Video player inladen ...

Morrelen aan een migratiepact: lange lijdensweg met politieke positiewisselingen

De discussie over de noodzaak aan een migratiepact is ontstaan na de migratiecrisis van 2015. Toen kwamen ruim 1 miljoen vluchtelingen naar Europa. Een kleine 4.000 van hen kwamen om op zee. In 2016 vond de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een globaal verdrag wenselijk, maar sindsdien hebben tal van belangrijke spelers afgehaakt. Overzicht van een besluitvorming die blijkbaar maar niet "geschafft" raakt. 

  • 2015. Een vluchtelingencrisis zonder weerga. 1.015.078 vluchtelingen komen naar Europa, voornamelijk via de Middellandse Zee. 3.771 mensen komen om of blijven vermist.
  • September 2016. Staatshoofden en regeringsleiders engageren zich op de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in de New York Declaration for Refugees and Migrants om onderhandelingen op te starten over een globaal verdrag over de aanpak van migratiestromen. De Verenigde Staten, toen nog met president Barack Obama, zijn vóór.
  • 2016-2017. Gedurende een jaar wordt onderhandeld in zogenoemde workshops.
  • December 2017. In de Mexicaanse stad Puerto Vallarta organiseert de VN een zogenoemde stocktaking-conferentie, waar een stand van zaken van de vorderingen moet worden opgemaakt.
  • December 2017. Aan de vooravond van de conferentie in Mexico kondigt de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump aan dat hij zich terugtrekt uit het VN-pact, dat volgens hem in strijd is met de Amerikaanse soevereiniteit.
  • Februari 2018. Een eerste ontwerptekst voor een migratiepact is af. In New York starten de eerste onderhandelingen  voor "The Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration". Voor ons land onderhandelt speciaal gezant voor Asiel en Migratie Jean-Luc Bodson.
  • Juli 2018. Hongarije trekt zich terug. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Peter Szijjarto is het pact "in strijd met het algemeen belang en de Europese veiligheid".
  • Juli 2018. De definitieve ontwerptekst van het migratiepact is klaar. De Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz, die voor de Europese Unie mee heeft onderhandeld, klinkt positief.
  • Februari-september 2018. Op Belgisch niveau zijn er drie vergaderingen over het migratiepact waarop alle betrokken overheden en overheidsdiensten aanwezig zijn. Alleen op de laatste vergadering, in september, is het kabinet van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) niet aanwezig, maar dat wordt niet als een probleem beschouwd. 
  • September 2018. Premier Charles Michel (MR) verklaart tijdens zijn toespraak tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties dat België in December in Marrakech het migratiepact zal ondertekenen.
  • Oktober 2018. De Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz kondigt aan dat Wenen het migratiepact niet zal ondertekenen omdat het een "inbreuk op de Oostenrijkse soevereiniteit" zou betekenen.
  • November 2018. Steeds meer landen maken voorbehoud. Polen, Tsjechië, Kroatië, Bulgarije, Estland, Australië, Zwitserland, Italië en Israël haken af. Landen als Nederland en Duitsland twijfelen ook, maar kondigen aan dat ze het pact wel zullen ondertekenen en er een soort stemverklaring zullen aan toevoegen.
  • November 2018. Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) stelt zijn veto tegen het migratiepact. De regering-Michel raakt hopeloos verdeeld over de kwestie: de N-VA is tegen, maar coalitiepartners MR, CD&V en Open VLD zijn vóór.
  • 10-11 december 2018. Het migratiepact moet officieel zijn beslag krijgen op de Intergouvernementele Conferentie  in de Marokkaanse stad Marrakech.
  • December 2018. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties moet het migratiepact goedkeuren. Aanvankelijk zou dat in januari 2019 gebeuren, maar de stemming is vervroegd om het momentum van Marrakech niet verloren te laten gaan.