Belga

Vingerafdrukken op identiteitskaart: verplicht in heel de Europese Unie?

De federale regering wil dat op onze identiteitskaarten, behalve onze foto, ook twee vingerafdrukken worden opgeslagen. Het wetsontwerp wil fraude met identiteitskaarten bestrijden. Maar er is veel kritiek, omdat het de privacy van de burger zou bedreigen. Op sociale media maken tegenstanders met de hashtag #ikweiger hun onvrede duidelijk. Eerder dit jaar stelde de Europese Commissie al voor om vingerafdrukken op alle identiteitskaarten in de EU te verplichten. Er is een grote kans dat dit voorstel wordt goedgekeurd.

labels
Rob Heirbaut
Europakenner bij VRT NWS.

86 verschillende identiteitskaarten

Van de 28 landen van de Europese Unie werken er 26 met een nationale identiteitskaart. Alleen het Verenigd Koninkrijk en Denemarken hebben geen identiteitskaarten. In totaal zijn er 86 verschillende soorten geldige identiteitskaarten in omloop. Er bestaat op dit ogenblik geen Europese regelgeving over hoe de kaarten er moeten uitzien, hoe groot ze moeten zijn, welke gegevens erop moeten staan.

Er zijn nog Griekse en Italiaanse papieren identiteitskaarten in omloop,  op Poolse identiteitskaarten staat geen foto, op vele anderen wel. Sommige landen hebben ook al vingerafdrukken verplicht gemaakt, in Duitsland kunnen burgers zelf kiezen of ze hun vingerafdrukken willen laten opslaan op de identiteitskaart.

Europese Commissie voorstander van vingerafdrukken

Volgens de Europese Commissie is het nodig om de identiteitskaarten veiliger te maken. Op 17 april presenteerde ze een voorstel: papieren identiteitskaarten zouden binnen twee jaar moeten verdwijnen en op de identiteitskaarten van alle EU-burgers zouden binnen vijf jaar chips moeten komen waarop foto's én vingerafdrukken  worden opgeslagen. 

In de impactstudie bij het voorstel somde de Commissie een aantal argumenten op.  Valse Italiaanse identiteitskaarten (al dan niet gestolen) zouden gebruikt worden om Europa binnen te geraken, of om binnen Europa te reizen. Poolse mensensmokkelaars bezorgen Poolse identiteitskaarten aan mensen uit Oekraïne, en die gebruiken ze om in het Verenigd Koninkrijk binnen te geraken.

Bovendien zouden 800.000 Europeanen slachtoffer zijn van "identiteitsdiefstal", waarbij gestolen identiteitskaarten bijvoorbeeld gebruikt worden om een auto te huren. "Geen enkele crimineel of terrorist zal zich nog kunnen beschermen achter een valse identiteitskaart", zei Europees Commissaris Avramopoulos op een persconferentie over het voorstel.   

Politieke steun

Het voorstel van de Commissie moet nog worden goedgekeurd, zowel door het Europees Parlement als door de Europese ministers van Binnenlandse Zaken. In het Europees Parlement is Gerard Deprez (MR) aangeduid als "rapporteur".

De verschillende fracties kunnen nog wijzigingen voorstellen, maar Deprez verwacht dat christendemocraten (EVP), conservatieven (ECR) en een deel van de liberalen (ALDE) het voorstel zullen steunen. Ook bij de lidstaten zou er een meerderheid voorstander zijn van verplichte invoering van vingerafdrukken op identiteitskaarten.

Wat met de privacy?

De federale regering loopt vooruit op deze Europese regelgeving, en wil de vingerafdruk op identiteitskaarten al vanaf volgend jaar invoeren.  Toch is er in ons land heel wat onvrede over de plannen van de regering. Op sociale media gebruiken tegenstanders de hashtag #ikweiger als protest. Enkele juristen hebben aangekondigd dat ze de wet zullen aanvechten bij het Grondwettelijk Hof.

Ook bij het Europese wetsvoorstel zijn er vraagtekens over het al dan niet respecteren van de privacy.  In augustus publiceerde de Europese Toezichthouder voor Gegevensbescherming (EDPS) een advies over het voorstel. Volgens de toezichthouder kan het doel (verhogen van de veiligheid) ook bereikt worden met hetzij vingerafdrukken, hetzij gezichtsopnames. Ze allebei verplichten gaat volgens de toezichthouder te ver.  Als men toch kiest voor vingerafdrukken, dan pleit de toezichthouder ervoor om in het wetsvoorstel de garantie in te schrijven dat de biometrische gegevens (vingerafdrukken en gezichtsopname), onmiddellijk na de regisratie op de chip, moeten worden gewist en niet verder mogen worden verwerkt voor andere doeleinden dan die uitdrukkelijk in het voorstel zijn genoemd.

Van het opnemen van de vingerafdrukken in een database kan absoluut geen sprake zijn. De EDPS beveelt ook aan om niet de integrale vingerafdruk op de chip op te slaan, maar slechts "minutiae of patronen" van de vingerafdruk, om identiteitsfraude te beletten.  Wie zegt immers dat criminelen niet in staat zijn om de chip te hacken en zo aan de vingerafdrukken van burgers te geraken. Een gekraakt paswoord kan vervangen worden door een nieuw paswoord. Bij gestolen vingerafdrukken ligt dat moeilijker.  Of hoe een maatregel tegen identiteitsfraude, wanneer ze ondoordacht wordt uitgevoerd, tot meer fraude zou kunnen leiden.

Het Europese Agentschap voor de Grondrechten bracht een gelijkaardig advies uit. Vermoedelijk zal het Europees Parlement de tekst dan ook op die manier willen aanpassen.  In het wetsontwerp van de federale regering, waarover de kamer van volksvertegenwoordigers binnenkort stemt, staat echter dat de gegevens nog drie maanden zullen worden bijgehouden, bijvoorbeeld om te beletten dat wanneer er iets fout loopt bij de aanmaak van een nieuwe identiteitskaart, de burger in kwestie een tweede keer naar het gemeentehuis moet om zijn vingerafdrukken te geven. Of die bepaling zal kunnen standhouden, hangt af van de definitieve tekst waarover het Europees Parlement en de lidstaten het, misschien volgend jaar al, eens zullen worden.

Video player inladen ...