Video player inladen ...

Wat moeten de Afghanen straks met de uitslag van hun parlementsverkiezingen van een maand geleden?

Op 20 oktober brachten net geen 9 miljoen Afghanen hoopvol hun stem uit tijdens de parlementsverkiezingen. Een maand later blijft het onduidelijk wanneer de definitieve resultaten bekendgemaakt zullen worden. Een slechte organisatie van de verkiezingen en verwerking van de stembrieven, fraude en corruptie liggen aan de basis van deze vertraging. En toch zullen de Afghanen waarschijnlijk vrede nemen met de resultaten. Een alternatief hebben ze immers niet. 

"Die parlementaire verkiezingen zijn een grap. Ze moeten de mensen laten geloven dat er in ons land een democratie is, maar niets is minder waar. Al het geld dat in de verkiezingen is gestoken, had de regering beter geïnvesteerd in een ziekenhuis. Daar zou het volk tenminste nog iets aan hebben gehad. Al de rest is doorgestoken kaart." Deze woorden zijn afkomstig van een Afghaan die al tien jaar in Canada woont. We zitten op dezelfde vlucht naar Kaboel, waar hij heen vliegt voor het jaarlijkse bezoek aan zijn mama. 

AFP or licensors

Fraude, mismanagement en corruptie

Tegen de wantoestanden van deze parlementsverkiezingen, die drie jaar later werden georganiseerd dan voorzien, zijn intussen al meer dan 13.000 klachten ingediend. Een deel van de klachten is gericht aan de IEC, de Onafhankelijke Verkiezingscommissie. Die stond in voor de organisatie en vlotte afhandeling van het gebeuren. De IEC geeft toe dat er zaken zijn misgelopen, zeker in de hoofdstad Kaboel.

Zo waren er niet alleen technische problemen. Personen die de stembureaus bemanden, waren niet voldoende opgeleid en er is ook sprake van fraude. Sommige kandidaten zouden kiezers geld hebben aangeboden voor hun stem. Anderen zouden hun plek op de verkiezingslijst dan weer gewoon hebben gekocht. De IEC reageert nuchter op die beschuldigingen.

IEC-woordvoerder Kobra Rezaei

Kobra Rezaei, woordvoerder van de Onafhankelijke Verkiezingscommissie (IEC): "Fraude kan overal voorkomen. Het komt niet alleen voor in Afghanistan. Het komt ook voor in de ontwikkelde landen. Maar we werken eraan om stappen vooruit te zetten richting democratische waarden."

Sowieso is het ongenoegen bij de bevolking groot en ook overheidsfuntionarissen zijn misnoegd. Een man, die liever anoniem wenste te blijven, formuleerde het als volgt: "Dit waren de slechtste verkiezingen in 17 jaar."

Gebrek aan politieke kennis en politiek vertrouwen

De profielen van sommige parlementskandidaten baren ook zorgen. Het onafhankelijk instituut "Afghanistan Youth Civic Association Coordination Center” (AYCACC) deed tijdens de afgelopen verkiezingen voor het eerst onderzoek naar het profiel van de kandidaten. Het instituut bevroeg persoonlijk 203 kandidaten die in Afghaanse hoofdstad Kaboel opkwamen. Tijdens de interviews werd er onder meer gepeild naar de achtergrond en politieke kennis van de kandidaten. Velen bleken niet in staat om de vragen zelfstandig te beantwoorden. Sommigen belden zelfs familieleden of vrienden op als hulplijn.

Jumatehan Poya van  het  AYCACC verduidelijkt: "Onze onderzoeksresultaten tonen dat een significant deel van de bevraagde kandidaten niet over voldoende politieke kennis beschikt. Zo wist 61% niet wat de taak van een parlementslid inhoudt en als vertegenwoordiger van het volk in het parlement kenden ze hun verantwoordelijkheden niet voldoende."

AFP or licensors

Op de vraag of de kandidaten zelf vertrouwen hadden in deze verkiezingen gaf 21% aan te geloven dat de verkiezingen eerlijk zouden verlopen. 36% toonde zich hoopvol. De rest twijfelde aan een eerlijke gang van zaken. Een kleine minderheid zei zelfs totaal geen vertrouwen te hebben in de verkiezingen.  

Dat kandidaten, ondanks het gebrek aan vertrouwen, toch opkwamen tijdens de verkiezingen heeft te maken met de immuniteit die parlementsleden krijgen, legt hoofdredacteur van "Daily News Afghanistan" Zaki Daryabi uit. "Ze willen invloed in het parlement om hun geld, zaken en handel te beschermen. Parlementsleden beschikken immers over immuniteit. Voor bepaalde mensen is het dus belangrijk om een mannetje in het parlement te krijgen. Dit soort van kandidaten komt louter op om invloed uit te kunnen oefenen, niet omwille van het geloof in democratie."

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Waar blijven de vrouwen?

Ook de lage opkomst van het vrouwelijk deel van de bevolking –hoewel verschillende media hier anders over berichtten- vindt het Afghaans onderzoeksinstituut een probleem. Jumatehan Poya (AYCACC): "Gebaseerd op onze verwachtingen blijkt de opkomst van de vrouwen minder dan verwacht. Ze heeft ons niet bevredigd, ondanks ons optimisme. Als onafhankelijk instituut vinden we de lage opkomst onaanvaardbaar en zorgwekkend."

De meeste Afghaanse vrouwen hebben de toestemming nodig van hun echtgenoot om te gaan stemmen. Als ze die niet krijgen -ondanks dat ze zich vooraf hebben laten registreren- is het moeilijk om dit in het geheim te doen. Nadat ze hun stem hebben uitgebracht, moeten de Afghaanse kiezers hun wijsvinger immers in een potje moeilijk afwasbare inkt dopen. Een vrouw vertelde dat haar zus tegen de wil in van haar man was gaan stemmen. Vooraf had ze terpentine in huis gehaald om het goedje alsnog van haar vinger te kunnen schrobben. Maar niet alle vrouwen wagen zich aan zo'n avontuur.

Resultaten aanvaarden of niet ?

Intussen worden stemmen geteld en herteld. Na de bekendmaking van de eerste tussentijdse resultaten is het nog wachten op de defintieve uitslagen. En of die uitslagen nu de realiteit weerspiegelen of niet, de Afghanen kunnen bijna niet anders dan ze aanvaardenHoofdredacteur "Daily News Afghanistan" Zaki Daryabi : "Mensen kunnen hier zelf niets aan doen. Protesteren kunnen ze niet, want er gebeuren te veel aanslagen in de straten. Er was duidelijk geen transparantie tijdens de verkiezingen, maar op verkiezingsdag is er een belangrijke stap genomen die nodig was."

Jumatehan Poya, (AYCACC): "In Afghanistan is democratie een nieuw gegeven. En ik denk dat als het niet aanvaarden van de verkiezingsresultaten leidt tot een crisis, het beter is om de resultaten toch te aanvaarden. Dat is de enige oplossing, want we hebben geen alternatief. We kunnen alleen maar blijven oefenen op de toepassing van de democratische waarden. We hebben geen andere optie."

VIDEO: bekijk hieronder de reportage uit "Het Journaal"

Video player inladen ...