Video player inladen ...

Koffiebranderijen zitten in de lift: "Net als bij wijn en whisky zoeken fijnproevers kwaliteit en variatie"

Na een jarenlange neergang, zit het aantal bedrijven dat koffie (of thee) verwerkt weer in stijgende lijn. Dat blijkt uit cijfers van Statbel. "Koffie is vandaag een hot item", zegt Wim Claes van het Koninklijk Verbond van Koffiebranders.

Een bakje troost, zwart goud of een shot cafeïne: steeds meer bedrijven in België leggen zich toe op de verwerking van koffie (of thee). In 2017 waren het er 112, zo blijkt uit cijfers van Statbel. Dat is minder dan in 2003 toen het er nog 125 waren, maar wel een pak meer dan het dieptepunt van 94 in 2011 en 2012. 

(Lees voort onder grafiek)

"Koffie is vandaag een hot item", vertelt Wim Claes aan VRT NWS. Hij is de voorzitter van de raad van bestuur van het Koninklijk Verbond van Koffiebranders dat 66 koffiebranders en -leveranciers in België verenigt.

"In de jaren 2000 sloten veel kleine koffiebranderijen de deuren", verklaart hij de neergang toen. "Grotere bedrijven kochten kleinere op of ze fusioneerden."

Thuisverbruik

De groei van de voorbije jaren schrijft Claes aan verschillende factoren toe. "In de steden duiken de steeds meer koffiebars op met barista’s die met kennis van zaken goeie koffie serveren. Ook het thuisverbruik is grondig veranderd. 20, 30 jaar geleden zetten mensen een grote thermos koffie met gemalen koffiebonen die vervolgens een hele dag meeging."

"Rond de eeuwwisseling maakten we kennis met ronde pads zoals die van Senseo. Vandaag gebruiken veel mensen capsules zoals die van Nescafé die hen nog meer keuze en variëteit bieden. Koffie is nu meer dan ooit een individueel product, dankzij machines die alle kanten op kunnen."

Koffie is nu meer dan ooit een individueel product.

Wim Claes

"Een ander deel van de consumenten keert terug naar de koffiebonen en heeft toestellen in huis waarmee ze die zelf kunnen malen om een kopje koffie te zetten. Dat maakt deel uit van de trend naar meer authenticiteit. Mensen willen nu bijvoorbeeld biologische bonen waarvan ze de herkomst kennen."

"Je kan het vergelijken met wijn of whisky. Ook daar heb je fijnproevers die zoeken naar kwaliteit en variatie. Ik verwacht daarom dat in de nabije toekomst nog meer kleine en lokale koffiebanderijen zullen opduiken, vooral in steden."

Paradox

Claes erkent de paradox dat een "lokaal" product als koffie is gebaseerd op bonen die per definitie uit een ver en exotisch buitenland komen, maar hij stelt dat ook langs dat uiteinde van de keten veel is veranderd en aan het veranderen is. "Steeds meer landen met een klimaat waar koffieplanten gedijen, beseffen dat ze voor koffie een hogere prijs kunnen krijgen dan bijvoorbeeld voor rijst.

"Onder meer Vietnam heeft zijn productie de voorbije jaren steeds meer op koffie afgestemd, al is de kwaliteit van de bonen daar nog niet helemaal wat we verwachten. Sowieso reizen koffiebranderijen bij ons de wereld af op zoek naar de beste bonen. Ze selecteren en proeven ze zelf zodat ze bij ons een breed gamma kunnen aanbieden. Op die manier is koffie alsnog een "lokaal" product, in zekere zin."

Klimaatopwarming

Wie hoopt dat we door de klimaatopwarming over afzienbare tijd koffieplanten kunnen kweken in België, is eraan voor de moeite. "Koffieplanten hebben warmte en een zekere hoogte nodig, maar vooral ook veel water", zegt Claes. "Als ik het goed begrijp, betekent de klimaatopwarming voor onze streken vooral dat de woestijn vanuit Afrika naar het noorden zal oprukken. Hierdoor kunnen we wel dromen van wijngaarden, maar koffieplanten telen zal niet lukken."

Net vandaag stelt de provincie West-Vlaanderen het jongste nummer van West-Vlaanderen Werkt voor dat helemaal in het teken van de koffiesector in de provincie staat. Collega Tijs Mauroo vertelt u daar straks meer over in "Het Journaal".