Beeld van een politie-inval in Duitsland vanmorgen

Wat is Ndrangheta, de machtige Italiaanse maffiaorganisatie met tentakels tot in ons land?

De Italiaanse maffia. Het lijkt iets uit een ver verleden. Iets dat voorkomt in spannende films of thrillers. Iets waar een sluier van mysterie en criminaliteit over hangt. Maar het is een bittere en harde realiteit, dat bewijst de grote internationale actie tegen Ndrangheta nog maar eens. Wat is die Ndrangheta, de machtigste Italiaanse maffiaorganisatie met tentakels tot ver daarbuiten?

De Ndrangheta uit de Italiaanse regio Calabrië was lange tijd gekend als het minder beruchte broertje van de Siciliaanse Cosa Nostra, maar heeft dat imago intussen helemaal van zich afgeschud. "Ndrangheta is de sterkste Italiaanse maffiaorganisatie", duidt professor Letizia Paoli, professor criminologie en strafrecht van de KU Leuven.  

Het woord "Ndrangheta" stamt uit het Grieks en betekent trouw of moed. De organisatie vindt haar wortels rond 1860, wanneer een groep Sicilianen door de Italiaanse regering van het eiland verbannen wordt. De mannen trekken naar Calabrië en vormen daar kleine criminele bendes. 

Dat ze in al die jaren een pak groter geworden zijn, is een understatement. Volgens de FBI zijn er intussen zo’n 160 cellen of families met in totaal 6.000 leden. "De Ndrangheta kent een segmentarische structuur en bestaat uit verschillende clans of familie, in hun termen "locale" genoemd. Elke clan is eigenlijk onafhankelijk en waakt over zijn eigen economische activiteiten. Maar alle clans vallen wel onder dezelfde subcultuur, hebben dezelfde symbolen. Er zijn uiteraard wel contacten om de grote strategieën te bespreken en om conflicten te beschillen of te vermijden en soms zijn er ook allianties tussen de families." Paoli geeft het voorbeeld van een religieus feest dat elk jaar in september gehouden wordt. "De bazen kwamen daar vroeger samen in de bergen van Calabrië om te coördineren. Maar het is niet duidelijk of dat vandaag de dag nog steeds gebeurt."

De Ndrangheta kent een segmentarische structuur en bestaat uit verschillende clans of families. Elke clan is eigenlijk onafhankelijk en waakt over zijn eigen economische activiteiten

Letitzia Paoli - professor criminologie en strafrecht

Verklikkers zijn er nauwelijks – net als in andere maffiaorganisaties – dus het is voor justitie geen sinecure om een voet tussen de deur te krijgen. 

Eindeloze lijst aan misdrijven

Ontvoeringen, politieke corruptie, drugs (Ndrangheta is een grote speler in de internationale cocaïnehandel), wapens, witwaspraktijken, moorden…: de lijst met misdrijven door de Ndrangheta is eindeloos. Geschat wordt dat de organisatie een jaarlijkse omzet realiseert tussen de 50 en 100 miljard euro.

Al jarenlang is de Ndrangheta de dominantste en machtigste maffiaorganisatie in Italië. Maar haar tentakels reiken tot vér daarbuiten – Europa, Noord- en Zuid-Amerika en Australië. In Duitsland werd haar aanwezigheid bijvoorbeeld duidelijk in 2007, toen een Calabrese familievete uitgevochten werd bij een pizzeria in Duisburg. De trieste balans? Zes doden. 

Hun activiteiten in Italië verschillen wél met die buiten Italië, legt Paoli uit. "In hun dorpen in Calabrië hebben ze een soort politieke autoriteit. Ze willen en kunnen het politieke leven controleren, en zitten bijvoorbeeld in talrijke gemeenteraden. Maar ook binnen de economie hebben ze een stevige voet tussen de deur. Zo spelen ze een rol in grote bouwbedrijven of leveren ze aan de overheid. Ze rijven de contracten binnen door hun politieke contacten, maar leveren dan producten van slechte kwaliteit. In Italië hebben ze zo’n sterke positie door hun internationale vertakkingen. Dat is anders bij bijvoorbeeld de Cosa Nostra, die in Sicilië zelf zitten."

Buiten Italië is er wel infiltratie, maar geen controle

Letitzia Paoli - professor criminologie en strafrecht

"Buiten Italië houden de leden zich vooral bezig met winstgevende, criminele activiteiten en hebben ze geen politieke ambities. Daar is er wel infiltratie, maar geen controle."

En in België?

Er zijn dus ook banden met ons land, zo is vandaag (nog eens) gebleken. Pieter Strauven van het Limburgse parket liet weten dat Limburg voor verschillende redenen interessant is voor Italiaanse maffiagroepen: Limburg ligt aan het drielandenpunt, Antwerpen en zijn havengebied liggen op een boogscheut ver en er is de grote Italiaanse gemeenschap. 

"Er is niet zoveel bekend over de maffia in België. We hebben er wel enkelen, denk aan de Aquino’s, maar ze houden zich meer low profile om zich te focussen op de grote drugstransporten", duidt Paoli. "Limburg is om strategische en historische redenen interessant."

Limburg is om strategische en historische redenen interessant

Letitzia Paoli - professor criminologie en strafrecht

Justitie lijkt de maffia op de huid te zitten

Maar politie en justitie zitten de Ndrangheta op de hielen. Dit jaar zijn er al verschillende antimaffia-acties geweest. Begin januari werden in Italië en Duitsland meer dan 160 verdachten opgepakt, bij een operatie die gericht was tegen de families Farao en Marincola van de machtige organisatie. 

Enkele maanden later werd de organisatie opnieuw een zware slag toegebracht, met de arrestatie van kopstuk Santo Vottari. Jarenlang was hij een van de meest gezochte criminelen in Europa, maar wist hij telkens tussen de mazen van het politienet te glippen. In maart kon hij uiteindelijk gearresteerd worden. 

En vandaag was er dus "Operatie Pollino". 90 verdachten konden gevat worden - onder hen ook enkele belangrijke leden – en daarnaast werden er ook duizenden kilo’s aan drugs en een paar miljoen euro in beslag genomen. "Het is uitzonderlijk dat er zo'n grote actie plaatvindt tegen de maffia, maar het is zeker niet de finale klap voor Ndrangheta." Het is overigens geen toeval dat de operatie de naam "Pollino" meekreeg, de regio in Calabrië waar de families ontstonden. En zo is de cirkel opnieuw rond.