Video player inladen ...

Emotioneel pleidooi van ex-politica Assita Kanko: "Er zijn nooit, nooit, nooit excuses voor genitale verminking"

In “Alleen Elvis blijft bestaan” op Canvas vertelt vrouwenrechtenactiviste en ex-politica Assita Kanko over de blijvende gevolgen van de genitale verminking die ze als kind moest ondergaan. Vorige maand kreeg ze pas de volledige toedracht te horen van een gespecialiseerde arts. Ze houdt in het programma ook een pleidooi om erover te spreken zodat het geen taboe wordt. Vrouwen moeten economisch autonoom worden, en zelf kunnen beslissen over hun leven, klinkt het. “Als vrouwen vrij kunnen kiezen, kunnen ze de beste keuzes maken voor hun kinderen.”

Assita Kanko (37), afkomstig uit Burkina Faso en sinds 2001 in Nederland en België actief, is afscheidnemend gemeenteraadslid voor de Franstalige liberale partij MR in Elsene. Ze schrijft boeken en artikels en strijdt voor vrouwenrechten. Ze was te gast in de uitzending "Alleen Elvis blijft bestaan" op Canvas, waar ze onder meer een beeldfragment van de Franse feministe Simone de Beauvoir uitkoos.

Dit blaast je kindertijd op

“Vrouwenbesnijdenis” is een te omfloerste term, vindt Kanko, ze spreekt over “genitale verminking”. In Burkina Faso zijn drie op de vier meisjes genitaal verminkt. "Ik op mijn vijfde," vertelt Assita Kanko. "Dit is iets dat je kindertijd vertekent, iets dat alle onschuldige momenten kapot blaast.” Van dan af moet je op je hoede zijn, want je bent besneden, voegt ze eraan toe. “Omdat je een meisje bent”, de titel van haar eerste boek uit 2014.

Assita Kanko werd als meisje van vijf jaar door haar moeder meegenomen met een smoes. In een verlaten huisje bij een markt werd ze door oudere dames vastgepakt en genitaal verminkt. “De grond was er nat van het bloed. Op de markt reageerde niemand op ons hulpgeroep. Het was de grootste pijn die je kan inbeelden en ik ben nadien zelfs naar huis gestapt, zonder verdere uitleg.”

Na 33 jaar duidelijkheid

Tot nu heeft Assita Kanko nooit geweten “hoe precies men mij verminkt had”. Ze trok vorige maand naar een arts in Parijs, die vele duizenden verminkte vrouwen “herstelt”, zowel in Burkina Faso als in Frankrijk. “Ik wilde weten wat er precies gebeurd was, wat er eventueel aan te doen valt en of ik wel moedig genoeg ben om er iets aan te doen.” De dokter onderzocht mij en vertelde dat ik een type 2 verminking heb. Ik wist dat totaal niet, het was een schok voor mij.”

De Wereldgezondheidsorganisatie deelt genitale verminking in klassen in:  type 1 betekent dat de clitoris wordt weggesneden; bij type 2 worden ook de kleine en soms ook de grote schaamlippen weggesneden. Type 3 houdt in dat de vaginale opening wordt verkleind door het weefsel dicht te naaien. Maar ook bij een type 2-verminking groeit het weefsel soms aan elkaar, met vreselijke gevolgen. 

Het was confronterend, ik was heel verdrietig en heb veel gehuild toen ik het wist

De dokter vertelde Assita Kanko dat ze nooit normaal zal kunnen bevallen. Haar eerste kind kreeg ze via een keizersnede. Een reparatie-operatie is niet min: vier uur operatie en zes maanden herstel. Een beslissing heeft ze nog niet genomen. “Ik geniet van de dagen dat het goed gaat en ik heb geleerd mezelf graag te zien zoals ik ben”. 

Het persoonlijke verhaal van Assita Kanko, dat haar zowel als presentator Thomas Vanderveken tot tranen bewoog, staat niet los van haar strijd tegen genitale verminking, en haar engagement tegenover andere meisjes. “Ik zou zelf niet gelukkig zijn als andere vrouwen de weg niet hadden geopend. Ayaan Hirsi Ali of Waris Dirie.”

"Geen excuses"

Wereldwijd worden elke minuut 7 meisjes besneden. “Men snijdt door hun leven,” zegt Assita Kanko. We moeten erover spreken, zodat het geen taboe is, maar vooral: vrouwen moeten economisch autonoom worden, en zelf kunnen beslissen over hun leven. “Als vrouwen vrij kunnen kiezen, kunnen ze de beste keuzes maken voor hun kinderen.”

Assita Kanko heeft nog een waarschuwing. Elk cultuurrelativisme is taboe, we mogen “nooit, nooit, nooit” excuses aanvaarden voor mensen die geweld plegen op vrouwen, voor genitale verminking of eremoorden of wat dan ook in naam van een of andere religie of cultuur.

In sommige Oost-Afrikaanse landen is de praktijk van de genitale verminking op de terugweg, blijkt uit recent onderzoek, maar in Jemen of Irak dan weer niet. En ook in Groot-Brittannië melden sociale diensten een verdubbeling van het aantal gevallen op een jaar tijd.