James Arthur Photography

Uw kat gestuurd als bijzitter of voorzitter op verkiezingsdag? Dan riskeert u vervolging

In Vlaanderen waren honderden voorzitters en bijzitters onwettig afwezig tijdens de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen. Zij riskeren nu om vervolgd te worden. Dat blijkt uit een rondvraag van VRT NWS bij de parketten.

Ik moet voor de kinderen zorgen, er zijn verbouwingen bezig of ik heb een sportwedstrijd die dag. Het zijn maar enkele voorbeelden van excuses die de vrederechters en voorzitters van de rechtbanken van eerste aanleg binnenkrijgen om maar niet de hele verkiezingsdag het stemmen in goede banen te moeten leiden op een stembureau. Welke excuses aanvaard worden en welke niet, hangt af van gemeente per gemeente, maar zeker is dat wie géén geldig excuus gaf, verwacht wordt om wel degelijk langs te komen én te blijven. En dat gebeurt niet altijd.

Die mensen zullen er niet zomaar vanaf komen, blijkt uit een rondvraag bij de Vlaamse parketten. Die hebben wel degelijk de bedoeling om hen te vervolgen indien nodig. Op de meeste plaatsen worden de ongehoorzame bijzitters en voorzitters eerst opgeroepen voor verhoor. Dat zal in de komende weken en maanden gebeuren. Als het verhoor de persoon in kwestie niet kwijtscheldt, zal hij of zij eerst een minnelijke schikking aangeboden krijgen. Geld betalen om niet voor de rechtbank te moeten verschijnen dus. Dat gaat normaal gezien om 250 euro.

Niet min, denkt u misschien, maar wel een pak minder dan wat men voor de rechtbank riskeert. Daar is een geldboete van 400 tot 1.600 euro mogelijk. Wie de minnelijke schikking niet aanvaardt, wordt gedagvaard om voor de rechtbank te verschijnen. Veel rechtbanken hebben nu al een dag of halve dag vrijgemaakt om alle voorzitters en bijzitters te ontvangen op een themazitting.

De meesten die onwettig afwezig waren hebben nooit gereageerd op hun oproepingsbrief

Sarah Callewaert, parket van Leuven

Meer dan 1.000 mensen vervolgd in 2012

Hoeveel mensen exact worden opgeroepen voor verhoor, is niet duidelijk, omdat op sommige plaatsen nog niet alle gegevens zijn doorgegeven aan het parket. Maar zeker is wel dat het om honderden mensen gaat. Het vredegerecht van het eerste kanton in Gent heeft het over 144 mensen. “Het gaat allemaal om bijzitters, alle voorzitters kwamen wél opdagen”, zegt vrederechter Koenraad De Greve. Het parket van Gent laat weten dat van zodra ze alle gegevens binnen heeft, iedereen zal worden opgeroepen voor verhoor. Ook in Leuven is dat het plan. Het parket daar heeft al 94 dossiers geopend.

“De meesten van hen hebben nooit gereageerd op een oproepingsbrief”, zegt Sarah Callewaert van het parket. “Sommigen hebben gezegd dat ze zouden komen, maar zijn uiteindelijk nooit opgedaagd. En enkele mensen werden ook door hun voorzitter aangegeven, omdat ze bijvoorbeeld te laat waren en ze dan niet meer nodig waren." In Brugge zijn nog niet alle gegevens binnen, maar in de stad zelf is alvast voor 120 bijzitters een pv opgesteld. "En de komende weken zullen we nog pv’s binnenkrijgen", zegt Fien Maddens van het Brugse parket. "Daarna starten we met verhoren. De themazitting ligt al vast op 28 februari volgend jaar", aldus Maddens.

De parketten hebben al jaren de gewoonte om streng op te treden tegen wie onwettig afwezig was als bijzitter of voorzitter op een verkiezingsdag. Na de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2012 werden meer dan 1.000 Belgen vervolgd. Hoeveel daarvan effectief veroordeeld zijn, is niet duidelijk, maar het gaat om tientallen mensen.

Riskeren niet-stemmers vervolging?

Ook wie niet gaat stemmen, en dat zonder geldige reden, riskeert in de theorie een straf. De politierechter kan een berisping geven of een boete van 30 tot 60 euro. Wie meerdere verkiezingen na elkaar niet komt opdagen, riskeert een boete tot 150 euro. U kan dan ook geschrapt worden van de kiezerslijsten en benoemingen of bevorderingen bij de overheid mislopen. Maar in de praktijk vervolgen de parketten thuisblijvers zelden.

Bekijk hier het item uit het Journaal van 13 uur

Video player inladen ...