Een voorstelling van het Chandra röntgen-observatorium in zijn baan rond de aarde. NASA

Chandra ruimtetelescoop opnieuw operationeel, Hubble weer zo goed als normaal

Het Chandra röntgen-observatorium verricht sinds zondagavond opnieuw wetenschappelijke observaties. Dat heeft de NASA bekendgemaakt. Chandra was op 10 oktober in "veilige modus" gegaan, na een probleem met een gyroscoop. En ook voor de Hubble ruimtetelescoop, die sinds 5 oktober buiten werking was, eveneens door een fout aan een gyroscoop, is er goed nieuws. De NASA heeft het probleem met de gyroscoop op kunnen lossen, en gaat nu nog een aantal tests uitvoeren. Daarna zou ook de Hubble opnieuw normaal moeten werken. 

De veilige modus van de Chandra werd veroorzaakt door een storing in een gyroscoop - een toestel dat de ruimtetelescoop in de juiste richting moet helpen houden. Die storing veroorzaakte een 3 seconden durende stroom van slechte data, wat maakte dat de boordcomputer een verkeerde waarde berekende voor de impuls van het ruimtetuig. Die verkeerde waarde leidde dan tot het in veilige modus gaan van de Chandra. 

De NASA heeft nu de gyroscoop waarin het probleem zich voorgedaan heeft, in reserve geplaatst, en een nieuwe configuratie voor de gyroscopen doorgevoerd. Het grondteam is daarop een reeks manoeuvres begonnen om te bevestigen dat de gyroscopen in de nieuwe configuratie naar behoren werken. 

Gedurende de komende week zullen de wetenschappers data van het ruimtetuig verzamelen om de werking van de nieuwe configuratie fijn af te stellen, en als laatste stap zal het team een software patch opladen met de nodige aanpassingen. Daarmee moet het probleem dan definitief van de baan zijn. 

De Hubble ruimtetelescoop, in 1997 gefotografeerd vanuit het ruimteveer Discovery. NASA

Ook de Hubble werkt bijna weer normaal

Ook de Hubble werkt bijna weer normaal, nadat de NASA-ingenieurs op 5 oktober verplicht waren geweest de ruimtetelescoop naar veilige modus over te schakelen, ook door een defect aan een gyroscoop. 

Die gyroscoop was een van de drie die in gebruik waren, en hij had de laatste maanden al vaker kuren gehad. Twee andere gyroscopen van de zes die de Hubble in totaal telt, waren eerder al stuk gegaan. 

De NASA-ingenieurs zijn er nu blijkbaar in geslaagd de blokkering in de gyroscoop weg te werken door het toestel in de tegengestelde richting te draaien. 

Het team zal nu een reeks tests uitvoeren om te evalueren "hoe de gyro werkt onder omstandigheden die gelijken op die van routine wetenschappelijke observaties." Nadat die tests zijn afgewerkt, wordt verwacht dat de Hubble weldra de normale wetenschappelijke operaties zal hervatten, aldus de NASA.   

Zowel de Chandra als de Hubble telescoop "spelen al lang in blessuretijd".  Chandra gaat al 19 jaar mee, veel langer dan de 5 jaar die oorspronkelijk als levensduur vooropgesteld was. En de Hubble was oorspronkelijk ontworpen voor 15 jaar, maar draait nu al 28 jaar mee. De opvolger van de Hubble, de James Webb Space Telescope, wordt normaal in 2021 gelanceerd.