Assisenproces zal wellicht iets sneller kunnen verlopen

Minister van Justitie Geens (CD&V) heeft een wetsontwerp klaar om assisenprocessen op korte termijn sneller te laten verlopen, van nu duren die veel te lang. Ook Open VLD komt met een soortgelijk voorstel, schrijft Het Laatste Nieuws. Een grondige hervorming van assisen komt er deze regeerperiode allicht niet meer.

Assisenprocessen zijn te duur en duren te lang. Dat is de reden waarom de minister al enkele jaren probeert om het hof van assisen aan te passen. Een grondige hervorming van eind 2016 werd door het Grondwettelijk Hof ongedaan gemaakt. Daardoor zijn er nu gewoon weer assisenprocessen. En deze regeerperiode zit een grondige hervorming er niet meerin. Minister Geens wil wel nog enkele eenvoudige ingrepen doorvoeren, om tijdswinst te boeken. Open VLD-kamerleden Carina Van Cauter en Sabine Lahaye-Battheu komen met een erg gelijkend wetsvoorstel. De aanpassingen zijn gebaseerd op voorstellen van experts, die in de kamercommissie Justitie getuigd hebben.

Geen urenlange voorlezing meer

Zo zou een aantal teksten niet langer volledig moeten worden voorgelezen bij de start van het assisenproces. Nu moet de akte van inbeschuldigingstelling integraal worden voorgelezen. In die akte wordt een samenvatting van het dossier gegeven, vanaf de start van het onderzoek, met een overzicht van het politiewerk, de getuigenverklaringen en het psychiatrische onderzoek van de beschuldigde. De minister zou die voorlezing willen beperken tot de meest relevante stukken. Dat kan een verschil maken van enkele uren tot zelfs een halve of hele dag. De juryleden krijgen uiteraard een kopie van die akte, zodat ze die zelf kunnen lezen.

De assisenvoorzitter zou voortaan ook getuigen kunnen weigeren. Nu kunnen getuigen enkel geweigerd worden als overduidelijk is dat ze niks bij te dragen hebben. In de toekomst zou het omgekeerde principe gelden: het parket of de advocaten moeten kunnen aantonen dat een getuige relevant is, zo niet kan die geweigerd worden. Dat levert niet alleen tijdswinst op, het scheelt ook in vergoedingen die aan getuigen moeten worden betaald.

Proces niet meer stilleggen door procedurefouten

Als advocaten denken dat ze een procedurefout hebben gevonden, dan moeten ze die nu aankaarten tijdens het assisenproces zelf. Geens stelt voor om dat in de toekomst te verplaatsen naar de voorbereidende zitting, die enkele dagen voor het eigenlijke proces plaatsvindt. De voorzitter zou dan al kunnen oordelen of het assisenproces kan doorgaan. De advocaten zouden tegen de beslissing van de voorzitter pas in cassatie kunnen gaan na afloop van het proces. Daardoor dreigt het assisenproces niet meer stilgelegd te moeten worden, in afwachting van een uitspraak van Cassatie.

Verder zou een proces niet langer kunnen worden uitgesteld als een beschuldigde geen advocaat heeft, verdwijnen er allerlei plichtplegingen om getuigen te verhoren, en hoeven bewijsstukken niet langer te worden voorgelegd aan de beschuldigde. Dat alles zou ertoe moeten leiden dat een assisenproces met enkele dagen kan worden ingekort. Minister Geens hoopt dat alvast: "In de goeide oude tijd duurde een assisenzaak 2 tot 5 dagen, nu zitten we al aan enkele weken. Nu zouden we toch een kleine halve week tijdswinst moeten kunnen boeken."

Het wetsontwerp van Koen Geens heeft al groen licht gekregen van de Raad van State, en moet nu nog door de ministerraad worden goedgekeurd. Het wetsvoorstel van Open VLD wordt besproken in de kamercommissie.

Grote assisenhervorming zal voor een volgende regering zijn

Op termijn was minister Geens van plan om assisen in de praktijk af te schaffen, en te vervangen door een soort “assisen light”. Er zou dan een zogenaamde “criminele kamer” komen bij de correctionele rechtbank, waarin drie beroepsrechters en vier juryleden samen zouden zetelen. Maar het is onduidelijk of daarvoor een meerderheid bestaat, en of die wijziging nog deze regeerperiode - die in principe tot mei 2019 loopt - kan worden goedgekeurd. Minister Geens twijfelt daar zelf aan: "Een grote assisenhervorming moet gebeuren in het kader van de hervorming van de strafprocedure. Als men dan toch de tijd neemt, dan moet men dat meteen goed doen in de volgende legislatuur, en dan is het niet nuttig om daar nu nog aan te werken."