A.F.Th. van der Heijden: "Blijf hopen dat de wereld via literatuur te veranderen is, maar ben er niet altijd zeker van"

In zijn nieuwe roman "Mooi doodvallen" voorspelt A.F.Th. van der Heijden hoe het proces na de ramp met het vliegtuig MH-17 zou kunnen lopen. Feit en fictie worden meesterlijk verweven en ook Tonio, zijn verongelukte zoon, speelt opnieuw een rol. 

Een A.F.Th. van der Heijden in grootse doen, zo omschreef Ruth Joos zijn nieuwe roman in “De wereld vandaag” op Radio 1. Het schrijven van dit boek begon voor de auteur met het nieuws over de Russische journalist Babtsjenko, die eind mei van dit jaar vermoord leek door de Russische geheime dienst. Een dag later dook hij plots op tijdens een persconferentie in Oekraïne, zoals u hiernaast kunt (her)lezen.

"Toen ik de berichten las over de schijndood van Babtsjenko heb ik de roman waar ik op dat moment aan werkte opzijgeschoven", vertelt A.F.Th van der Heijden. "Het gegeven van die schijndood vond ik dermate interessant, daar moest ik mee aan de slag. Dit is een prequel van een groter verhaal."

De daders van de ramp met de MX-17 zijn nog niet opgepakt, dus ik heb op papier een oplossing bedacht

A.F.Th van der Heijden

In het universum van van der Heijden worden feiten en fictie rond Babtsjenko verweven tot een verhaal over de nasleep van de ramp met het vliegtuig MH17. Met personages als "president Tsaar" die verdacht sterk lijkt op de Russische president Vladimir Poetin. “In werkelijkheid zijn de daders van de ramp met de MX17 (sic) nog niet opgepakt, dus ik heb op papier een oplossing bedacht", legt van der Heijden uit.

"Gerrit Komrij zei altijd: “literatuur kan de wereld niet veranderen. Desondanks merk ik dat de wereld er toch door verandert.” In die ware paradox geloof ik wel. Ik moet kunnen blijven geloven dat de wereld door mijn geschrijf en dat van anderen te veranderen is, en wel ten goede. Maar ik ben er niet altijd even zeker van."

Toch moeten we deze roman in de eerste plaats lezen als een liefdesverhaal, en niet als een politiek statement. "Wat voor uitwerking heeft dat op een liefde, als je voor de ogen van je vrouw ligt dood te bloeden in je huis”, vraagt van der Heijden zich af. “En dat je dan een dag later opveert als een duivel uit een doosje, en uitroept: “ik leef nog”."

Ik hoop Tonio via mijn geschriften nog wat langer bij me te houden

A.F.Th van der Heijden

Ook de liefde voor zijn zoon Tonio blijft niet onbesproken. Acht jaar geleden overleed de jonge Tonio van der Heijden na een aanrijding in Amsterdam, hij werd net geen 22. Het personage Haandrikman, een Nederlandse journalist en oorlogsfotograaf, schreef van der Heijden met zijn zoon in gedachten.

"Zodat ik Tonio in mijn geschriften nog wat langer bij me kan houden", bekent van der Heijden. "Vlak voor Tonio stierf bezocht hij met zijn moeder een fotografiesupermarkt, waar hij duidelijk zei dat oorlogsfotografie toch niets voor hem is. Maar wie weet zou hij zich later wel degelijk tot een serieuze fotograaf voor oorlogssituaties hebben ontwikkeld. En zo had ik mijn personage beet."

Dit weekend viert de auteur ook 40 jaar schrijversschap. "Ik heb ook niet veel anders meer te doen in het leven dan ’s ochtends opstaan, aan de slag gaan en die boeken schrijven. Schrijven is mijn vak, en ga ik er heel ambachtelijk mee om. Ik noem mezelf een gul schrijver, want je doet het toch voor de lezer.” 

AUDIO herbeluister hieronder het volledige gesprek met A.F.Th van der Heijden: