Video player inladen ...

Maken de vredesgesprekken over Jemen nu wel een kans?

In Zweden is een vredesconferentie begonnen die een einde moet maken aan de oorlog en de enorme humanitaire ramp in Jemen. Voor het eerst sinds lang zijn de belangrijkste partijen aanwezig, maar de standpunten liggen mijlenver uit elkaar.

De oorlog in Jemen is in een volledige impasse beland en niemand heeft de overwinning binnen handbereik. In 2015 waren de Saudi's en de Verenigde Arabische Emiraten in Jemen tussenbeide gekomen om in Jemen de sjiitische Houthi's terug te slaan. De Saudi's voelden zich "omsingeld" door de sjiitische bondgenoten van Iran in Libanon (Hezbollah), Syrië, (Assad), Irak, de Golfstaat Bahrein en de Houthi's in Jemen.  

Ondanks meer dan 10.000 doden en de verwoesting van Jemen is die Saudische interventie echter geen succes en zijn de Saudi's de oorlog beu. De Houthi's zijn nauwelijks teruggeslagen, de oorlog kost veel geld en de Emiraten willen niet langer grondtroepen in Jemen opofferen.

Bovendien is het imago van de Saudische kroonprins Mohammed Bin Salman -de architect van het assertieve beleid tegenover Iran en van de inval in Jemen- besmeurd door de moord op de journalist Jamal Khashoggi. Duitsland, Denemarken en Zweden hebben hun wapenleveringen aan Saudi-Arabië opgeschort en zelfs de VS tankt de Saudische vliegtuigen boven Jemen niet meer bij.

Net die oorlogsmoeheid geeft het vredesoverleg in Zweden nu een kans die er eerder niet was. Bovendien geldt die uitputting bij alle partijen in Jemen.

Soennitische pro-Saudische milities in de buurt van de havenstad al-Hudaydah Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

"Every war must end"

Aan de andere kant houden de taaie Houthi's nu al drie jaar stand onder bombardementen en uithongering door een Saudische zeeblokkade. Vooralsnog geven ze geen krimp, maar de bevolking onder hun controle lijdt wel door ondervoeding, ziekte en angst. De Houthi's zouden wel zin hebben in een vredesakkoord nu ze nog sterk staan in grote delen van het land, met name de hoofdstad Sanaa en de erg belangrijke levensader in de havenstad al-Hudaydah aan de Rode Zee.

Voedselbedeling in de hoofdstad Sanaa. Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.


Zowat alle strijdende partijen zitten dus op hun tandvlees en op het maximum van wat ze kunnen binnenhalen. De Houthi's hebben genoeg aan wat ze nu hebben, min of meer de restauratie van het duizendjarige sjiitische rijk van Noord-Jemen, zoals dat bestond voor de republikeinse staatsgreep en burgeroorlog van 1962.

In Aden en omgeving zwaaien separatistische milities van de Zuidelijke Beweging gesteund door de Emiraten de plak en niet de door de Saudi's gesteunde "regering". Meer in het oosten van het voormalige Zuid-Jemen betreuren de lokale stammen van de Hadhramawt en al-Mahrah het wegvallen van de centrale regering ook niet echt.

In die zin voldoet het conflict aan de tweede voorwaarde van Fred Charles Iklé in zijn nog altijd actuele standaardwerk "Every war must end" uit 1971: de totale uitputting tot de publieke opinie de oorlog niet meer steunt. Voor de Houthi's en de Adeni's is ook die andere voorwaarde vervuld: de militaire en politieke doelstellingen zijn min of meer bereikt en die willen ze nu behouden.

De ondervoeding van kinderen in Jemen is enorm; dagelijks zouden er gemiddeld 77 kinderen sterven door honger en ziekte Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Een humanitaire ramp zonder weerga

Intussen is Jemen ten prooi gevallen aan een zelden geziene humanitaire ramp. De weinige infrastructuur is zo goed als volledig vernield door Saudische luchtbombardementen en een zeeblokkade van Saudische en Egyptische marineschepen maakt humanitaire hulp zo goed als onmogelijk, laat staan dat die in het binnenland verspreid zou worden.

Zeker 80% van de 29 miljoen Jemenieten zijn afhankelijk van buitenlandse hulp en per dag zouden er 77 kinderen sterven door ondervoeding. De oorlog zou al aan meer dan 10.000 mensen het leven hebben gekost, maar door ondervoeding zouden er al 85.000 kinderen zijn gestorven.

Zelfs als er in Zweden een akkoord uit de bus komt, zal dat nog veel te laat komen voor veel kinderen in Jemen. Het zal jaren en wellicht decennia duren vooraleer er iets te merken zal zijn van wederopbouw, zelfs al zou er plots een einde komen aan de onverschilligheid van de rest van de wereld. Jemen of Zuid-Arabië -een van de oudste beschavingen in het Midden-Oosten- is bijna op sterven na dood.

VIDEO: bekijk hieronder de reportage van "Terzake" over de hongersnood in Jemen

Video player inladen ...