Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved.

Na Marrakech komt New York: de echte test voor het migratiepact? 

In Italië was het lang stil gebleven over de kwestie, maar nu heeft ook de regering-Conte afstand genomen van het VN-Migratiepact: er zullen geen ministers naar Marrakech gaan. Toch schiet Rome het pact nog niet helemaal af. Het parlement zal het laatste woord krijgen. En finaal kleur bekennen moet pas in New York, waar de Algemene Vergadering van de VN over de kwestie zal moeten stemmen. 

labels
Bert De Vroey
Buitenlandjournalist bij VRT NWS.

Italië volgt daarmee het voorbeeld van de Zwitsers. Die hadden eerder al besloten om de hoogmis van Marrakech op 10 en 11 december aan zich voorbij te laten gaan. Ook daar zal het federale parlement eerst mogen bespreken of Zwitserland zich achter de tekst moet scharen of niet.

Estland heeft dat parcours al achter de rug. In Tallin dreigde de regering ei zo na te struikelen over de kwestie. Uiteindelijk schaarde het parlement zich deze week achter een steunbetuiging aan het pact. Maar omdat er ook binnen de coalitie verdeeldheid bestond, en om de zaak niet op de spits te drijven, zal de regering niemand naar Marrakech sturen. Wel staat het vast dat Estland vóór het pact stemt in New York.

In Kroatië was er discussie tussen de president en de regering. President Kolinda Grabar-Kitarović toonde zich sceptisch over het migratiepact, de regering bleef in hoofdzaak voorstander. Er is nu afgesproken dat niet de president aanwezig zal zijn in Marrakech, maar wel 'slechts' de minister van binnenlandse zaken. 

Marrakech skippen of een delegatie sturen van een lager profiel zou een uitweg kunnen zijn voor regeringen die worstelen met het pact. Daarmee nemen ze afstand van de plechtige afkondiging ervan, zonder daarom noodzakelijk te gaan dwarsliggen.

AP2007

New York

De stemming in New York was oorspronkelijk gepland voor januari. Maar in diplomatieke kringen is te horen dat dit zo goed als zeker vervroegd wordt en 'zo snel mogelijk' na Marrakech zal worden gepland - in december nog. De VN willen immers het momentum van Marrakech niet verloren laten gaan en vermijden dat de discussie nog weken lang blijft aanslepen. Rekening houdend met de kerstvakantie mag je aannemen dat er in New York zal worden gestemd in de week van 17 december.

Formeel zal er worden gestemd over een resolutie waarin het pact bekrachtigd wordt. Landen kunnen voor of tegen stemmen of zich onthouden. Voor twijfelende landen, of voor regeringen die intern overhoop liggen over de kwestie,  is onthouding in theorie een aanvaardbare ontsnappingsroute. 

Zo bekeken is de echte, formele test voor het pact niet Marrakech, maar New York. Toch zullen in Marrakech de koppen worden geteld en zal het prestige van de aanwezige delegaties worden getaxeerd: hebben landen hun staatshoofd gestuurd, hun regeringsleider of belangrijke ministers? Voor gastland Marokko, dat sterk op de top van 10 en 11 december had aangestuurd, zou het een blamage zijn als te veel landen hun vertegenwoordiging zouden afzeggen of inkrimpen. En voor het pact zelf maakt het eveneens een wereld van verschil of er presidenten en premiers aanwezig zijn, dan wel ministers, staatssecretarissen of diplomaten.

De tegenstanders

Het is niet makkelijk om de stand bij te houden van wie nu voor en tegen het pact is, en in welke mate. Toch hebben acht landen vrij duidelijk aangekondigd dat ze hun steun volledig intrekken. Zij zullen niet naar Marrakech gaan, en  - naar je mag aannemen -  tegen de resolutie stemmen in New York. 

De Verenigde Staten haakten als eersten af, al in december 2017, toen de onderhandelingen nog volop aan de gang waren. Kort na de afronding van de tekst, in juli 2018, keerden Hongarije en Australië het pact de rug toe. In de herfst volgden Oostenrijk, Tsjechië, Polen en Bulgarije. Vorige week tenslotte liet ook Israël weten het pact niet goed te keuren. In Slovakije woedt er nog een discussie binnen de regering, maar nu het parlement daar met een grote meerderheid een motie heeft goedgekeurd waarin de regering gevraagd wordt om er uit te stappen, lijkt ook dat land zich in het rijtje van de tegenstanders te gaan scharen.

In Nederland en Duitsland gingen er eveneens anti-stemmen op in de regeringspartijen, al lijkt de discussie daar nu wel beslecht. Tenslotte is er nog België, op dit moment het enige land waar het VN-Migratiepact een regering daadwerkelijk dreigt op te blazen. Volgens de regeringspartijen is er nog tijd voor een beslissing tot 10 december, als de top in Marrakech begint. In theorie kan de deadline nog worden opgerekt tot New York. 

VIDEO: Bekijk hieronder het verslag uit "Het Journaal 7"

Video player inladen ...