"Spanjaarden leven in 2040 langer dan Japanners"

In 2040 zou Spanje, en niet langer Japan, de lijst aanvoeren van landen met de hoogste levensverwachting. Dat blijkt uit een prognose in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. De Spanjaarden zouden tegen die tijd gemiddeld 85,8 jaar worden, de Japanners 85,7. Het verschil is dus klein. Volgens de wetenschappers speelt vooral de gezondere levensstijl een belangrijke rol in de eerste plaats van Spanje. België zou zakken van de 21e naar de 28e plaats nu.  

Wetenschappers van het Institute for Health Metrics and Evaluation in Seattle, in de Verenigde Staten, ontwikkelden een nieuw model waarbij ze de levensverwachting en gezondheidsrisico's in 195 landen en gebieden voorspellen vanaf 2016 tot 2040. De basis was een eerdere studie naar diezelfde factoren voor de periode 1990 tot 2016.

De onderzoekers bepaalden 79 "motoren" voor een goede gezondheid, zoals roken, BMI, proper water en hygiënische levensomstandigheden, maar ook variabelen als vruchtbaarheid, inkomen en onderwijs. Ze stelden op basis daarvan drie scenario's op: het meest waarschijnlijke, een worstcase- en een bestcasescenario.

Globaal gezien zou de levensverwachting in het meest waarschijnlijke scenario er tegen 2040 op vooruitgaan met 4,4 jaar, zowel voor mannen als vrouwen. Mannen zouden wereldwijd gemiddeld 74,3 jaar worden, vrouwen gemiddeld 79,8. De levensverwachting zal wel trager stijgen dan nu het geval is.

Volgens de studie zou de top acht van belangrijkste doodsoorzaken tegen 2040 bestaan uit hart- en vaataandoeningen, beroertes, infecties aan de lagere luchtwegen, COPD (een chronische longziekte), chronische nieraandoeningen, Alzheimer, diabetes en verkeersongevallen.

Spanjaarden (nipt) ouder dan Japanners

In 59 van de onderzochte landen zal de levensverwachting boven de 80 jaar uitkomen. Opvallende vaststelling daarbij is dat Spanje, en niet langer Japan, de lijst van landen met de hoogste levensverwachting zal aanvoeren.

De Spanjaarden zouden gemiddeld 85,8 jaar worden, over de geslachten heen. In 2016 was dat nog 82,9 jaar. De Japanners zouden 85,7 jaar worden, in vergelijking met 86,9 in 2016. De top vijf wordt vervolledigd door Portugal, Singapore en Zwitserland.

De voornaamste oorzaak dat Spanje over Japan wipt, ligt in hun levensstijl, zegt Christopher Murray, directeur van IMHE, aan The Guardian. De komende jaren vormen obesitas, hoge bloeddruk en bloedsuiker, tabak en alcohol de grootste risico's voor onze gezondheid en levensverwachting, volgens het onderzoek. "En daar scoort Spanje goed op, tabak uitgezonderd." Volgens hem speelt vooral het Mediterrane voedingspatroon een grote rol.

"In Japan zien we dat de mannen het niet zo goed doen", zegt Murray. "Daar is tabak allicht verantwoordelijk voor, en ook een stijging van obesitas."

België: 82,9 jaar in 2040

Opvallend bij de rijke landen is dat België - net als Canada, Noorwegen, Taiwan en Nederland - een aanzienlijke stap achteruitzet: ons land daalt van plaats 21 naar 28, met een verwachte levensverwachting die toeneemt van 81,0 in 2016 tot 82,9 jaar in 2040. De ergste terugval bij de rijke landen zou voor de VS zijn, dat van plaats 43 naar 69 zakt. De levensverwachting stijgt er lichtjes, van 78,7 jaar in 2016 tot 79,8 in 2040.

Uit het landenprofiel voor België blijkt dat longkanker,  borstkanker, automutilatie, chronische bronchitis en longemfyseem, gemiddeld meer dan in andere landen de oorzaak zijn van vroegtijdig overlijden. Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak, voor alzheimer, al rukt die ziekte fors op.

Palestina daalt het meest in de rangschikking, van plaats 114 tot 152 (met 71,9 jaar in 2016 en 72,2 jaar in 2040). Lesotho (Afrika) zal in 2040 de laatste plaats bekleden, met een verwachte levensverwachting van 57,3 jaar.

Beste of slechtste scenario?

De wetenschappers plaatsen wel een belangrijke kanttekening bij de prognoses. "De toekomst ligt niet vast, er zijn uiteenlopende scenario's mogelijk," zegt hoofdauteur Kyle Foreman. "Het verschil tussen het slechtse en het beste scenario toont dat we voorzichtig moeten zijn. Een verbetering van technologie zou bijvoorbeeld kunnen leiden tot een beter scenario, een afwezigheid van beleid zou de levensverwachting dan weer naar een slechter scenario kunnen sturen."

"Of we meer richting het beste dan wel het slechtste scenario gaan, dat hangt ervan af hoe goed of hoe slecht we met het beleid inspelen op de motoren die gezondheid bepalen."

Meer lezen?