Video player inladen...

Veel lintbebouwing en wegen, weinig bossen: eerste ruimterapport toont een versnipperd Vlaanderen

Zowat een derde van het Vlaamse grondgebied wordt gebruikt om te wonen en te leven. Dat blijkt uit het allereerste ruimterapport van Vlaanderen. In vergelijking met het Europese gemiddelde hebben we minder bos en meer verharde grond. En we zijn de kampioen van de lintbebouwing, met ruim 13.000 kilometer. Experten waarschuwen: "Een uitdoofscenario voor lintbebouwing is nodig."

Vandaag verscheen het allereerste ruimterapport van het Departement Omgeving. Meer dan 350 kaarten, tabellen en grafieken geven voor het eerst een inzicht hoe Vlaanderen is ingericht en hoe we die ruimte gebruiken.

Versnipperd Vlaanderen

Van alle ruimte in Vlaanderen wordt 32,5% gebruikt om te wonen, werken, verplaatsen en ontspannen. 

Uit het rapport blijkt ook dat 14,2% van Vlaanderen verhard is. Dat is een hoog cijfer. Het Europees gemiddelde is maar de helft, 7,2%. Verharde grond zijn aangelegde wegen, opritten, terrassen en huizen. Maar een verharde ondergrond is niet waterdoorlatend en dan kan het regenwater niet in de grond sijpelen. Daardoor zakt het grondwaterpeil. 

Dat zo'n hoog percentage van Vlaanderen verhard is, heeft een eenvoudige verklaring: we leven met veel Vlamingen op een relatief klein oppervlak. Maar we wonen niet allemaal dicht elkaar. Steden zijn niet dicht bevolkt, en landelijk gebied is niet dun bevolkt.

De verharding zorgt ervoor dat het aantal overstromingen sterk zijn gestegen sinds de jaren '70. Gemiddeld maal 5 in West-Europa. 

Veel bomen, weinig bos

Nog opvallend is dat er in Vlaanderen relatief weinig bos is. Maar 15% van  van de open ruimte is effectief bebost. Dat is ver onder het Europees gemiddelde van 37,7%. 

Het goede nieuws is dat er wel veel bomen staan in Vlaanderen. In 69% van de onbebouwde percelen staan bomen. 

13.000 kilometer lintbebouwing

Vlaanderen is bekend voor zijn lintbebouwing. Dat is een lange rij van woningen tussen verschillende dorpen en steden. In totaal is er zo'n 13.000 kilometer lintbebouwing in Vlaanderen. In vogelvlucht is dat een afstand van Brussel tot in Singapore.

Zo'n 25% van de woningen maakt deel uit van lintbebouwing, 69% van de huizen ligt in een dorpskern. Dat is een goed Europees gemiddelde. 

"Meerkost van huis in lintbebouwing is enorm"

Maar die lintbebouwing heeft volgens experten een nadelig kantje. "Wie in lintbebouwing woont, gebruikt veel vaker de auto. Want basisvoorzieningen, zoals een arts, apotheker of een basisschool zijn vaak veraf", zegt Erik Grietens van de Bond Beter Leefmilieu (BBL). En de kostprijs is enorm, becijferde de BBL. "De meerprijs om een woning in lintbebouwing aan te sluiten op het rioleringnet bedraagt zo'n 10.000 euro per woning."

Grietens ziet verschillende oplossingen voor het probleem. "Eerst en vooral mogen er geen bouwvergunningen meer worden afgeleverd voor een woning in lintbebouwing. Maar de Vlaming moet zich er ook van bewust van zijn dat een woning in een stads- of dorpskern even veel leefcomfort kan bieden. Zo raken mensen er hopelijk van overtuigd dat het niet nodig is om een vrijstaande villa in een weide te zetten."

Het is niet nodig om een vrijstaande villa in een weide te zetten

Erik Grietens - Bond Beter Leefmilieu

"Uitdoofscenario voor lintbebouwing wordt onvermijdelijk"

Maar Grietens ziet ook een oplossing op lange termijn. "Vlaanderen moet werken aan een uitdoofscenario. Die woningen moeten op het moment dat de eigenaars overlijden uit de markt worden gehaald, bijvoorbeeld via een vergoeding. Zo kan die grond herbestemd worden."

Vergelijk het met het beleid van de buitenverblijven in bosgebied, zegt Grietens: "Daar worden de woningen opgekocht door de Vlaamse overheid, zodra de eigenaars er niet meer zijn. De omgeving en de natuur rond het huis kunnen dan hersteld worden." 

Video player inladen...

"Lintbebouwing laten verdwijnen is onbetaalbaar"

"Lintbebouwing laten uitdoven en de bestaande linten afbreken is geen optie", zegt Marc Dillen van de Confederatie Bouw. Hij is het oneens met de Bond Beter Leefmilieu (BBL). "25% van de Vlamingen woont in een lintbebouwing. Je kan niet al die mensen zomaar verhuizen." Volgens Dillen is de kostprijs het struikelblok. "Het is onbetaalbaar om mensen die aan een lint wonen, te onteigenen, of hun huis over te kopen. Nieuwe woonunits voorzien, duwt de kostprijs nog omhoog."

Volgens de BBL is de kostprijs om nieuwbouwwoningen in lintbebouwingen aan te sluiten op het rioleringsnet te hoog. Maar daar heeft de Confederatie Bouw zijn bedenkingen bij. Marc Dillen: "Bij heel veel bouwgronden die in een lint gelegen zijn, ligt er al riolering. En het blijft nodig om nieuwe rioleringen aan te leggen, omdat we met Vlaanderen nog onder de Europese richtlijnen bengelen."

"We moeten niet zo panikeren over de bebouwde ruimte in Vlaanderen", vindt Dillen. "Het gedeelte dat wordt ingenomen door huizen en appartementen is nog altijd erg beperkt." 

Waar we werken bepaalt niet waar we wonen

Tenslotte blijkt uit het rapport dat Vlamingen jaarlijks heel wat kilometers pendelen naar het werk. Waar we werken bepaalt dus niet waar we wonen. Jaarlijks pendelen we 1.000 kilometer meer dan de doorsnee Europeaan. Vooral wie landelijk woont, pendelt veel kilometers van en naar het werk.

We moeten de versnippering van Vlaanderen een halt toeroepen.

Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege, CD&V.

Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) is op dit moment in Polen voor de klimaattop. In een eerste reactie laat ze weten dat "vooral de versnippering in Vlaanderen moet aangepakt worden. En dat Vlaanderen indien mogelijk moet onthard worden."  

VIDEO: bekijk hieronder het verslag uit "Het Journaal"

Video player inladen...