ARCHIEFFOTO parade Hart boven Hard in Brussel

Klimaatmars en sociaal protest: één en dezelfde strijd

“Je kan niet op maandag voor het milieu zijn en op dinsdag tegen de verhoging van de brandstofprijzen”, liet Frans president Macron zich deze week tijdens een toespraak denigrerend ontvallen. Wel, vandaag zal Hart boven Hard net dat doen, op één en dezelfde dag zelfs, op straat voor een duurzame ecologie én solidair met mensen die protesteren tegen de universele brandstoftaks.

labels
Hart boven Hard
Auteurs Ciska Hoet, Dr. Meryem Kanmaz en Samira Atillah zijn actief binnen burgerbeweging Hart boven Hard.

Wij laten niemand een wig drijven tussen de strijd voor ecologische transitie en voor sociale rechtvaardigheid. Dat is één en dezelfde strijd, de strijd voor artikel 23 van onze grondwet. “Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden”, stelt dat artikel. Wij mobiliseren dan ook voor een integrale en structurele aanpak waarin de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Want, zoals Dirk Holemans schreef (DM, 26/11): “Klimaatbeleid zal sociaal en rechtvaardig zijn, of niet zijn.” 

Driemaal onrecht

Het geweld dat we vrijdag zagen keuren wij af, maar blinde verontwaardiging daarover mag ons niet verhinderen om te luisteren naar de legitieme bezorgdheden van de Gele Hesjes. Een drievoudige sociale onrechtvaardigheid ligt namelijk aan de basis van ons huidige klimaatbeleid.

Ten eerste draagt niet iedereen evenveel verantwoordelijkheid. Oxfam berekende dat de rijkste 10% van de wereldbevolking verantwoordelijk is voor de helft van de wereldwijde CO2-uitstoot, terwijl de armste helft van de wereldbevolking slechts 10% van de totale uitstoot op haar kerfstok heeft.

De zwakkere schouders draaien veel harder op voor maatregelen die in naam van het klimaat worden genomen. 

Ten tweede zijn ook de gevolgen van klimaatverandering enorm ongelijk verdeeld. Verschillende Europese onderzoeken tonen aan dat mensen in sociaaleconomisch kwetsbare posities veel zwaarder de gevolgen dragen van milieuvervuiling. Ook in België zijn zij het slachtoffer van een “dubbele sociale ongelijkheid”. Ze wonen en werken niet enkel vaker in vervuil(en)de omgevingen, maar de impact van vervuiling op hun gezondheid is ook nog eens hoger.

Ten slotte draaien de zwakkere schouders ook nog eens veel harder op voor maatregelen die in naam van het klimaat worden genomen. Tekenend is de vlaktaks op brandstof. Wie voelt die? De bestuurder van de salariswagen die al fluitend de tank volgooit met een gratis tankkaart? Neen, de steeds grotere groep mensen die net genoeg verdienen om te overleven. Voor hen is het de zoveelste prijsstijging die de laatste rek uit de touwtjes haalt waardoor deze op het einde van de maand niet meer aan elkaar vast te knopen zijn. Idem wat de BTW-verhoging op elektriciteit betreft. Dat is sowieso een enorm ongelijke belasting.

Grondwet: vodje papier?

Ons land buist op alle vlakken inzake klimaatbeleid en bengelt eerloos onderaan de Europese klas. Erger nog, het huidige klimaatbeleid vergroot bovendien de bestaand sociale ongelijkheden. Dat is niet enkel tweemaal schande, maar ook tweemaal een overtreding van onze grondwet. Artikel 23 van onze grondwet stelt immers dat iedereen het recht heeft op een menswaardig leven, dat ook de bescherming van een gezond leefmilieu omvat.  

Ecologie is politiek

Iedereen moet zijn/haar steentje bijdragen om tegen 2050 de levensnoodzakelijke overschakeling naar hernieuwbare energie te verwezenlijken. Die boutade mag ons echter niet blind maken voor de enorme ongelijkheden die ons klimaatbeleid bestendigt. We moeten bouwen aan een duurzame ecologische transitie waarbij de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Daarvoor hebben we ingrijpende politieke en maatschappelijke veranderingen nodig die rekening houden met de sociale ongelijkheden.

Een rechtvaardig beleid zal echter niet zomaar uit de lucht komen vallen. Het zal er enkel komen door ons te organiseren achter een gemeenschappelijk, progressief verhaal waarachter zowel klimaatactivisten als Gele Hesjes zich kunnen scharen.  

Onze regeringen subsidiëren de files waarin we stikken en bouwen het aanbod van openbaar vervoer jaar na jaar af.

Bijvoorbeeld op het vlak van mobiliteit. Het is geen toeval dat deze week naast de woede van de Gele Hesjes, ook de tevredenheid over de NMBS een “historisch” dieptepunt bereikte. In België vloeit meer belastinggeld naar salariswagens dan naar de NMBS! Salariswagens waarvan het aantal het afgelopen decennium toenam met 61%. Onze regeringen subsidiëren de files waarin we stikken en bouwen het aanbod van openbaar vervoer jaar na jaar af. Laat ons dus allen samen een lans breken voor een betaalbaar, uitgebreider en toegankelijker openbaar vervoer, vooral in landelijke gebieden waar na acht uur ’s avonds geen bus te bespeuren is. Dàt hebben we echt nodig.

Eén beweging voor artikel 23

Zowel voor het milieu als voor mensen in een kwetsbare maatschappelijke positie is het vijf na twaalf. Vandaag komen tienduizenden op straat om hun ongenoegen te uiten over het klimaatbeleid. Tegelijkertijd vinden er protesten plaats tegen de stijgende kostprijs van basisgoederen. Laat ons samen bruggen bouwen, alternatieven uitwerken en beide strijden verbinden in één beweging. Eén beweging voor een sociale, rechtvaardige en ecologische toekomst. Eén beweging voor ieders grondrecht op een menswaardig leven.

Zowel voor het milieu als voor mensen in een kwetsbare maatschappelijke positie is het vijf na twaalf. 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.