Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Kiescampagne gestart in Congo: wat staat op het spel -als de verkiezingen doorgaan? 

"Moge de beste winnen". Dat zei Corneille Nangaa, de voorzitter van de Congolese kiescommissie bij de aftrap van de campagne. Maar wie is de beste? Wat staat er op het spel op 23 december - als de verkiezingen in Congo doorgaan? We zetten een paar elementen op een rijtje. 

Officieel is de campagne voor de Congolese verkiezingen om middernacht van start gegaan. Veel animo is er nog niet, blijkt wanneer je de sociale media bekijkt. Het verloopt overal heel "timide", schrijven de reporters van Radio Okapi, in steden als Bukavu en Lubumbashi. In Beni, waar ebola woedt, zijn de straten leeg.  Er hangen nog geen affiches, tenzij op de gevels van de partijhoofdkwartieren.

De grote tenoren hebben zich wel al op de borst geklopt als de beste opvolger van Joseph Kabila. De man die in "pole positie" staat is natuurlijk Kabila's kroonprins Emmanuel Ramazani Shadary (foto onder). Hij wordt naar voren geschoven als de eenheidskandidaat van de FCC, het Front Commun pour le Congo, een coalitie met aanhangers van het Kabila-kamp.

"Geostrategisch belang"

Drie dagen geleden al beloofde Shadary 86 miljard dollar te investeren in Congo om het land in vijf jaar tijd te ontwikkelen. Shadary wil het staatsgezag versterken, de economie diversifiëren, de openbare dienstsverlening uit het slop halen en "het geostrategische belang van Congo aantonen". Waarom zijn al die plannen al niet verwezenlijkt door zijn grote voorbeeld Joseph Kabila, die toch ook 18 jaar aan de macht was waarvan meer dan 15 jaar in relatieve rust? 

Shadary heeft dan wel een grote aanhang in het Kabila-kamp, maar wat zal hij beginnen als staatsman als hij wordt verkozen? De Europese Unie heeft sancties tegen hem afgekondigd omdat hij als minister van Binnenlandse Zaken de anti-Kabilabetogingen met "buitensporig geweld" heeft laten neerslaan. (lees voort onder foto)

Verdeelde oppositie

Maandenlang al maakten de grote oppositiefiguren zich sterk dat ze ook met een krachtige kandidaat zouden opkomen. Een eenheidsfiguur. Maar wie dan? Toegegeven, het werd hen de voorbije maanden niet gemakkelijk gemaakt. Jean-Pierre Bemba  (onder rechts) werd triomfantelijk onthaald nadat hij was vrijgesproken van oorlogsmisdaden door het Internationaal Strafhof. Maar een andere veroordeling wegens omkoping van getuigen deed hem de das om.

Voor de banneling Moïse Katumbi (naast Bemba), die gevlucht was naar Zuid-Afrika, was het nog moeilijker. De oud-gouverneur van Katanga mocht niet eens het land in. 

AFP or licensors

Begin november beslisten de zeven belangrijkste oppositieleiders na dagenlang beraad om politieke nieuwkomer Martin Fayulu als eenheidskandidaat naar de campagne te sturen. Fayulu is voorzitter van de koepelbeweging Engagement pour la Citoyenneté et le Développement en kwam al meermaals (onzacht) met het Kabila-regime in aanraking.

Maar het liep al meteen fout, want de grote zwaargewichten Felix Tshisekedi (links boven) en Vital Kamerhe (links beneden) lieten hun steun aan Fayulu vallen en beslisten om zelf op te komen. Het Shadary-kamp zal zonder twijfel hebben gejuicht.   

Stemmachines, betogingen en andere risico's

De verkiezingen op 23 december voor een nieuwe president, een nieuw parlement en nieuwe plaatselijke besturen zouden een eerste niet-gewelddadige machtsoverdracht moeten betekenen sinds de onafhankelijkheid. Maar deze maand wordt zeer lang en zeer gevaarlijk.

Er is het ophef over de omstreden stemmachines uit Zuid-Korea.  Het gros van die meer dan 100.000 computers is aangekomen, verzekert de voorzitter van de kiescommissie Nangaa. Maar oppositieleider Fayulu vreest voor masaal gesjoemel.

Ook vrezen velen dat de vrijheid van meningsuiting niet zal worden gerespecteerd. Verschillende burgerrechtenactivisten zijn opgesloten. Vorige week zijn twee studenten van de Universiteit van Kinshasa door de politie doodgeschoten toen ze eisten dat de lessen zouden worden hernomen. De professoren staken er al twee maanden voor een hoger salaris. 

En dan zijn er nog de vele brandhaarden in het binnenland. Vooral in Kasaï en Noord-Kivu is de situatie schrijnend. In die laatste regio zijn felle gevechten aan de gang tussen het leger en de VN-missie Monusco en aan de andere kant de rebellengroep ADF.  Daarenboven krijgen de hulpverleners de ebola-epidemie maar niet onder controle. Vandaag waren er 13 nieuwe gevallen, dat is een van de hoogste cijfers sinds de ziekte uitbrak in juli. (lees voort onder foto)

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

"We zitten in de mist", zegt een anonieme buitenlandse waarnemer aan persbureau AFP. Dat kan kloppen. De Congolese overheid aanvaardt geen verkiezingswaarnemers, geen geld en geen steun van de VN-missie Monusco . Of er over een maand geloofwaardige verkiezingen komen, zal - zoals het er nu uitziet - door weinig mensen van buitenaf kunnen worden nagetrokken.