2018 George W. Bush Presidential Center

"Amerika verliest een patriot en bescheiden dienaar"

Het overlijden van oud-president George W.H. Bush raakte in de Verenigde Staten pas rond middernacht bekend, maar de meeste oud-presidenten en ook huidig president Trump hebben intussen al gereageerd.

"Na 94 opmerkelijke jaren is onze lieve vader overleden." Dat schreef zijn zoon en oud-president George Bush jr. in een statement in naam van de hele familie. "George H.W. Bush was uiterst respectabel man en de beste vader die een zoon of dochter zich kan wensen." 

Het Witte Huis liet in een persmededeling weten dat president Trump en first lady Melania rouwen om het verlies van de oud-president. Vanuit Buenos Aires in Argentinië - waar ze de G20-top bijwonen - eren ze zijn beoordelingsvermogen, zijn gezond verstand en onverstoorbaar leiderschap.

Democraten eren Bush Sr.

De Obama's waren bij de eersten om hun medeleven te betuigen met de familie Bush, met wie ze goede banden onderhouden. Barack Obama bracht George H.W. Bush drie dagen geleden nog een bezoek.  Barack en Michelle Obama schrijven in een gezamenlijk statement dat uit zijn levensloop blijkt dat de publieke zaak een nobele en vreugdevolle roeping is.

Ook Bill Clinton, die George H.W. Bush na één ambtstermijn al opvolgde, is een goede vriend geworden. Hij noemt die vriendschap één van de mooiste geschenken uit zijn leven en zegt diepe dankbaarheid te voelen voor elke minuut die hij met hem doorbracht.

De lofbetuigingen bij de Democraten is opvallend. Voormalig gouverneur van de staat Californië Arnold Schwarzenegger tweet: "President Bush heeft ons verlaten voor een laatste vlucht, maar zijn bestemming is niet onbekend. Hij vliegt in de armen van de liefde van zijn leven, Barbara. Vanavond zou ieder van ons een minuut de tijd moeten nemen om omhoog te kijken en hem een stil dankjewel te zeggen."

Mark Eyskens: "Hij was gereserveerd, maar dat gaf hem gezag"

Ook in ons land wordt Bush sr. herinnerd. Oud-premier Mark Eyskens was minister van Buitenlandse zaken tijdens een deel van Bush' ambtstermijn als president. Hij ontmoette vader Bush twee à drie keer als president en werd ook eenmaal samen met premier Martens ontvangen toen Bush sr. een bezoek bracht aan de NAVO. 

Zijn opvolger Clinton was veel losser in de omgang. Vader Bush was gereserveerd, maar dat gaf hem gezag. 

Oud-premier Mark Eyskens

"Hij maakte op mij de indruk van een bijzonder rationeel en voorzichtig man. Een indrukwekkende figuur", zegt Eyskens. "Het was een gezellige man, maar wel afstandelijk. Zijn opvolger Clinton was veel losser in de omgang. Vader Bush was gereserveerd, maar dat gaf hem gezag. Een heel ander type dan zijn zoon die later president werd." Volgens Eyskens is de VS er met huidig president Donald Trump er veel minder aan toe. "Bush was een voorstander van bipartisanship, samenwerking met de Democraten. Nu zit daar een militante man, die helemaal niet bereid is tot dialoog."

Zowel militair als economisch heeft het bestuur van Bush sr. een zware impact gehad op Europa, zegt Eyskens. Bush sr. heeft tijdens de Golfoorlog van 1991 (waarbij de Westerse alliantie de Irakezen uit Koeweit verdreef) correct gehandeld, "met een mandaat van de Veiligheidsraad van de UNO. Dat kan je niet zeggen over de tweede Golfoorlog onder zijn zoon, die nogal eenzijdig beslist werd."

Het was Bush sr. die generaal Norman Schwarzkopf op een vijftigtal kilometer van Bagdad tot staan bracht, herinnert Eyskens zich. "In plaats van Bagdad te veroveren, zei Bush dat het genoeg geweest was: hij had Saddam Hoessein militair ontmand, maar wilde hem houden als 'nuttige dictator' die de eenheid in het verdeelde Irak kon bewaren. Schwarzkopf heeft me nog gezegd dat hij pas later begreep dat Bush daarmee gelijk had."

Ook economisch was Bush sr. een voorbeeld in Europa. Als exponent van Reagans (neo-)liberale beleid, was Bush een inspiratie voor onder meer de Britse oud-premier Thatcher. "Zij is begonnen met de vakbonden uiteen te slaan door een einde te maken aan stakingen", zegt Eyskens. Maar ook in België was de invloed merkbaar: "Het is ook de tijd ook dat de heer Verhofstadt zijn Burgermanifesten schreef. Dat was sterk beïnvloed door de neoliberale gedachten", zegt Eyskens.