Gezichtsherkenning gaat erg ver in China: de weg naar een digitaal totalitarisme?

Wanneer u in China een verkeersovertreding begaat, riskeert u aan een virtuele schandpaal genageld te worden. Zo registreren camera's verkeersovertreders via gezichtsherkenning, om dan vervolgens de foto's van de overtreders te publiceren op een groot scherm. Chinezen zijn daar dan erg beschaamd over. Sinoloog Nicolas Standaert (KU Leuven) schuwt deze toestanden, volgens hem is er een "digitaal totalitarisme" aan het ontwikkelen in China. En wij kunnen er maar beter lessen uit trekken, klinkt het.

"Ik was een tijd geleden op een universiteit en wanneer studenten daar binnenkomen, geven ze niet alleen hun studentenkaart af, maar moeten ze ook langs de gezichtsherkenning", begint Standaert in "De wereld vandaag". 

Ook bij verkeersovertreders wordt gezichtsherkenning ingezet. De foto's van verkeersovertreders worden in bepaalde steden op schermen geprojecteerd. Een soort van moderne virtuele schandpaal zeg maar, als afschrikmiddel. Chinezen zijn daar dan zeer beschaamd over. Onlangs berichtten media dat er een verkeerde foto gepubliceerd werd aan die zogenoemde schandpaal. De vrouw die erop te zien was, had helemaal geen verkeersovertreding begaan.

Die digitale toestanden gaan in China veel verder dan in Europa

Het is duidelijk: de systemen van gezichtsherkenningen veroveren in sneltempo China. "Al die digitale toestanden nemen hoe langer hoe meer toe in China en het gaat veel verder dan hier in Europa", bevestigt Standaert.  En daar heeft de Volksrepubliek een reden voor. "Om mensen binnen bepaalde banen te leiden, kan je ze ofwel straffen, of je kan ze publiekelijk aan de schandpaal nagelen", legt Standaert uit. "Shaming technique heet dat laatste en dat zie je in verschillende oosterse culturen." 

Onder het huidige regime in China is een digitaal totalitarisme aan het ontwikkelen, meent Standaert. "Totalitarisme wil zeggen dat je overal in doordringt. Die controle en toezicht op de bevolking gebeurt in China via sterk ontwikkelde digitale apparatuur. Ze zijn daar veel meer in gevorderd dan wij."

"De Chinese president Xi Jinping wil van China een groot en rijk land maken en hij is van mening dat de beste manier om dat te doen via controle is. Zijn partij moet de samenleving onder controle houden. Xi Jinping installeert nu een totale digitale controle. We staan daar echt voor een nieuwe situatie."

Standaert pleit ervoor dat ook wij hier lessen uit trekken. "In plaats van China nu te bekritiseren, moeten we ons afvragen: wat is daar precies gaande en waar gaan wij over zoveel jaar staan? Gaan wij ook een digitaal totalitair systeem  ontwikkelen en wat kunnen we als maatregelen nemen om daartegenin te gaan?"

Herbeluister hier het gesprek in "De wereld vandaag"