Video player inladen ...

Kunnen de anonieme getuigenissen tegen Bart De Pauw gewaarborgd blijven?

Volgens advocaat John Maes is het niet duidelijk of de vertrouwelijkheid van anonieme getuigenissen aan de preventiedienst van de VRT in de zaak-De Pauw wettelijk geregeld is en valt onder het beroepsgeheim. "Het bijzondere aan dit verhaal hier is dat mensen van buiten de VRT ook hun verhaal hebben gedaan", zegt advocaat John Maes in "Terzake".

De kamer van inbeschuldigingstelling van het hof van beroep in Antwerpen beslist op 23 november of de verzegelde omslagen met de anonieme getuigenissen over grensoverschrijdend gedrag van Bart De Pauw moeten worden geopend. De verdediging van Bart De Pauw heeft inzage gevraagd in de getuigenissen die tegen hem gedaan werden bij de preventieadviseur van de VRT. De openbare omroep stopte vorig jaar de samenwerking met De Pauw, nadat verschillende getuigenissen werden opgetekend.

De strafpleiter John Maes heeft het in "Terzake" gehad over de gewaarborgde anonimiteit van getuigenissen bij een preventiedienst van een bedrijf. Vorig jaar maakte Bart De Pauw zelf bekend dat hij door mensen die met hem hebben gewerkt, beschuldigd werd van ongepast gedrag. De vrouwen die met hun verhaal naar de preventieadviseur van de VRT stapten, wilden anoniem blijven en wensten ook geen gerechtelijk gevolg te geven aan hun verhaal.

Maar het parket opende autonoom een onderzoek, omdat belaging van personen sinds 2016 geen klachtmisdrijf meer is. De onderzoeksrechter deed een huiszoeking bij de VRT en nam de getuigenissen van de vrouwen mee voor onderzoek.

John Maes stelt dat het juridisch onmogelijk is dat mensen kunnen worden vervolgd enkel en alleen op basis van anonieme getuigenissen. "Het is ondenkbaar dat iemand vervolgd wordt voor belaging van iemand die onbekend is gebleven. Maar anonieme getuigenissen kunnen wel gebruikt worden, bijvoorbeeld in dit dossier, om het profiel van de man te schetsen. Dan kan ik me wel voorstellen dat wanneer het openbaar ministerie die anonieme getuigenissen zou willen gebruiken om te schetsen wat het profiel van de man is, dat die persoon dat wil tegenspreken. De anonieme getuigenis is belangrijk, maar mag de verdediging niet op een extreme manier doorkruisen", zegt John Maes in "Terzake".

"Als het parket niet verder geraakt dan anonieme getuigenissen, kan er geen zaak zijn. Ik kan me niet inbeelden dat het openbaar ministerie tegen de wet en de Europese rechtspraak in een zaak gaat opbouwen met enkel anonieme getuigenissen. Dat lijkt mij onmogelijk."

VRT heeft een risico genomen met vertrouwelijkheidsgarantie voor getuigenissen van mensen van buiten het bedrijf

Het beroepsgeheim voor de preventieadviseur is in onze wet vastgelegd. "Onze wet kent de figuur van de preventieadviseur. De preventieadviseur heeft een vertrouwensfunctie. Een werknemer kan daar naartoe gaan met een melding of een verhaal en is gerustgesteld, want de preventieadviseur heeft een beroepsgeheim. Wat men zegt, kan men in vertrouwen zeggen. De wet is heel duidelijk. Een openbaar ministerie kan die verklaring niet gebruiken in een onderzoek wanneer de persoon die de verklaring gedaan heeft, daar niet mee akkoord is. Men kan gerust zijn. Het verhaal blijft in de vertrouwensrelatie tussen de werknemer en de preventieadviseur", aldus Maes. 

"Het bijzondere aan dit verhaal hier, is dat mensen van buiten de VRT ook verhalen hebben gedaan aan de preventieadviseur. De vraag is of dat onder dezelfde vertrouwelijkheid valt zoals binnen het bedrijf, want het gaat om mensen van buiten het bedrijf."

"Ik kan mij voorstellen dat de wetgever daar geen rekening heeft gehouden. Het is een bijzondere situatie, dat mensen die met een bedrijf niets te maken hebben, naar de preventieadviseur van dat bedrijf stappen met hun verhaal."

"Alles hangt af van in welke setting de meldingen hebben plaatsgevonden. Ik weet niet wat de preventieadviseur van de VRT heeft gezegd tegen de dames die van buiten de VRT hun verhaal zijn komen brengen. Men heeft daar mijns inziens een risico genomen. Men had perfect kunnen binnen het productiehuis zelf een preventieadviseur aanstellen tegen wie men het verhaal kon brengen. Wanneer men een verhaal anoniem wil brengen en men ook geen vervolging wenst. Dan moet men uitkijken tegen wie men het vertelt. In welke omstandigheden moet het gaan, waar men zeker van is dat die persoon beroepsgeheim heeft. Dat is de issue hier."

Anonieme getuigenissen kunnen in een proces gebruikt worden voor een profielschets

John Maes vindt dat de VRT een risico heeft genomen met een meldpunt voor getuigenissen van grensoverschrijdend gedrag. "Wanneer je een verhaal brengt aan iemand die een zelf uitgeroepen vertrouwenspersoon is of een soort van meldpunt, dat kan helemaal niet wettelijk geregeld zijn. Dan loop je een risico. Dan is het alsof je het verhaal brengt aan je buurman. Dan is er geen enkele vorm van bescherming. Dan kan de wens om anoniem te blijven of geen gerechtelijke vervolging te wensen, helemaal niet gerespecteerd worden. Het openbaar ministerie heeft wanneer het gaat over bijvoorbeeld belaging, het recht om een autonoom onderzoek te openen. Men hangt niet af van een klacht van iemand."

Sinds 2016 is belaging geen klachtmisdrijf meer. "Dat heeft te maken met het feit dat er voor sommige mensen die belaagd worden, er een te grote angst is om de klacht neer te leggen. Je hebt meteen het tegenovergestelde effect. Zij die niet wensen dat het gebeurt, kunnen toch in zo een verhaal terechtkomen, zoals hier in het verhaal van Bart De Pauw."

De vraag tot inzage in de anonieme getuigenissen tegen Bart De Pauw komt er op vraag van verdediging van de televisiemaker."Ik heb begrepen dat er nu een procedure hangende is voor het hof van beroep in Antwerpen. De kamer van inbeschuldigingstelling zal moeten een oordeel vellen over of de verzegelde enveloppe (met anonieme getuigenissen) waartoe tot vandaag niemand toegang heeft gehad, beschikbaar kan worden gesteld aan de verdediging. De KI zal moeten oordelen of de preventieadviseur in zijn hoedanigheid een beroepsgeheim heeft voor mensen buiten het bedrijf. Dat is een heel bijzondere situatie. Als het hof zegt: Neen, er is geen beroepsgeheim. Dan zal de verdediging toegang krijgen tot die stukken en dus weten wie wat gezegd heeft en dat is niet wat de mensen dachten toen ze hun verklaring aflegden bij de preventieadviseur."

"Je kan nooit op grond van een anonieme getuigenis alleen veroordeeld worden. De wet is heel duidelijk. Een anonieme getuigenis kan, maar enkel als steunbewijs. Er moet veel meer materieel aan de hand zijn en bewijsbaar zijn. Dan kan een anonieme getuige bijkomend bewijs opleveren."