Video player inladen ...

Assisenproces zal binnenkort sneller verlopen

Binnenkort zullen processen voor het hof van assisen sneller verlopen. In het Belgisch Staatsblad is een wet verschenen die de zogenoemde "quick wins" invoert die minister van Justitie Koen Geens (CD&V) wilde invoeren om de assisenprocessen efficiënter te maken. Dat deed de minister nadat zijn grondige assisenhervorming werd teruggedraaid.

Assisenprocessen zijn te duur en duren te lang. Dat is de reden waarom de minister al enkele jaren probeert om het hof van assisen aan te passen. Een grondige hervorming van eind 2016 werd door het Grondwettelijk Hof ongedaan gemaakt. Daardoor zijn er nu gewoon weer assisenprocessen. En deze regeerperiode zit een grondige hervorming er niet meer in.

Toch wilde minister Geens nog enkele eenvoudige ingrepen doorvoeren, om tijdswinst te boeken, zogenoemde "quick wins". Een soortgelijk voorstel werd eerder ook al door Open VLD-Kamerleden Carina Van Cauter en Sabine Lahaye-Battheu ingediend. De aanpassingen zijn gebaseerd op voorstellen van experts, die in de Kamercommissie Justitie getuigd hebben. En die aanpassingen komen er, nu de wet is gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.

Geen urenlange voorlezing meer

Eén van de "quick wins" is dat een aantal teksten niet langer volledig moeten worden voorgelezen bij de start van het assisenproces. Nu moet de akte van inbeschuldigingstelling integraal worden voorgelezen. In die akte wordt een samenvatting van het dossier gegeven, vanaf de start van het onderzoek, met een overzicht van het politiewerk, de getuigenverklaringen en het psychiatrische onderzoek van de beschuldigde. De voorlezing wordt nu beperkt tot de meest relevante stukken. Dat kan een verschil maken van enkele uren tot zelfs een halve of hele dag. De juryleden krijgen uiteraard een kopie van die akte, zodat ze die zelf kunnen lezen.

De assisenvoorzitter zal voortaan ook getuigen kunnen weigeren. Nu kunnen getuigen enkel geweigerd worden als overduidelijk is dat ze niks bij te dragen hebben. In de toekomst zou het omgekeerde principe gelden: het parket of de advocaten moeten kunnen aantonen dat een getuige relevant is, zo niet kan die geweigerd worden. Dat levert niet alleen tijdswinst op, het scheelt ook in vergoedingen die aan getuigen moeten worden betaald.

Proces niet meer stilleggen door procedurefouten

Als advocaten denken dat ze een procedurefout hebben gevonden, dan moesten ze die aankaarten tijdens het assisenproces zelf. In de wet wordt dat nu verplaatst naar de voorbereidende zitting, die enkele dagen voor het eigenlijke proces plaatsvindt. De voorzitter zal dan al kunnen oordelen of het assisenproces kan doorgaan. De advocaten kunnen tegen de beslissing van de voorzitter ook pas in cassatie gaan na afloop van het proces. Daardoor dreigt het assisenproces niet meer stilgelegd te moeten worden, in afwachting van een uitspraak van het Hof van Cassatie.

Verder zal een proces niet langer kunnen worden uitgesteld als een beschuldigde geen advocaat heeft, verdwijnen er allerlei plichtplegingen om getuigen te verhoren, en hoeven bewijsstukken niet langer te worden voorgelegd aan de beschuldigde. Dat alles zou ertoe moeten leiden dat een assisenproces met enkele dagen kan worden ingekort. Minister Geens hoopt dat alvast: "In de goeide oude tijd duurde een assisenzaak 2 tot 5 dagen, nu zitten we al aan enkele weken. Nu zouden we toch een kleine halve week tijdswinst moeten kunnen boeken."

Nu zouden we toch een kleine halve week tijdswinst moeten kunnen boeken

Grote assisenhervorming zal voor een volgende regering zijn

Op termijn was minister Geens van plan om assisen in de praktijk af te schaffen, en te vervangen door een soort “assisen light”. Er zou dan een zogenaamde “criminele kamer” komen bij de correctionele rechtbank, waarin drie beroepsrechters en vier juryleden samen zouden zetelen. Maar het is onduidelijk of daarvoor een meerderheid bestaat. Na de verkiezingen is dat uiteraard helemaal onzeker.