Video player inladen ...

Kriegsalbum van Gent: Michiel Hendryckx brengt foto's uit WO I tot leven

In het nieuwe fotoboek van Michiel Hendryckx staat opmerkelijk genoeg geen enkele foto van zijn hand. Hendryckx dook in de catacomben van onder meer het Archief Gent om er foto’s van honderd jaar of meer te selecteren. Het gaat om beelden die de Duitse bezetter maakte tijdens de Eerste Wereldoorlog. Ze geven een uniek inkijk in het leven van toen én er zijn ook heel wat bijzondere oorlogsverhalen.

Toen de Duitsers in 1914 Gent bezetten was één van de eerste maatregelen de inbeslagname van alle fotocamera’s van de inwoners. De Duitsers waren doodsbang voor spionage en wilden zo vermijden dat gevoelige info en beeldmateriaal bij de vijand terecht zouden komen. “Ze gingen daar erg ver in.” vertelt Hendryckx in een interview aan Radio 2 Oost-Vlaanderen, “ Zo dwongen ze duivenmelkers bijvoorbeeld ook om hun dieren op te hokken zodat ze geen boodschappen zouden kunnen verspreiden. Later gingen ze nog verder en lieten ze alle dieren afmaken. Duivenmelkers die veel geld in hun prijsbeesten hadden gestoken en de dieren verstopten, werden vaak verraden door Gentenaars”, legt Hendryckx uit. Er bestaan dus amper foto’s van burgers, de enige beelden die we uit het bezette Gent hebben zijn net de foto’s van de Duitse soldaten.

Kriegsalbum 1915

Een kerstcadeau voor het thuisfront

De zogenaamde ‘Kriegsalbums’ verschenen elk jaar rond de kerstperiode. Het waren fotoboeken die gedrukt werden, vaak met kerstboompjes op de cover, en opgestuurd werden naar het thuisfront in Duitsland. “De bedoeling was vooral om familie en vrienden te tonen hoe goed soldaten het hadden. Zo zijn er foto’s van charcuteriefabrieken in Gent. Dat is opvallend omdat er in Duitsland toen net enorme hongersnood was. Het was echte propaganda, met censuur ook. Beelden die niet geschikt waren of door de vijand konden gebruikt worden, werden geschrapt”, zegt Hendryckx.

Gentse charcuteriefabriek

Beelden van topkwaliteit

De Duitsers hadden in Gent een eigen fotodienst én er was zelfs een groepje fotografen dat het hele land door trok om ons erfgoed in kaart te brengen. “Het levert unieke beelden van toen op. Er zijn foto’s van gebouwen, kerken, meubels, schilderijen… Het bijzondere is dat de beelden van enorm hoge kwaliteit waren. Je moet weten dat de fotografie toen nog in haar kinderschoenen stond, ze was amper 40 jaar oud.”

Zwemmende Duitsers

Restauratie

Hendryckx maakte een selectie uit al die beelden en bewerkte ze ook. “Ik heb de foto’s digitaal gerestaureerd. Ik heb het stof eruit gefilterd, het contrast verhoogd of aangepast. Meer heb ik niet aangepast, zelfs de cadrage niet hoewel dat misschien soms wel betere foto’s had opgeleverd. Sommige mensen vinden dat ik nu al te ver ga met die kleine ingrepen maar ik vind dat onjuist. Ik heb, als fotograaf, veel respect voor het werk van mijn collega’s van 100 jaar geleden.

Duitse gevechtsvliegtuigen

Artist choice

In het boek is er nog plaats voor een apart hoofdstuk waar Hendryckx foto’s bijzondere beelden uitlicht gekozen op basis van hun schoonheid of het verhaal dat ze vertellen. Hij schreef er ook zelf teksten bij. “Er is zo bijvoorbeeld het verhaal van oorlogsburgemeester Emile Braun (nu vooral bekend van het plein in Gent dat naar hem genoemd is, nvdr.). Braun had zelf Duitse ouders, ze waren als migrant naar Gent gekomen. Hij werd Duitstalig opgevoed en sprak ook Frans en Nederlands. Hij ging met de bezetters aan tafel zitten om te onderhandelen en te vermijden dat Gent door hen verwoest zou worden. Hij is het de Duitsers, de hele oorlog lang, moeilijk blijven maken. Zij konden hem niet executeren omdat hij gewoon te populair was bij de bevolking. Uiteindelijk hebben ze hem, samen met een groepje andere intellectuelen, naar Duitsland gestuurd. In het boek staat een foto, die toen hij in ballingschap zat, genomen is.”

Emile Braun in ballingschap

Hoofdkwartier

Het boek wordt vandaag voorgesteld op een bijzondere locatie: Hotel Falligan aan de Kouter. Het chique herenhuis deed tijdens de Eerste Wereldoorlog dienst als hoofdkwartier van de Duitse fotodienst. Het boek ‘Kriegsalbum van Gent’ ligt vanaf morgen in de boekhandel.

Auto palace