Een meisje wast haar zusje tussen de sporen in New Delhi. Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Genderongelijkheid leidt tot hogere sterfte bij meisjes jonger dan 5 jaar

Wereldwijd bestaat er een verband tussen de mate waarin vrouwen achtergesteld worden en abnormaal hoge sterftecijfers bij meisjes onder de 5 jaar. Dat blijkt uit een analyse van gegevens uit 195 landen, onder leiding van de Queen Mary University in Londen. De ongelijke behandeling van vrouwen lijkt het natuurlijke biologische voordeel te verstoren dat meisjes hebben over jongens, als het op overleven aankomt.  

"Hoe ongelijker een samenleving, hoe meer meisjes benadeeld zijn op het gebied van overlevingskansen, vooral in landen met een laag-midden inkomen. De genderongelijkheid bestendigt zich dan doorheen de generaties door deze oneerlijke overlevingskansen", zei hoofdonderzoeker doctor Valentina Gallo van de Queen Mary University. 

"Vanwege een seksistische ideologie die meer waarde hecht aan jongens dan aan meisjes, lopen jonge meisjes vaak meer kans om te sterven door een verminderderde toegang tot gezondheidszorg, en door een hogere blootstelling aan gezondheidsrisico's. Deze meisjes worden ook verder blootgesteld aan deze risico's via hun moeders, die mogelijk zelf achteruitgesteld worden, en minder naar waarde geschat worden dan de moeders van zonen, en die minder in staat zijn om in het onderhoud te voorzien van hun dochters", zei Gallo in een persmededeling van de universiteit.  

In 2015 stierven er in totaal 5,9 miljoen kinderen jonger dan 5 jaar. Meer dan de helft van die sterfgevallen waren te vermijden, en het resultaat van socio-economische factoren en hindernissen in de toegang tot gezondheidszorg. Kinderen lopen een groter risico om te sterven voor ze 5 jaar zijn, als ze geboren zijn in landelijke gebieden, of als hun moeder geen basiseducatie heeft gekregen. 

Spreidingsdiagram met het verband tussen de Gender Inequality Index op de (horizontale) x-as, en de sterftecijfers voor meisjes onder de 5 jaar (blauw) en jongetjes (groen), wereldwijd, en voor een aantal landen, op de verticale y-as. Queen Mary University of London

Biologisch voordeel voor meisjes

Eerdere studies hadden al aangetoond dat een grotere genderongelijkheid geassocieerd wordt met een hogere kindersterfte, maar tot nu was niet geweten of jongetjes of meisjes daar meer door getroffen werden. 

De nieuwe studie vergeleek per land de naar geslacht opgedeelde sterftecijfers bij kinderen jonger dan 5 van de gegevensbank van UNICEF, met de Gender Inequality Index (GII) van de landen.  De GII is een meting  van de genderongelijkheid - de ongelijke behandeling van mannen en vrouwen, in de praktijk nagenoeg altijd de achteruitstelling van vrouwen -, die rekening houdt met de reproductieve gezondheid,  "empowerment" - het vermogen tot zelfbeschikking -, en de economische status. De index varieert van een minimale ongelijkheid van slechts 0,040 in Zwitserland tot een maximale van 0,767 in Jemen. 

Golbaal genomen ligt het sterftecijfer wereldwijd lichtjes hoger bij jongetjes dan bij meisjes, en aangenomen wordt dat dit komt doordat meisjes een licht biologisch voordeel hebben over jongetjes. 

Uit de studie bleek evenwel dat hoe hoger de genderongelijkheid in een land was, hoe meer meisjes er stierven in vergelijking met jongetjes, wat duidelijk ingaat tegen het aangeboren voordeel van de meisjes.

Een meisje probeert te studeren terwijl ze duivenvoer verkoopt op straat in India. Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Minder toegang tot gezondheidszorg

De onderzoekers keken voor een verklaring van de buitenproportionele sterfte bij meisjes in die landen, naar voorbeelden zoals in India, waar meisjes minder kans hebben dan jongens om bepaalde soorten gezondheidszorg te krijgen, waaronder ook vaccinaties,  en waar meisjes kwetsbaar zijn voor kindermoord op meisjes en genitale verminking. 

De onderzoekers stellen dat het wereldwijde beleid zich niet alleen zou moeten concentreren op economische ontwikkeling, maar ook zou moeten werken aan het verminderen van de genderongelijkheid op een heel aantal gebieden, zoals reproductieve gezondheid, politiek, onderwijs en deelname aan het arbeidsproces. 

Een belangrijke beperking van de studie is wel dat men van de verzamelde gegevens geen harde conclusies kan trekken in verband met individuen. Andere studies zijn nodig om doorslaggevende oorzakelijke verbanden te leggen tussen genderongelijkheid en de sterfte bij kinderen jonger dan 5, zo zeggen de onderzoekers. 

De studie van doctor Gallo en haar collega's van de Queen Mary University en de University of York is gepubliceerd in "BMJ Global Health".

Een dakloos meisje speelt met een vlieger onder een brug in New Delhi. Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.