Grondwetspecialist: "Nog nooit gebeurd dat partij met fundamentele bezwaren in regering zit en blijft zitten"

Wat nu? Dat is de vraag waar velen mee blijven zitten, zeker na de toespraak van premier Charles Michel (MR) in de Kamer gisterenavond. Grondwetspecialist Christian Behrendt probeert te verduidelijken. "In ons grondwettelijk stelsel is het niet aanvaardbaar dat er een oppositie in de regering is. Als u fundamenteel bezwaar heeft tegen het beleid van de regering, dan dient u ontslag in, zoals in andere landen."

"Ik ga naar Marrakech, en ik respecteer de grondwet. De grondwet is geen vodje papier." Zo klonk het bij premier Charles Michel (MR) gisterenavond in de Kamer. Maar na zijn toespraak bleven velen wat verdwaasd achter. Want wat bedoelde de premier precies? Grondwetspecialist Christian Behrendt probeert duidelijkheid te scheppen.

"Er is in de grondwet een grondwettelijke vereiste van consensus. Dat betekent dat er in de ministerraad een consensus moet zijn voor een beslissing. Als die consensus er niet is, kan de beslissing niet genomen worden. Maar natuurlijk is die consensus geen trofee die je voor de eeuwigheid kan binnenhalen. De grondwet is ook een instrument dat iedereen op een bepaald moment verplicht om tot een oplossing te komen. Als dat definitief níet lukt en het dossier volledig geblokkeerd is, bestaat er een ander beginsel van de grondwet: "se soumettre, ou se démettre", "ingeven of ontslag geven". 

Als het definitief níet lukt en het dossier volledig geblokkeerd is, bestaat er een ander beginsel van de grondwet: "se soumettre, ou se démettre", "ingeven of ontslag geven"

Christian Behrendt - grondwetspecialist

Behrendt vindt het zeer eigenaardig dat er zo'n groot verschil is binnen de regeringspartijen. "Kijk naar Groot-Brittannië. Er zijn daar regeringsleden die volledig tégen premier May zijn. Wat doen zij dan? Ze gaan naar Downing Street en bieden hun ontslag aan. Hier hebben we een partij die zich niet kan vinden in de positie van de drie andere partijen, maar die wel gewoon blijft zitten."

Volgens Behrendt moet er zeker groen licht zijn binnen de regering om naar Marrakech - en bij uitbreiding naar New York - te trekken. "De vraag is of één partij zich kan blijven verzetten, wetende dat er zo'n duidelijk groen licht is van het parlement." Enerzijds is er nu die uitdrukkelijke uitnodiging aan de regering om het pact goed te keuren, anderzijds is er nu een meerderheid die zó groot is dat die volstaat om de grondwet te wijzigen. "Een resolutie is natuurlijk geen grondwetswijziging, maar 107 stemmen op 150, dat is meer dan een tweederdemeerderheid."

De vraag is of één partij zich kan blijven verzetten, wetende dat er zo'n duidelijk groen licht is van het parlement

Op langere termijn is zo'n situatie niet houdbaar, denkt Behrendt. "Op een moment moet men tot een positie komen: ingeven of ontslag geven. Het was gisteren ook relatief surrealistisch. Als je niet weet dat N-VA in de meerderheid zit en je stapt de Kamer binnen, dan zou je tot de conclusie komen dat het een oppositiepartij is."

"Niet aanvaardbaar dat oppositie in regering zit"

"In het begin heeft iedereen het recht om "nee" te zeggen, maar op een bepaald moment heeft elke partij de plicht om een oplossing mee mogelijk te maken. In ons grondwettelijk stelsel is het niet aanvaardbaar dat er een oppositie in de regering zit. Als u fundamenteel bezwaar heeft tegen het beleid van de regering, dan dient u ontslag in, wat we ook zien in andere landen."

Als u fundamenteel bezwaar heeft tegen het beleid van de regering, dan dient u ontslag in

Christian Behrendt - grondwetspecialist

"Ik denk dat het in ons land nog nooit gebeurd is dat een partij met fundamentele bezwaren tegen de lijn van de regering in een regering zit en blijft zitten. Normaal trek je je dan terug en ga je in oppositie."

Herbeluister hier het gesprek in "De Ochtend"