Aftellen naar Golden Globe- en Oscarnominaties: hoe groot zijn de kansen van "Girl"?

Morgen worden de Golden Globe-nominaties bekendgemaakt, volgende week de shortlist voor de Oscars voor de categorie niet-Engelstalige film. Onze Belgische inzending "Girl" geldt als één van de grote kanshebbers voor beide prijsuitreikingen. Maar hier en daar is er ook controverse ontstaan in de Amerikaanse pers: journalisten die vinden dat "Girl" een slecht beeld schetst van een transgender personage. Zoals een column in het toonaangevende vakblad The Hollywood Reporter vandaag kopt: "De Belgische Oscarinzending "Girl" is een gevaar voor de transgender gemeenschap." Filmreporter Ward Verrijcken weegt af hoe schadelijk dat is voor de Oscarkansen van het regiedebuut van Lukas Dhont: "Gelukkig is de bewondering voor de film, terecht, nog heel groot."

analyse
Ward Verrijcken
Ward Verrijcken is filmjournalist voor VRT NWS

Van zodra "Girl" in wereldpremière ging, in mei op het filmfestival van Cannes, werd het woord "Oscar" in de mond genomen. Terecht: het verhaal van een 15-jarige transgender ballerina is bijzonder aangrijpende en maatschappelijk zeer relevante cinema, des te indrukwekkender omdat het om een langspeelfilmdebuut gaat, van de nog altijd maar 27-jarige Lukas Dhont.

Na de prijzenregen in Cannes, en de superlatieven van de internationale pers, werd een Oscarcampagne op poten gezet. Toen "Girl" effectief geselecteerd werd voor België voor die categorie niet-Engelstalige film, mocht er absoluut gedroomd worden van een nominatie, wie weet zelfs van winst. Het is onze beste film die we richting Hollywood sturen sinds "The broken circle breakdown", die een Oscarnominatie kreeg in januari 2013.

Geduchte concurrentie

De makers van "Girl" proberen nuchter te blijven bij die Oscargekte. Het is nu eerst aftellen naar de nominaties voor de Golden Globes, die andere belangrijke Amerikaanse filmprijzen: donderdagnamiddag 6 december weten we of "Girl" daar een vermelding krijgt. "Je kan daar ongelofelijk wakker van liggen, maar uiteindelijk kan je daar niets aan doen. Of je de keuze voor zulke nominaties kan beïnvloeden, dat is zeer onduidelijk," zegt "Girl"-producent Dirk Impens. Hij is niet aan zijn proefstuk toe: Impens was destijds ook de producer van "The broken circle breakdown" en kreeg in 1993 voor "Daens" ook een Oscarnominatie.

"Is het vooral belangrijk dat het een goede film is?", mijmert Impens verder. "Of ligt het aan de campagne die gevoerd is door Netflix (de streaming-gigant die de film voor de Amerikaanse markt gekocht heeft en dus veel baat heeft bij de gratis reclame van eventuele nominaties, nvdr)? Of ligt het aan de concurrentie?"

Die concurrentie is dit jaar niet min, erkent ook Impens. Kenners verwachten voor de Globes (en bij uitbreiding de Oscars) vrijwel zeker nominaties voor: 

·        "Roma", een Mexicaanse meesterwerk over de jeugd van topregisseur Alfonso Cuarón, die al een Oscar won voor "Gravity"

·        "Cold War", de prachtige zwart-witfilm van Pawel Pawlikowski, die enkele jaren geleden de Oscar voor niet-Engelstalige film won met "Ida"

·        "Shoplifters", de Gouden Palm-winnaar van de Japanse grootmeester Hirokazu Kore-Eda

Nog twee plaatsen over dus. Ter info: bij de Oscars hebben 87 landen een film ingestuurd. 

Hoe de Golden Globes verschillen van de Oscars

Er is een wezenlijk verschil in het selecteren van de nominaties voor de Golden Globes, dan wel de Oscars. De Globes worden verkozen door de HFPA, de Hollywood Foreign Press Association: een groep van 90 buitenlandse entertainmentjournalisten die in Hollywood werkzaam zijn. Twee daarvan zijn Vlamingen: Kristien Gijbels, die verslag uitbrengt voor Het Laatste Nieuws, en Greet Ramaekers, voor o.a. Het Belang van Limburg. Zij zouden in principe, van binnenuit de HFPA, campagne kunnen voeren voor "Girl", al is het natuurlijk niet zeker dat hun collega’s uit pakweg Hongarije en Australië even gecharmeerd zijn door onze Vlaamse film.

Bij de Oscars worden de nominaties en uiteindelijke winnaars gekozen door de leden van de Academy of Motion Pictures Arts and Sciences: bijna 7000 mensen werkzaam in de (voornamelijk Amerikaanse) filmindustrie. Binnen de organisatie bepaalt een comité, dat de verkiesbare titels in de categorie niet-Engelstalige film moet gezien hebben op groot scherm, welke 9 films op een zogenoemde shortlist terecht komen. Dit jaar wordt die bekendgemaakt op vrijdag 14 december. Eind januari worden uit die 9 films de uiteindelijke 5 nominaties gekozen.

De Golden Globes-jury bestaat uit mensen die een geoefende filmsmaak hebben: dat speelt in het voordeel van "Girl"

Die kleinere Globes-jury bestaat dus uit mensen waarvan gehoopt mag worden dat ze een geoefende filmsmaak hebben: dat speelt absoluut in het voordeel van "Girl". Maar voor de Oscars moeten meer mensen overtuigd worden. Vandaar dat er zo vaak gesproken wordt van een heuse Oscarcampagne: Lukas Dhont die speciale screenings voor Academy-leden bijwoont, daar uitleg gaat geven, en zo die mensen probeert te overtuigen om voor "Girl" te stemmen.

Het stemmen voor de Globes is intussen afgesloten. Grote kans dat we daar wel degelijk bij zijn. Maar voor de Oscars valt er nog een hele weg af te leggen. Een eventuele controverse rond "Girl" zou de komende weken de Oscarcampagne kunnen bemoeilijken. En laat dat nu net aan het borrelen zijn in de Amerikaanse media.

Kritiek in vakpers

Vanochtend verscheen op de website van The Hollywood Reporter, een belangrijk vakblad voor de Amerikaanse filmindustrie, een vijandige column over "Girl": "De Belgische inzending voor de Oscars is een gevaar voor de transgender gemeenschap," kopt het blad. De hele tekst kan u hier lezen.

De redenering van recensent en cultuurjournalist OIiver Whitney luidt dat de film teveel op het lichamelijke lijden van het transgender hoofdpersonage Lara inzoomt. Dat er van de transitie van Lara een "horrorshow" en een "melodrama" wordt gemaakt.

Whitney herhaalt ook de kritiek die hier en daar al in andere Amerikaanse artikels was verschenen: dat het niet kan dat het transgender personage gespeeld wordt door een cisgender (term voor niet-transgender) acteur, met name Victor Polster. Ook al is de vertolking van Polster behoorlijk fenomenaal, en viel hij er in Cannes en op andere festivals terecht mee in de prijzen. 

De extreem politiek-correcte kritiek gaat voorbij aan de cinematografische kwaliteiten van "Girl"

Transgender thema

Het is duidelijk dat sommige commentatoren in Amerika de film bekijken door een extreem politiek-correcte bril. Zonder die argumenten naast ons neer te leggen—sommige kanttekeningen zijn zeker een debat waard—gaan deze journalisten voorbij aan de ontegensprekelijk cinematografische kwaliteiten van "Girl". Het is ook overtrokken en oneerlijk om "Girl" te bekijken als dé beleving van transgender tieners. Want "Girl" is het relaas van één bepaalde jonge vrouw. Een dramatisch relaas, akkoord, maar het was nooit de bedoeling om Lara’s lot als representatief te zien voor de hele transgender gemeenschap.

Slechte publiciteit bestaat niet, luidt vaak de redenering. Maar toch hoop ik met de makers van "Girl" mee dat de nu toch wel heel cassante commentaren de bewonderende reacties in de VS niet gaan overroepen. En dat de Academy niet gaat redeneren dat "Girl" geen Oscarliefde nodig heeft, nadat vorig jaar in de categorie voor niet-Engelstalige film een film met een transgender thema gewonnen heeft, "Una mujer fantástica" uit Chili. Film die met Daniela Vega wél een transgender actrice in de hoofdrol had, en dus blijkbaar een veiliger keuze was voor winst.