Uitspraak in Nederlandse kaasoorlog: “Smaak valt niet onder auteursrecht”

Het Europees Hof van Justitie oordeelt dat de smaak van voedsel te subjectief en variabel is om auteursrechtelijk te beschermen. De uitspraak is een nederlaag voor de Nederlandse "Heks'nkaas".

"Heks'nkaas", een kruidendip geproduceerd door Levola, was niet blij toen de "Witte Wievenkaas" van concurrent Smilde op de markt kwam, een goedkoper product dat enkel bij Aldi te koop is. Niet enkel de naam was een directe verwijzing ("Witte Wieven" zijn heksen) maar de kaas zou ook precies hetzelfde smaken.  Levola trok eerst naar de Nederlandse rechter en die vroeg advies aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Dat heeft nu uitspraak gedaan, in het nadeel van de oorspronkelijke "Heks'nkaas". 

Niet te objectiveren

Om auteursrecht te laten gelden moet iets een oorspronkelijke intellectuele creatie zijn, die precies en objectief kan worden vastgesteld. Dat laatste is problematisch, vindt het Hof. "In de huidige stand van de wetenschap kan smaak niet objectief worden geïdentificeerd en dus ook niet worden onderscheiden van producten van dezelfde soort." Bijgevolg kan de smaak van een voedingsproduct niet worden beschouwd als “werk” en valt die dus niet onder de auteursrechtelijke bescherming.

Het is niet de eerste uitspraak van het Hof over voedingswaren. Eerder dit jaar moest de voedselgigant Nestlé een nederlaag slikken, omdat de chocoladekoekjesreep "Kit Kat" niet beschermd mag worden. En vorig jaar oordeelde het Europees Hof van Justitie dat plantaardig voedsel zoals tofu geen "zuivelachtige naam" mag dragen. 

Geografische oorsprongsbescherming

Hebben voedingsproducenten dan geen verweer tegen namaak? Toch wel. Er is de bescherming van de geografische oorsprong. Die geldt voor sommige kazen, bijvoorbeeld Herve in België of Gouda en Edammer uit Noord-Holland in Nederland. Ook andere producten zijn erdoor beschermd,  bijvoorbeeld Geraardsbergse mattentaarten of grondwitloof. Maar Belgische chocolade dan weer niet.

In het buitenland zijn parmaham, feta, cava of champagne beschermd. Over die laatste deed het Europees Hof onlangs uitspraak. Aldi in Duitsland verkocht "Champagner Sorbet", tot woede van de Franse champagneboeren. Maar de rechter zag er geen graten in, want er zat wel degelijk 12% champagne in.

En Coca-Cola dan? En de vele colavarianten van de concurrentie? Coca-Cola heeft nooit een patent genomen op zijn recept, want dat zou maar gelden voor een beperkte periode én het bedrijf zou het recept openbaar moeten maken. Het is al sinds 1891 strikt geheim. Maar een handvol werknemers kennen het en als ze uit de biecht zouden klappen wacht hen een forse boete.