijn verboden, maar op Youtube mogen partijen wel advertenties plaatsen. Hoe kun je dat uitleggen?", aldus Sinardet.