Video player inladen ...

Maken "burgers tegen Bolsonaro" straks het verschil?

In Brazilië zijn de stembureaus nu al enkele uren open. Voor de uitslag wordt het wachten tot vannacht en vooral afwachten of de extreemrechtse Jair Bolsonaro het ook effectief tot president zal schoppen, zoals de peilingen voorspellen. Omdat de kiesstrijd over zowat alles behalve de inhoud is gegaan, hebben burgers zelf het initiatief genomen om op te lijsten waar de verkiezingen écht over gaan.

Bolsonaro mag dan nog gedoodverfd winnaar zijn, toch is zijn populariteit de laatste dagen wat aangetast. Het linkse kamp heeft tot gisteravond nog intensief campagne gevoerd en de voorbije dagen hebben gewone burgers en masse actie ondernomen door actieve informatiesessies op touw te zetten. In een klimaat waar fake news de boventoon voert en traditionele media alles doen behalve de mensen informeren, heeft de waarheid ook haar rechten, vinden ze.   

Evenveel belastingen voor arm en rijk, uitholling van de arbeidswetgeving, afschaffing van sociale programma’s die gezondheidszorg, onderwijs en cultuur toegankelijk en betaalbaar maken voor miljoenen werkende Brazilianen: dat alles moet voor Bolsonaro op de schop.

De geëngageerde burgers gaan op pad met flyers waarop een hele rist programmavoorstellen van Jair Bolsonaro zwart op wit naast de plannen van Fernando Haddad staan. De actie is afgelopen week viraal gegaan via sociale media en in heel Brazilië zijn duizenden mannen en vrouwen er de straat voor opgegaan.

Eén van hen is Luana Suzina, 35 jaar, die voor een multinational werkt en in Pinheiros woont, een betere buurt in São Paulo. "Alleen in onze buurt zijn wij intussen al met een 100-tal mensen. Geen van ons heeft bij de eerste ronde voor de Arbeiderspartij gestemd, maar nu is Fernando Haddad voor ons nog de enige optie", zegt Luana aan de telefoon. "Wij zijn ontzettend bezorgd, mijn vrienden hebben kinderen, wij willen niet langer aan de kant blijven staan en machteloos toekijken hoe haat en onwetendheid zegevieren in Brazilië."

De eerste vrouw met wie Luana sprak, werkte als poetshulp en werd door haar baas onder druk gezet om voor Bolsonaro te stemmen. Toch twijfelde ze enorm en was ze achterdochtig omdat Bolsonaro aan geen enkel debat deelnam en omdat ze zag hoe agressief de mensen werden door alle haat die Bolsonaro predikt. "Op wie moet ik stemmen?", vroeg de vrouw toen ze Luana op straat kruiste. "Dat moet u zelf beslissen, wij willen u alleen juist informeren."

Mensen worden door hun bazen of hun evangelische pastors onder druk gezet om voor Bolsonaro te stemmen 

"Een andere vrouw die langs de weg stond te wachten op haar vriendin vertelde ons dat ze geld was aangeboden om voor Bolsonaro te stemmen", vertelt Luana. "De vrouw wilde daar niet van weten, maar zou toch blanco stemmen omdat ze ontgoocheld is over de Arbeiderspartij. Wij hebben haar op geen enkel moment proberen te overtuigen om dat tóch te doen, we hebben de naam Haddad niet eens uitgesproken." Opnieuw werden alleen de concrete voorstellen van beide presidentskandidaten besproken en was de vrouw spontaan beginnen vertellen hoe ze een huis had kunnen kopen met steun van de overheid, toen Lula destijds aan de macht was.

"Zo komen er spontaan verhalen naar boven en beginnen mensen weer met elkaar te praten", aldus Luana. "Je kan je niet voorstellen hoe hard de mensen twijfelen. Ze worden door hun evangelische pastor of door hun baas gepusht om voor Bolsonaro te stemmen, maar voelen toch aan dat er iets niet pluis is."

Praten bij een koffietje

Her en der hebben burgers een tafel en wat stoelen voor hun deur op straat gezet en voorbijgangers een koffietje en een babbel aangeboden. "Je zou moeten zien hoeveel mensen zelfs in de rij willen staan om écht geïnformeerd te worden", vertelt Gustavo Matsubara.

De agressieve reacties door aanhangers van Bolsonaro nemen ze erbij. "We hebben allemaal wel een zwarte, een homo of een feministe in onze familie- of vriendenkring", besluit Luana. Of ze gelooft dat Haddad nog kan winnen? "We moeten dat geloven. Tot onze laatste snik."

VIDEO: bekijk hieronder de reportage van "Het journaal" 

Video player inladen ...

VIDEO: Onze reporter en Brazilië-kenner Annelies Beck live vanuit Rio de Janeiro in "Het journaal"

Video player inladen ...