Video player inladen ...

Geurloos, kleurloos en dodelijk: let op voor CO-vergiftiging!

Vanaf deze maand zal u het icoontje dat waarschuwt voor CO-vergiftiging steeds vaker zien verschijnen in het weerbericht. Want wanneer het frisser wordt, is er een grotere kans op CO-vergiftiging. Maar wat is dat eigenlijk, een co-vergiftiging? En hoe kunnen we dat vermijden?

Koolstofmonoxide of CO is een giftig gas. Het is kleurloos, geurloos en smaakloos gas dat ontstaat bij de onvolledige verbranding van fossiele brandstoffen (gas, kolen, stoololie, benzine of hout).

Als je CO inademt, komt het in je bloed terecht. In de rode bloedcellen, die zuurstof transporteren, neemt het simpel gezegd de plaats van dat zuurstof in. Daardoor krijgen je organen minder zuurstof. Hoe meer CO zich opstapelt in je lichaam, hoe gevaarlijker.  

Koolstofmonoxide (CO) komt van nature in het milieu voor door vulkaanuitbarstingen en bosbranden. De grootste “voortbrengers” van CO zijn echter andere bronnen:

  • Brand
  • Huishoudtoestellen die werken op hout, kolen, gas, olie of petroleum (oven, fornuis,…)
  • Industrie
  • Tabak
  • Verkeer
  • Verwarmingstoestellen die werken op hout, kolen, gas, olie of petroleum
  • Warmwatertoestellen (boilers) die werken op hout, kolen, gas, olie of petroleum

Wat is co-vergiftiging?

CO is ook een afbraakproduct bij bepaalde lichaamsprocessen en wordt spontaan geëlimineerd. Het is dus normaal om een kleine hoeveelheid CO in je bloed te hebben. Voor niet-rokers is dat 1 tot 4 procent, voor verstokte rokers 7 tot 9 procent. Hogere gehaltes wijzen op een CO-vergiftiging. Er zijn twee vormen, een acute en een chronische vergiftiging.

Bij een acute vergiftiging word je in korte tijd blootgesteld aan een heel hoge CO-concentratie. In eerste instantie doen de symptomen denken aan voedselvergiftiging, migraine of beginnende griep: zwakte, ademhalingsproblemen, misselijkheid, verwardheid… tot bewustzijnsverlies. Als er niet tijdig hulp komt, beland je in een coma en kan je overlijden.

Bij een chronische vergiftiging sta je langere tijd bloot aan lagere CO-concentraties. De klachten zijn algemener. Je hebt hoofdpijn, voelt je misselijk, bent onverklaarbaar moe… Soms kan je je moeilijk concentreren, dingen onthouden of in slaap vallen. Een chronische vergiftiging is veel moeilijker om te herkennen. Hoe langer de klachten aanslepen, hoe moeilijker het wordt om de juiste diagnose nog te stellen.

Wat zijn de belangrijkste oorzaken van co-vergiftiging?

Meestal leidt een combinatie van factoren tot een CO-vergiftiging.

  • (Te) weinig verluchting
  • Slecht werkende of slecht onderhouden warmwatertoestellen en schoorstenen
  • Verkeerd gebruik, bijvoorbeeld bijverwarming te lang laten branden, alle kieren afsluiten met tochtstrips, ventilatieroosters dichtmaken,...
  • Weersomstandigheden, er is een grotere kans bij koud weer als alle ramen en deuren dicht zijn en alles afgedekt is, of als het windstil is en de schouw minder goed trekt, of als het heel winderig is waardoor de verbrandingsgassen terug in de afvoer terechtkomen.  

Wat moet ik doen bij co-vergiftiging?

  1. Let op je eigen veiligheid: ga nooit zomaar een ruimte binnen waar iemand bewusteloos ligt
  2. Zet ramen en deuren open om te verluchten, als dat lukt zonder jezelf in gevaar te brengen
  3. Zet indien mogelijk het toestel uit waarvan je denkt dat het de oorzaak is
  4. Waarschuw de hulpdiensten, 112 als het slachtoffer bewusteloos is, de huisarts als niemand bewusteloos is
  5. Haal indien mogelijk het slachtoffer weg uit de kamer

Hoe kan ik het risico op co-vergiftiging verminderen?

  • Zorg voor voldoende verluchting en plak niet alle kieren en ventilatieroosters af
  • Gebruik je toestellen op een juiste manier en raadpleeg een vakman voor advies
  • Laat je verwarmingsketel controleren en reinigen door een vakman. Voor een toestel op stookolie of brandstof is dit jaarlijks verplicht, voor een toestel op gas tweejaarlijks
  • Laat je schoorsteen regelmatig controleren en reinigen door een vakman. Voor een schoorsteen die aangesloten is op een cv-installatie is dat jaarlijks verplicht, voor een schoorsteen aangesloten op een individueel toestel is het niet verplicht
  • Controleer de vlam van je gastoestel. Een blauwe/paarse vlam is normaal, een gele/oranje wijst op onvolledige verbranding
  • Roetafzetting in je toestel, of op de muur of plafond, wijst ook op onvolledige verbranding
  • Volg het weerbericht en let op bij windstil of heel winderig weer
  • Let op klachten bij meerdere mensen tegelijk/op bepaalde plaatsen of tijdstippen (bijvoorbeeld in de badkamer)/die telkens wegtrekken als je de ruimte verlaat of buiten gaat
  • Plaats CO-melders, liefst op het plafond en bij voorkeur in elke ruimte waar een verbrandingstoestel of schoorsteen is