Noam Chomsky, de luis in de Amerikaanse pels, is 90

De Amerikaanse taalkundige en linkse politieke activist Noam Chomsky pende zijn eerste politieke artikel neer toen hij tien was. Hij schreef tientallen boeken en artikels en hij is op zijn 90e nog niet uitgepraat, als uitgesproken criticus van het Amerikaanse beleid en de vrijemarkteconomie.  

Noam Chomsky wordt in Philadelphia geboren als zoon van joodse immigranten. Zijn vader werkte zich op van arbeider tot expert in Hebreeuwse taalkunde, zijn moeder was een linkse intellectuele. In 1939, wanneer Barcelona in handen van de fascisten van Franco valt, schrijft Chomsky zijn eerste politieke artikel, als tienjarige dus.  

Meteen na de Tweede Wereldoorlog gaat hij filosofie, taalkunde en wiskunde studeren. Zijn eerste taalkundige boek “Syntactic structures” verschijnt in 1957. Chomsky doceert vele jaren aan het befaamde Massachussetts Institute of Technology (MIT).

Taal is een uniek venster op de geest

De kern van Chomsky’s taalkundige inzicht is dat elk mens deel heeft aan een “universele grammatica”, waardoor er veel overeenkomsten zijn tussen verschillende talen . Taalvermogen is volgens hem ook aangeboren. “Mijn kleindochter kiest uit de data rond haar en stelt zinnen samen. Een unieke menselijke kwaliteit. Ofwel is dat een mirakel, ofwel hebben we het over een genetische capaciteit,” verklaart Noam Chomsky in een gesprek met de VRT in 2008.

Bekijk hier een gesprek van Frans Boenders met Noam Chomsky over zijn taalstudie (1986):

Video player inladen ...

Chomsky wordt een anarchist genoemd. “Als dat betekent op zoek gaan naar structuren van verdrukking en het bestaansrecht daarvan in vraag stellen, dan ben ik graag een anarchist,” zegt Chomsky in een VRT-interview.  Voor de Amerikaanse denker is vrijheid van meningsuiting heilig, zelfs voor Holocaustontkenners. 

Bekijk hier een interview van Johan Depoortere met Noam Chomsky ("Spraakmakers", 2008)

Video player inladen ...

Chomsky levert zware kritiek op de Amerikaanse politiek en de oorlog in Vietnam (in het boek “De macht van Amerika en de mandarijnen”) en die kritiek is sindsdien niet verstomd. Als Amerikaanse leiders zeggen dat ze de democratie willen verspreiden in de wereld, “dan is dat zoals Stalin zei dat hij de Oost-Europese democratieën wilde verdedigen tegen het westen.” Chomsky kant zich tegen de inmenging van de VS in Centraal-Amerika, Zuid-Afrika en het Midden-Oosten. “De VS strafte de bevolking van Palestina omdat de uitkomst van de verkiezingen van 2006 (de overwinning van het islamitische Hamas, nvdr) hen niet zinde”.  

Over de aanslagen van 11 september 2001 schrijft Noam Chomsky het boek “9-11” waarin hij waarschuwt voor een escalatie van geweld en represailles tegen Amerikanen.

De vrije markt bestaat niet

Naar aanleiding van de banken- en vastgoedcrisis van 2008 is zijn visie: “Deze crisis is zwaarder, door de religieus-fanatieke marktfundamentalisten die de regulering willen ontmantelen.” Maar eigenlijk is er niets nieuws onder de zon, want er is eigenlijk geen vrije markt volgens Chomsky: “Het is altijd de staat die de kosten betaalt en de risico’s loopt, en de privésector die met de winst gaat lopen”.

Ook over andere brandhaarden in de wereld laat Noam Chomsky zich uit, bijvoorbeeld in ex-Joegoslavië in de jaren 90 of naar aanleiding van de Arabische lente. Het westen is geen voorstander van democratie in het Midden-Oosten, concludeert Chomsky in 2011 in Terzake. Het gaat vooral om het beschermen van energievoorraden.  

Ik ben niet optimistisch over de wereld die we voor onze kleinkinderen achterlaten. Nochtans kunnen we er iets aan doen. Als we niets doen, dan wordt het een tragedie

Bekijk hier een gesprek met Noam Chomsky over de Arabische lente (Terzake, 2011):

Video player inladen ...

Tot op hoogbejaarde leeftijd blijft Noam Chomsky actief, ook op Twitter. De man heeft een trouwe aanhang uit linkse hoek en een even trouwe schare gezworen tegenstanders. Zijn kritiek geldt tegenwoordig vooral president Trump en de Amerikaanse media, maar deze week nog sloot hij zich aan bij een academische boycot van marxistische conferenties in China, omdat Chinese universiteitsstudenten die aan vakbondswerk probeerden te doen, van de campus geplukt en opgesloten werden.

2012 AP