Wat er op het spel staat in de Senaat en waarom de Republikeinen wellicht stand zullen houden

De "midterm"-verkiezingen in de Verenigde Staten kunnen tot een politieke machtswissel leiden in het Huis van Afgevaardigden, maar in de Senaat zit het systeem de Republikeinse meerderheid een beetje mee.

De Senaat bestaat uit 100 zetels, netjes verdeeld als twee zetels per staat, ongeacht hoe groot of dichtbevolkt die staat is. Volgens de "founding fathers" moest de Senaat immers een afspiegeling zijn van de belangen van de deelstaten van de VS.

Sinds 2016 liggen de machtsverhoudingen in de Senaat als volgt: er zijn 51 Republikeinse senatoren -de partij van president Donald Trump- en 49 Democratische tegenhangers. Een nipte meerderheid dus, die bedreigd wordt door twee factoren. Een: meestal verliest de meerderheid zetels bij "midterm elections". Twee: de peilingen -voor wat die waard zijn- spreken over een "blue wave" of "blauwe (Democratische) golf", maar in de Senaat zou daar weinig van te merken zijn.

Het toeval wil dat het nu net Republikeinse zetels zijn die ofwel nu niet op het spel staan of waar die partij zeker is van winst

Zo wordt om de twee jaar slechts een derde van de senatoren verkozen, dus niet de volledige kamer. Het toeval wil dat het nu net Republikeinse zetels zijn die ofwel nu niet op het spel staan of waar die partij vrij zeker is van winst. In de meeste zuidelijke staten -een Republikeins bolwerk- zijn er geen verkiezingen, behalve in Mississippi (vrijwel zeker Republikeins).  In het erg Republikeinse Westen is dat hetzelfde: of er wordt nu niet gekozen of enkel in sterk Republikeinse staten.

Er zijn drie staten die we wel in het oog moeten houden: in Arizona staat de zetel van de Republikein Jeff Flake op het spel. U kent hem nog van de heisa rond opperrechter Brett Kavanaugh. Flake komt niet meer op en de Democraten zouden die zetel kunnen binnenhalen. In Nevada boert de Republikein Dean Heller niet zo goed in de peilingen. Ook in Texas loeren de Democraten om de hoek met de relatief jonge Beto O'Rourke. De vraag is of veteraan en voormalig presidentskandidaat, de oerconservatief Ted Cruz, er zijn zetel kan behouden.

Anderzijds kunnen de Democraten een zetel verliezen in North Dakota, Missouri, Indiana, Tennessee en Florida.

Does it matter? Yes!

De Senaat is een van de belangrijke kamers van het Congres en er wordt dus wetgevend werk verricht. De instelling heeft van de grondwetgevers belangrijke extra bevoegdheden meegekregen.

Zo moet de Senaat beslissen over de benoeming van topfiguren in de administratie, zoals nieuwe ministers, het hoofd van de geheime dienst CIA, het FBI, de benoeming van ambassadeurs of gouverneur van de Federal Reserve en -u herinnert zich het wellicht nog- die van kandidaten voor het Hooggerechtshof. Mocht president Trump de volgende twee jaar nog een kandidaat benoemen voor dat hof, dan moet die eerst via de Senaat groen licht krijgen.

Daarnaast speelt de Senaat een belangrijke rol mocht het komen tot een "impeachment" of afzetting van de president. Het Huis van Afgevaardigden heeft de macht om die procedure op gang te zetten, maar de Senaat treedt dan op als een soort rechtbank die de uiteindelijke beslissing neemt. Dat laatste is echter vooral hypothetisch: nog nooit is een president via die procedure afgezet.

Björn Soenens: "Zet geen geld in op wie er zal winnen of verliezen"

Video player inladen ...