31-10-1918: Geallieerden opnieuw in de aanval in België

Op 31 oktober 1918 zet de Legergroep Vlaanderen langs het hele front in België een nieuwe aanval in. In het noorden raken de Belgen niet over het Schipdonkkanaal. Ten zuiden van Gent drijven de Britten, Fransen en Amerikanen de Duitsers weg van de Leie naar de Schelde. En Hongarije is in de greep van een revolutie.

De Belgische aanval ten noorden van Gent met als doel het Afleidingskanaal te overschrijden, is een complete en bloedige mislukking. Geconcentreerd Duits mitrailleurvuur breekt de aanval van bij de aanvang. Enkele elementen van het 21ste Linieregiment slagen er weliswaar in het kanaal te overschrijden te Celie (ten noorden van Balgerhoeke) maar een Duitse tegenaanval werpt hen terug. De verliezen zijn zwaar: bijna 500 manschappen!

Rechts van de Belgen valt de Franse 70ste Infanteriedivisie eveneens het Afleidingskanaal aan, gelijktijdig met de Belgische divisies. Maar deze Franse aanval in de omgeving van Nevele is ook een complete mislukking.

"Op de hoek van elke straat was het hetzelfde vreselijke zicht": foto genomen eerder tijdens het bevrijdingsoffensief in België (Collectie Ramet, KLM).

Dan verloopt het in het centrum, in de Frans/Amerikaanse sector, beter. In deze sector is het objectief om de vijand ten zuiden van Gent tot aan de Schelde terug te dringen. De aanval van de 37th US Division start om 5.30 uur. De opmars is zeer snel en rond het middaguur zijn ze in het zicht van Kruishoutem. Verder oprukken is onmogelijk omdat de Franse divisie links van hen tot staan is gebracht door hevig mitrailleurvuur.  

Tussen Olsene en Oeselgem steken vluchtelingen over de pontonbrug de Leie over, Amerikaanse soldaten kijken toe (NARA).

Iets verder naar het zuiden start de andere Amerikaanse divisie, het 91ste, op hetzelfde uur de aanval vanuit de omgeving van Waregem. De opmars is hier een stuk moeilijker omdat er heel wat Duitse mitrailleursnesten staan opgesteld in de Spitaalsbossen. Deze worden weliswaar opgeruimd maar dan stokt de aanval halfweg tussen Waregem en Wortegem. Tussen deze twee Amerikaanse divisies is een Franse divisie die meegezogen wordt in het elan van de Amerikanen.

Franse tanks in Olsene op de steenweg tussen Deinze en Kortrijk (Collectie Heemkundige Kring Zulte).

In het zuiden van de Legergroep Vlaanderen heeft het Tweede Britse Leger zich de voorgaande dagen minutieus voorbereid op een verpletterende aanval tussen Anzegem en Avelgem. Alle beschikbare artillerie wordt hiervoor ingezet en de Britten krijgen de steun van tientallen Franse tanks. In de Britse geschiedschrijving staat deze aanval geboekstaafd als ‘de actie rond Tiegem’.

De operatie is een groot succes. Het Duitse front verkruimelt voor het Britse geweld en op het einde van de dag ligt de weg naar de Schelde helemaal open. Patrouilles op het einde van de dag bevestigen dat de Duitsers zich achter de Schelde hebben teruggetrokken.

Britse militairen bekommeren zich over een grote groep vluchtelingen die in een kerk een schuilplaats heeft gevonden. © IWM (Q 9624)

In het nog altijd bezette Gent, waar de Geallieerden nu echt wel heel dicht bij staan, laat de plaatselijke Duitse bevelhebber weten dat een aantal inwoners van de stad als gijzelaars zijn vastgezet. De bevolking krijgt de raad om de rust en orde in de stad te bewaren.

Collectie Tekstaffiches, Stadsarchief Gent

Asterrevolutie in Hongarije

In Hongarije is de onrust van de laatste dagen uitgelopen in een heuse revolutie, die een einde aan het bestaande regime en aan de unie met Oostenrijk heeft gemaakt.

Vanmorgen kwamen burgers en soldaten in de hoofdstad Boedapest op straat. Ze bezetten verscheidene overheidsgebouwen. Om zich te doen herkennen plaatsten de opstandelingen een aster op hun jas of hoed.

Opstandige militairen in de straten van Boedapest met een aster op hun petten of jas (uit Das Interessante Blatt, 14-11-1919, Anno, Oostenrijkse Nationale Bibliotheek)

Het ging om een opstand tegen de nieuwe regering onder graaf János Hadik. Die heeft gisteren de ontslagnemende premier Wekerle opgevolgd. Die benoeming was het werk van aartshertog Jozef, die door de keizer-koning is aangesteld tot zijn plaatsvervanger in het koninkrijk Hongarije.

Dat leidde tot kwade reacties. Velen dachten dat aartshertog Jozef een dictatuur wilde instellen. Hele regimenten gingen aan het muiten en kozen een soldatenraad.

In Duitsland, waar de sociale en politieke onrust ook alsmaar groter  wordt, is de revolutie in Hongarije groot nieuws.

De voorbije dagen waren er betogingen geweest waarbij de benoeming van de linkse leider graaf Mihály Károlyi tot premier werd geëist. De betogers erkenden alleen nog maar het gezag van de Nationale Raad, een soort tegenparlement van de linkse partijen.

Al snel bleek dat vrijwel iedereen op straat achter de revolutie stond. Er werden massaal asters uitgedeeld.  Koning Karel IV van Hongarije (keizer Karel) heeft daarop laten weten dat Hadik ontslag heeft genomen en Károlyi een nieuwe regering mocht vormen.

Links Mihály Károlyi, rechts opstandige militairen bij een mitrailleur en andere wapens die ze hebben buitgemaakt (Das Interessante Blatt, 14-11-1918)

De “rode graaf” Károlyi  belooft een nieuw, onafhankelijk en democratisch Hongarije waarin de nationale minderheden gelijkberechtigd zullen worden en de grond eerlijk verdeeld zal worden. Voor alles wil hij een einde aan de oorlog maken. Over de toekomstige regeringsvorm sprak hij zich niet uit, maar veel revolutionairen riepen slogans voor een republiek en tegen de Habsburgse dynastie.

De “rode graaf” Károlyi, links in het midden, onder de X, spreekt de menigte toe.

De omwenteling is vrijwel bloedloos verlopen. Onder de weinige slachtoffers bevindt zich graaf István Tisza, die bij het begin van de oorlog premier was. Tisza, die onlangs nog aan een aanslag ontsnapte, is in aanwezigheid van zijn vrouw vermoord door enkele soldaten die zijn huis binnengedrongen waren. Mogelijk verweten ze hem dat hij de oorlog zou zijn begonnen.

De Franse krant Le Journal noemt de moord van Tisza door enkele soldaten een straf (1-11-1918)