James Arthur Photography

Botsende verontwaardigingen maken veel lawaai

Jürgen Mettepenningen en Jurgen Slembrouck schrijven regelmatig een opinietekst over wat hen opvalt in nieuws of in het dagelijkse leven. De eerste is christelijk geïnspireerd. De tweede denkt vanuit vrijzinnige inspiratie. Hier Mettepenningen.

labels
Jürgen Mettepenningen
Jürgen Mettepenningen is theoloog en bisschoppelijk afgevaardigde voor het onderwijs in het aartsbisdom Mechelen-Brussel.

“Kies je verontwaardiging”, zo schreef de Fransman Stéphane Hessel in 2010 in zijn boekje “Indignez-vous!”. Veel van de actualiteit doet me aan dat citaat denken: de massa die onlangs door de straten van Brussel liep voor het klimaat, het diffuse streven van de ‘gele hesjes’, de verontwaardiging over het steunen van Marrakesh en de in parlement en regering breed gedeelde verontwaardiging over die verontwaardiging… Enzovoort.

Verontwaardiging

Er leeft veel verontwaardiging in de harten van mensen. Enerzijds stelt me dat gerust: wie verontwaardigd is, die laat zich raken door onrecht en door de ambitie van idealen. Anderzijds maakt de vloedgolf van verontwaardiging me ook wat ongerust: niet alles waarover mensen verontwaardigd zijn is even belangrijk en verdient evenveel aandacht. Neem nu de regeringscrisis van afgelopen week: elke dag kwam in het nieuws de vraag wie de stekker er uit zou trekken of wie de rekker van de regering nog wat verder zou opspannen dan die al was.

Verontwaardiging onder politici is één zaak, de groeiende verontwaardiging bij de bevolking een andere. Het mocht dan niet zo genuanceerd zijn, de verontwaardiging die Tom Lenaerts bij Lieven Van Gils uitte kreeg applaus van het publiek in de zaal en in menige huiskamer. Dat men verdorie de problemen oplost, zo klonk het. Dat men zich in de regering eens meer bezighoudt met ‘jobs, jobs, jobs’ in plaats van te doen alsof Marrakesh het zwaard van Damocles zou zijn, zo klonk het evenzeer. Er klonk veel… Botsende verontwaardigingen maken veel lawaai.

In perspectief

In tijden dat het crisis is, is het wijs om het bredere plaatje te zien. Zo kom je niet alleen tot de nodige relativeringen, maar ook tot de meest wijze manier om verontwaardigd te zijn, denk ik. Zo is het soms goed eens rond te kijken naar andere problemen waar veel verontwaardiging over is. Neem nu de Warmste Week, die dit jaar vooral Jemen centraal zet en dus voor velen gestoeld is op de verontwaardiging over de kinderen die daar uitgehongerd worden. Iets over gehoord de afgelopen week tijdens het eerste kwartier in journaals?

Ik weet wel, elk thema zijn belang en het ene thema mag niet uitgespeeld worden tegen het andere, maar over Jemen werd ik de afgelopen week amper of niet geïnformeerd, terwijl de problematiek daar ronduit schrijnend is. Heb ik de afgelopen week nog iets gehoord over het klimaat? Ook amper. Over het streven van gele hesjes? Niet veel, behalve als er amokmakers waren die met hun daden niets bijdroegen aan het streven van de gele hesjes.

U begrijpt mijn punt wel: zijn we soms niet veeleer te verontwaardigd over het ene dat ons dagelijks in het journaal tegemoet komt, terwijl andere zaken daar al te afwezig zijn terwijl ze, naar waarde en belang geschat, meer aandacht en verontwaardiging verdienen?

Engagement

In tijden van verandering en verwarring, ja in tijden van crisis, is het wijs om de deugd van het onderscheidingsvermogen aan te scherpen omtrent onze verontwaardiging. Zelf ga ik daarbij naar de wortels van onze cultuur, die naast de Romeinse component ook de joods-christelijke component betreft. En dan zie ik Jezus in het evangelie meerdere keren stevig zijn verontwaardiging uiten. In scherpe bewoordingen! Zo beschuldigt Jezus farizeeërs en schriftgeleerden ervan dat ze witgekalkte graven zijn omdat ze bijvoorbeeld uiterlijk doen wat verwacht mag worden, maar innerlijk lege dozen zijn en anderen verhinderen om goed te zijn.

Geen woorden, of niet alleen woorden, maar daden!

En wat ik ook leer van Jezus: zijn verontwaardiging vraagt vanuit zichzelf om actie, om een welbepaalde ethiek. Geen woorden, of niet alleen woorden, maar daden! Overigens, na zijn “Indignez-vous!” bracht Stéphane Hessel een boekje op de markt met als titel “Engagez-vous!”. Wat afschuw opwekt, vergt wel degelijk engagement om de zaken ten goede te keren.

Onderscheidingsvermogen

Bezint echter voor ge begint. Er is niet alleen onderscheidingsvermogen nodig om te weten waarover je ten diepste verontwaardigd kan zijn, maar ook om te weten welk engagement je daar dan aan verbindt. Voor al dat onderscheidingsvermogen is het vereist om over de nodige informatie te beschikken, maar ook over een referentiekader en over mensen bij wie je gedachten kunt aftoetsen en met wie je je engagement samen kunt aangaan.

Ligt precies op die drie domeinen niet een deel van het probleem: correcte informatie, een gedegen referentiekader en loyaal-kritische tochtgenoten? Positiever uitgedrukt: er is de grote uitdaging om beter geïnformeerd, binnen ruimere denk-, leef- en zingevingskaders en verbonden met anderen een toekomst uit te bouwen die meer menselijkheid en medemenselijkheid in zich draagt. Ik doel op een toekomst waar meer mensen zich erkend en gesteund weten, waar meer aandacht is voor elkaar en voor allen, maar dan ook echt allen.

Opgevorderd tot verontwaardiging

In deze tijd van advent, op weg naar Kerstmis, is er de jaarlijkse actie van Welzijnszorg. Die draait dit jaar rond armoede in het onderwijs, vertrekkend vanuit de verontwaardiging dat 1 op de 5 kinderen getroffen wordt door armoede, zoals duidelijk wordt op www.samentegenarmoede.be. Wanneer er zeker één thema is dat aandacht verdient en terecht opeist, dan wel arme mensen. In Jemen en bij ons. Zij verdienen ons engagement, over grenzen van levensbeschouwingen heen.

Jawel, soms is verontwaardiging geen kwestie van keuze maar vordert de werkelijkheid ons op om onverwijld verontwaardigd te zijn… Zou het kunnen dat deze opvordering tot verontwaardiging noodzakelijk is om allen – maar dan ook echt allen – het recht te kunnen garanderen op hoop?

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.