Archieffoto ter illustratie. Verdachte van deelname aan staatsgreep komt aan bij het gerechtshof Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

"Turkije ontvoert en foltert politieke tegenstanders"

Na de mislukte staatsgreep tegen de president Recep Tayyip Erdogan heeft Turkije een ontvoeringsprogramma opgezet waarbij de Turkse geheime dienst MIT politieke tegenstanders in binnen- en buitenland ontvoert. Ze worden in geheime gevangenissen opgesloten waar ze mishandeld en gefolterd worden om bekentenissen af te dwingen. Dat schrijven onderzoeksjournalisten van Correctiv, die daarvoor samenwerkten met 9 internationale mediapartners, zoals Le Monde en El Pais.

De Turkse geheime dienst MIT ontvoert politieke tegenstanders in binnen- en buitenland en sluit ze op in geheime gevangenissen, zogenoemde black sites. Door foltering en mishandeling wil Turkije getuigenissen afdwingen die het kan gebruiken tegen aanhangers van de Gülenbeweging, sinds de mislukte staatgreep tegen hem, de absolute vijand van president Erdogan.

Het zijn zware beschuldigingen die komen van de onderzoeksjournalisten van Correctiv, met basis in Duitsland, die voor hun artikel samenwerkten met 9 andere buitenlandse media, zoals Le Monde, El Pais en Haaretz.  Ze baseren hun verhaal op basis van documenten, beelden van bewakingscamera’s, getuigen en slachtoffers van het programma. 

Foltering in geheime gevangenis

Twee mannen, allebei Gülenisten, vertellen onder pseudoniem wat ze hebben meegemaakt. Uit angst voor de mogelijke gevolgen willen ze liever niet met hun echte naam in de openbaarheid komen. De onderzoeksjournalist hechten geloof aan hun getuigenissen, omdat de twee, die elkaar niet kennen, onafhankelijk van elkaar heel gelijklopende zaken vertellen.

Allebei zijn ze in Turkije gewoon van de straat geplukt tijdens een bliksemsnelle actie door een team van gemaskerde mannen. In een donker busje zijn ze dan naar een geheime plek, een black site, gebracht waar ze naar schatting weken vast hebben gezeten. En dat verblijf was geen lachertje.

Wekenlang hadden ze een zak op hun hoofd, die enkel afgedaan werd om foto’s te bekijken. Ze kregen weinig te eten en spreken over slagen en elektroshocks. De ene vertelt het verhaal dat hij met een naakt onderlichaam op de grond moest gaan liggen, waarna mannen met een seksspeeltje op hem gingen zitten en deden alsof ze hem ermee gingen aanranden. Ze dreigden ermee zijn vrouw en familie hetzelfde aan te doen. De andere man zegt dat hij urenlang in ondergoed en geboeid recht moest staan terwijl er loeiharde Turkse muziek speelde, tot hij van uitputting in elkaar stuikte. "Na 10 dagen mocht ik douchen en zag ik voor het eerst mijn lichaam: het was bont en blauw", vertelt een van de mannen.

Gülenbeweging in het vizier

De ondervragers wilden van de twee verklaringen afdwingen die dan anoniem in processen tegen aanhangers van de Gülenbeweging kunnen worden gebruikt. De twee gaven toe en werden later uit de geheime gevangenis vrijgelaten, ze konden allebei naar het buitenland vluchten. De Gülenbeweging is vijand nummer één van president Erdogan, sinds een deel van het Turkse leger in juli 2016 een mislukte staatsgreep pleegde.

Erdogan wees direct naar Fetullah Gülen -ooit een bondgenoot van hem- als de man die achter de schermen verantwoordelijk was. Na de staatsgreep reageerde Erdogan keihard tegen de Gülenbeweging: meer dan 50.000 mensen zijn veroordeeld, scholen en universiteiten zijn gesloten, bedrijven en goederen die aan de beweging zijn gelinkt, werden in beslag genomen.

Meer dan twee jaar na de staatsgreep is de tegenreactie niet voorbij. Deze zomer zei Erdogan nog dat "(we) de Gülenisten die naar het buitenland zijn gevlucht en zich daar veilig wanen, een voor een terug zullen halen en voor het gerecht zullen brengen".

Ontvoering in het buitenland

Dat Gülenisten ook in het buitenland niet veilig zijn, blijkt uit het artikel van Correctiv. Er is sprake van gelijkaardige ontvoeringen in onder meer Maleisië, Gabon, Moldavië en in Kosovo.  De Kosovaarse politie zou daar 6 Gülenisten hebben opgepakt en zonder de normale formaliteiten op een Turks privévliegtuig hebben gezet.

Volgens Correctiv zijn er sterke aanwijzingen dat het vliegtuig gelinkt is aan de Turkse geheime dienst MIT. Volgens ZDF, dat aan het onderzoek meewerkte, is het toestel in 2017 en 2018 twee keer in Duitsland geland, toevallig op het moment waarop de Turkse president Erdogan en een regeringsdelegatie in Duitsland op bezoek waren. 

Volgens de directeur van Human Rights Watch in Duitsland zijn de getuigenissen van de twee mannen geen uitzondering. "We moeten ervan uitgaan dat systematisch voorkomt", zegt Wenzel Michalski. Het Stockholm Center for Freedom, opgericht door Turkse journalisten heeft 20 gevallen gedocumenteerd van Gülenisten die in Turkije spoorloos verdwenen zijn. 

De Turkse regering heeft niet op vragen van Correctiv over het ontvoeringsprogramma gereageerd.

Het hele verhaal van Correctiv vindt u hier.

Meest gelezen