Video player inladen ...

Omstreden verkiezingen in Oekraïne: separatistische leiders winnen

In het oosten van Oekraïne zijn zondag omstreden verkiezingen georganiseerd door pro-Russische separatisten. Deze gingen door in de 'Volksrepubliek Donetsk' en 'Volksrepubliek Loegansk'. Uit de bijna definitieve uitslag wordt duidelijk dat de huidige separatistische leiders de verkiezingen hebben gewonnen. Kiev en het Westen noemen de verkiezingen illegitiem, Frank Creyelman en Jan Penris van Vlaams Belang waren internationale waarnemers en keurden de verkiezingen goed.

Zondag konden de inwoners van Donetsk en Loegansk nieuwe 'presidenten' en 'volksvertegenwoordigers' kiezen, in verkiezingen die door pro-Russische separatisten waren georganiseerd.  Zoals verwacht zijn de huidige separatistische leiders ad interim verkozen. Denis Poesjilin in Donetsk en Leonid Pasetsjnik in Loegansk, met respectievelijk 60.9 en 68.4 procent van de stemmen. Het Westen en Oekraïne erkennen de verkiezingen niet.

De 37-jarige Poesjilin is de opvolger van de omgekomen president Aleksandr Zachartsjenko, die op 31 augustus het leven liet bij een explosie. Moskou verdenkt Kiev van een aanslag, maar volgens de Oekraïense autoriteiten is zijn dood het gevolg van een interne strijd binnen de 'Volksrepubliek Donetsk'. In Loegansk werd de 48-jarige Pasetsjnik in november 2017 al aangeduid als tijdelijke machthebber nadat Igor Plotnitski werd afgezet. 

Denis Poesjilin op een verkiezingsrally AFP or licensors

Waarom zo omstreden?

De 'Volksrepubliek Donetsk' en de 'Volksrepubliek Loegansk' riepen zichzelf in mei 2014 uit, twee maanden nadat in Kiev president Viktor Janoekovitsj werd afgezet na Euromaidan en een prowesterse regering aan de macht kwam. Een maand na de protesten van Euromaidan annexeerde Rusland het Oekraïense schiereiland Krim.

Volgens waarnemers wou Rusland met de stembusslagen Poesjilin en Pasetsjnik in hun rol legitimeren en de onafhankelijkheid van de zelfverklaarde volksrepublieken verankeren, terwijl het vredesproces in Oost-Oekraïne op een dood punt is aanbeland. Rusland heeft altijd ontkend dat het militair of politiek actief is in Oost-Oekraïne. Kremlinwoordvoerder Dimitri Peskov gaf wel toe dat Rusland invloed heeft op het leiderschap in de volksrepublieken ook al is die volgens hem niet onbeperkt. Hij zei wel dat  Moskou het "extreem belangrijk" vindt wie er aan de macht komt in Donetsk en Loegansk.

Het Westen en Oekraïne erkennen de verkiezingen niet.

De Oekraïense regering leverde alvast scherpe kritiek op de verkiezingen en ook uit verschillende westerse hoofdsteden kwam er heel wat tegenstand. Zo veroordeelde de VS eerder al de "schijnverkiezing, op touw gezet door Moskou" en riep de Amerikaanse ambassade in Kiev burgers in Oost-Oekraïne op om de stembusgang te boycotten. De Europese Unie heeft het over "vermeende verkiezingen" die volgens haar "tegen de geest en de letter van het akkoord van Minsk" zijn. Frankrijk en Duitsland spreken over illegale en onwettige verkiezingen. Zowel het Westen als Oekraïne erkennen de verkiezingen dan ook niet. 

Het akkoord van Minsk van februari 2015 moest het gewapende conflict in Oost-Oekraïne beëindigen, maar heeft niet geleid tot een echte wapenstilstand tussen de pro-Russische separatisten - die volgens het Westen militaire steun krijgen van Rusland - en de Oekraïense regeringstroepen. Beide partijen lappen de teksten aan hun laars. In het conflictgebied vielen de voorbije vier jaar volgens de Verenigde Naties meer dan 10.000 doden. 10 november, een dag voor de verkiezingen, zijn nog 4 Oekraïense regeringssoldaten doodgeschoten in Loegansk en Donetsk. 

Het akkoord van Minsk, dat in 2015 een einde probeerde te maken aan de oorlog, voorziet lokale verkiezingen maar wel volgens de Oekraïense regelgeving. Maar volgens Rusland houdt Oekraïne de uitvoering van Minsk bewust tegen. 

Belgische waarnemers

Om de verkiezingen enige legitimiteit te geven, werd zowel in Donetsk en Loegansk een beroep gedaan op internationale waarnemers, vaak leden van eurosceptische partijen in de Europese Unie die, buiten hun partij, niemand vertegenwoordigen. Deze waarnemers waren niet afgevaardigd door internationale instellingen die instaan voor onafhankelijke monitoring van verkiezingen, zoals de OVSE.

Ook het Vlaams Belang was vertegenwoordigd. Parlementslid voor Vlaams Belang Jan Penris was waarnemer in Donetsk. Hij meldde dat de verkiezingen daar "erg goed" verlopen en dat hij "enorm veel mensen ziet stemmen". "De mensen geloven in hun democratie.", zegt Penris. 

Gemeenteraadslid in Mechelen Frank Creyelman, ook lid van Vlaams Belang, mocht waarnemen in Loegansk. Hij liet het volgende weten: "De verkiezingen waren erg democratisch, in tegenstelling tot het Belgisch systeem, waar mensen verplicht zijn te gaan stemmen."

Onafhankelijke controle op de verkiezingen is er evenwel niet. Ook een echte oppositie ontbreekt. Opvallend was ook dat er verschillende strategieën werden gebruikt om stemmers te 'lokken'. Zo kregen kiezers een lotterijticketje en kon men in de stembureaus goedkoop voedingsproducten kopen.

VIDEO: bekijk hieronder het fragment van "Het Journaal"

Video player inladen ...