Video player inladen ...

Seksueel misbruik door kerk vooral op school: "Het gebeurde in alle verborgenheid op internaten"

Bijna de helft van de meldingen over seksueel misbruik die de kerk de voorbije jaren binnenkreeg, gaat over misbruik door geestelijken in het onderwijs. Dat schrijft De Morgen en staat in een rapport dat de Belgische bisschoppenconferentie bestelde bij de KU Leuven. "Het gebeurde in alle stilte op de kamers in de internaten waar de kinderen na de les heen gingen," zei emeritus professor psychologie Manu Keirse  in "De ochtend" op Radio 1. 

Midden 2010 breekt het schandaal rond gewezen bisschop Roger Vangheluwe los. In een brief bekent de Brugse bisschop dat hij gedurende verschillende jaren een jongen seksueel misbruikt heeft. Wat daarop volgde was een stroom aan getuigenissen over misbruik door geestelijken, soms van meer dan een halve eeuw geleden. Daarom werden dat jaar tien opvangpunten opgericht voor meldingen over seksueel misbruik binnen de kerk. 

En die actieve oproep naar slachtoffers om zich te melden, werd massaal beantwoord. In totaal kwamen er bij de kerk 426 meldingen binnen. Van die meer van 400 meldingen blijkt nu 43 procent te gaan over misbruik op school. Een bevestiging van wat we al eerder wisten, onder meer door het rapport Adriaenssens. "Het is helemaal geen verrassing," zegt Manu Keirse, emeritus professor psychologie aan de KU Leuven. "Kinderen op internaten waren dagen weg van huis en priesters woonden in die scholen. Het gebeurde in alle verborgenheid, op de kamer, waar de kinderen na de les heen gingen." Zo'n 60 procent van de slachtoffers waren overigens jongens.

Naast de opvangpunten binnen de kerk, werd op vraag van de parlementaire commissie ook een Centrum voor Arbitrage buiten de kerk opgericht, voor mensen die geen vertrouwen meer hadden in instellingen die door de kerk werden georganiseerd. Dat Centrum behandelde in totaal ook nog eens 628 verjaarde zaken.

Alles samen werd uiteindelijk al meer dan 4,5 miljoen euro schadevergoeding uitgekeerd aan slachtoffers. "De slachtoffers hebben jarenlang in stilte geleden met de vraag: wie ben ik wel dat zoiets mij is overkomen? De schuld werd vaak in hun schoenen geschoven, en nu heeft de kerk de schuld op eigen schouders genomen. De bisschoppen en hoge oversten hebben slachtoffers ontvangen en de schuld opgenomen voor zaken die vaak 30, 40 of 50 jaar geleden gebeurd zijn en waar ze op dat moment dus nog niet verantwoordelijk voor waren."  

Mij maak je niet wijs dat collega's en directeurs geen weet hadden van het misbruik. Ik begrijp nog altijd niet dat mensen hun verantwoordelijkheid niet namen. 

Emeritus professor Manu Keirse

Opvallend is ook hoelang veel slachtoffers gezwegen hebben, in sommige gevallen meer dan vijftig jaar. "Zo heeft 56% van de slachtoffers feiten gemeld die meer dan 48 jaar geleden gebeurd zijn." 

Maar voor Keirse is het nog altijd een raadsel dat mensen destijds niet meer hun verantwoordelijkheid genomen hebben. "Ik begrijp nog altijd niet dat als zo'n situaties zich voordeden op scholen, dit niet aangeklaagd werd. Mij maak je mij niet wijs dat collega's en directeurs dat niet wisten."  

Verantwoordelijkheid van elke school om preventief te werken

Belangrijk is nu om lessen te trekken uit het verleden en in scholen preventief te werken, benadrukt Keirse. "Men moet leerlingen informeren over wat de grenzen zijn in relaties en waar men te ver gaat. Dat is de verantwoordelijkheid voor elke school. Wij hebben ook een brochure gemaakt waarin ouders hun kinderen met een verhaal goed kunnen informeren over wat lichamelijke integriteit is."

Acteur Filip Peeters getuigt vanavond in Die Huis over het seksueel misbruik door paters op zijn middelbare school. Zal dat zorgen voor een nieuwe resem meldingen? "Ik sluit dat niet uit," zegt Keirse. "Maar vergeet ook niet dat heel wat slachtoffers en ook daders intussen overleden zijn."

Beluister hier het gesprek uit "De ochtend" op Radio 1: