De 5 boeken die het leven van Tom Waes hebben veranderd

Acteur en presentator Tom Waes (50) maakt zich vanaf zondag 16 december weer op voor een wekelijkse portie "Reizen Waes" en richt deze keer zijn blik naar het Europese continent. Met opnames in het buitenland, verbouwingen en andere zinnen komt lezen er niet meer van en dat is volgens Waes oprecht "een gemis". In zijn nieuwe huis heeft hij alvast -met opzet- een zitbank met kussens aan een raam voorzien. Dat nodigt 's avonds uit tot lezen "met de smartphone uit en de laptop dicht".  

We kennen de onbevreesde Waes van programma's als "Tomtesterom" en "Wauters vs Waes". Dit jaar staat hij er met het intussen vierde seizoen van "Reizen Waes" en volgend jaar op Eén (en later op Netflix) volgt de Vlaams-Nederlandse fictiereeks "Undercover" die al een nominatie in de wacht sleepte in Cannes. Het is druk geweest en dat blijft het de komende tijd voor Waes, want privé zit hij nog met verbouwingen.

Lezen schiet er bij in. "Het boek is wat weg", omschrijft hij het. "Het zijn ook andere tijden. Ik merk dat ik nu liever naar documentaires of een goede reeks kijk. Ik ben 's avonds te moe". Dus op zijn lijstje met favoriete boeken vallen er geen recente exemplaren te bespeuren.

Waes benadrukt dat er aantal boeken daadwerkelijk zijn leven in een bepaalde richting hebben gestuurd. "Dat is dan altijd achteraf bekeken", analyseert hij peinzend. Realistisch, avontuurlijk en baanbrekend, dat is immer de rode draad in zijn top 5. En dat uit zich in het leven van de presentator, het typeert hem zowaar. De boeken kwamen al vroeg op zijn pad of ze raakten hem zodanig dat hij er zelf mee aan de slag ging.   

1. Jacques-Yves Cousteau en Frédéric Dumas - Le monde du silence

Ik ben beroepsduiker geweest en dat komt -ik ben er zeker van- daardoor

Tom Waes ging als kind elke woensdagnamiddag op bezoek bij zijn grootouders langs moederszijde. Zij waren Franstalig en keken Franse televisie. Daar zag de piepjonge Waes de  documentaireseries van de legendarische diepzeeduiker, uitvinder en ontdekkingsreiziger Jean-Jacques Cousteau passeren. Hij was zo gefascineerd dat zijn grootouders hem het boek "Le monde du silence" cadeau gaven.

"Ik heb dat boek uit 1953 verslonden en heb het zelfs nog thuis liggen, zo'n exemplaar met harde kaft. (mijmert) Dat heeft mijn leven helemaal veranderd: ik heb een paar jaar als beroepsduiker gewerkt en dat komt -ik ben er zeker van- daardoor. Als ik mijn hoofd onder water steek, word ik weggeblazen. Dat is een compleet andere wereld. Het is er stil. Je hoort enkel je eigen adem. Super."

Waes zag later ook de filmversie. "Dat is de allereerste onderwaterfilm, want dat bestond toen simpelweg nog niet. Cousteau was een officier en vroeg voor de opnames een afgedankt schip van de marine en hij verzon de zuurstofflessen. Mensen wisten toen niet hoe ze onder water moesten gaan", vertelt Waes gepassioneerd. De documentairefilm maakte duidelijk ook in de rest van de wereld indruk, want won de Gouden Palm, een BAFTA en een Oscar.

2. Robert M. Pirsig - "Zen and the art of motorcycle maintenance"

Waes kiest -naar eigen zeggen onbewust- voor non-fictie. "Op de een of andere manier trekt me dat aan", en het liefst avontuurlijke verhalen of verhalen met een filosofische inslag. "Zen and the art of motorcycle maintenance" is zo'n voorbeeld.

"Pirsig heeft slechts twee boeken geschreven: "Zen" (1974) waarin hij met de motor door de VS trekt en "Lila" (1991) waarin hij met een zeiljacht van het noorden naar het zuiden van de VS vaart. Het is twee keer een voertuig gebruiken om een filosofisch traktaat te schrijven. Dat klinkt heel saai, maar "Zen" is een fantastisch boek over waarden en moraal. Er zit onderliggend een schoon verhaal bij over een vader-zoonrelatie."

Het boek heeft me geleerd hoe je je tijd moet indelen door op de juiste dingen "nee" te zeggen

"De waarde in het boek is kwaliteit in al haar vormen. Het heeft me op mijn twintigste geleerd hoe je spaarzaam en selectief kan omgaan met je tijd door vooral op de juiste dingen "nee" te zeggen. Je hebt veel mensen die op alles "ja" knikken en na verloop van tijd niet doen wat ze graag willen doen. Daardoor gaat de kwaliteit van je leven achteruit. Je verliest tijd. "Zen" is altijd blijven sluimeren. Ik gebruik het niet als leidraad, maar het heeft toch een zware impact gehad. Als ik mijn jaar plan, denk ik goed na over wat me iets gaat opbrengen, en dat hoeft niet noodzakelijk financieel te zijn. Voor sommige mensen is dat een evidentie. Ik heb blijkbaar een boek nodig gehad om dat onderscheid te kunnen maken."  

3. Martyn Farr - The darkness beckons

Dat écht pionierschap bestaat niet meer. Alles is al eens gedaan geweest

"The darkness backons" uit 1980 vertelt de geschiedenis en de ontwikkeling van het grotduiken. Farr was zelf een legendarische Engelse grotduiker die beschreef wie waar ter wereld op dat moment bezig was. "Nu heb je internet, maar toen bestond dat niet. Het was een gouden goed om dat boek te hebben. Er stonden zelfs telefoonnummers in."

"Maar het gaat voor mij over véél meer dan dat. Het is een boek over echt pionierschap en dát bestaat niet meer. Alles is al eens gedaan geweest. In grotduiken heb je dat niet. In Yucatán in Mexico zitten nu nog altijd topduikers de grottenstelsels te doorzoeken. De mensen die aan bod komen in het boek zijn trouwens intussen allemaal omgekomen bij het beoefenen van hun sport. Zij kwamen ergens waar nog nooit iemand geweest was. Hun obsessie om dat te doen... jongens, toch. Ik zou nooit gedurfd hebben. De jarenlange voorbereiding en die concentratie boeien me mateloos."

4. Jon Krakauer- Into the wild

Waes trok drie jaar geleden moederziel alleen de onherbergzame wildernis van Alaska in. Hij reisde in de voetsporen van de jonge Chris McCandless die echter een triest lot beschoren was. Jon Krakauer schreef het waargebeurde verhaal neer in "Into the wild" en het boek blijft Waes fascineren. Krakauer goot het verhaal eerst kort -McCandless die overleefde in een achtergelaten bus- in een artikel in een tijdschrift, maar de reacties erop waren overweldigend. Iedereen wilde meer weten over de tocht van de jongeman.

Ik vind het boek veel beter dan de film. Het is Krakauers zoektocht, vóór internet bestond, en die zoektocht was anders

"Krakauer heeft daarop het hele tracé van McCandless proberen achterhalen. Die was thuis onbezonnen vertrokken en niemand wist van iets af. Hij is uiteindelijk tot New Mexico geweest, heel Amerika rond om in Alaska te eindigen. Ik vind het boek veel beter dan de film. Het boek is meer Krakauers zoektocht, in een pre-internettijdperk, door middel van foto's in baancafés te hangen, door rond te vragen, enz. En McCandless was net op te sporen omdat hij blijkbaar overal een indruk had nagelaten. Die jongen moet iéts gehad hebben."

5. Reinhold Messner - The naked mountain

We raakten aan de praat in een berghut in Tirol met Reinhold Messner. We wisten totaal niet wie hij was

Waes ging als prille tiener vaak met zijn ouders naar Tirol om bergwandelingen te maken. "We deden huttentochten waarbij we twee of drie dagen weg waren met onze vader. Dat was superavontuurlijk voor ons met een pikhouweel. In die berghutten zaten veel alpinisten die vanboven op de bergen klommen. Ik vond dat onvoorstelbaar. Op een bepaald moment zat Reinhold Messner daar. We raakten aan de praat, maar wisten totaal niet wie hij was." Messner is de eerste man die ooit alle 14 bergen hoger dan 8.000 meter beklom, solo of in kleine groep én zonder gebruik van zuurstofflessen.

""The naked mountain" gaat over een van zijn tochten waarbij hij zijn broer (dood) heeft moeten achterlaten. Zware lectuur. Alweer een filosofisch boek over een pioneer die wars is van alles, toen en nu nog altijd. Messner is niet te bevatten, heel gesloten. Hij deed de bergen meer vanuit een filosofie, niet zozeer voor de records. Messner is een beetje een vergeten mens:  klimmers kennen hem maar -ik vind dat raar- de rest kent zulke legendes niet."

"Lang zullen we lezen"

Zin in meer boekentips? Ga dan naar de website langzullenwelezen.be. Neus rond in de boekenkast van andere lezers en ontdek wat zij van gelezen boeken vinden.