Theresa May, die EU-leiders vraagt haar te vertrouwen, krijgt magere respons

De Britse eerste minister Theresa May heeft de 27 andere Europese staatshoofden en regeringsleiders op de top in Brussel gevraagd er vertrouwen in te hebben dat de garanties die ze hen vraagt de beste manier zijn om het brexit-akkoord door het Britse parlement goedgekeurd te krijgen. Ze kreeg van hen slechts de schriftelijke bevestiging van het feit dat de Ierse "backstop" per definitie een tijdelijk karakter heeft.

May, die woensdag een vertrouwensstemming in haar eigen partij overleefde, was gisteren in Brussel in de hoop dat ze "juridische en politieke garanties" zou krijgen over de Ierse grenskwestie, een heikel onderdeel van het brexit-akkoord. Veel Britse parlementsleden zijn uitermate kritisch voor de backstop, het mechanisme dat uitgewerkt is om te verhinderen dat er ooit een harde grens tussen Noord-Ierland en de Ierse republiek komt.

De backstop bepaalt dat het Verenigd Koninkrijk en de EU een douane-unie zullen vormen als eind 2020, na het einde van de transitieperiode van de brexit, geen (handels)akkoord is dat een harde grens vermijdt. Zo'n douane-unie is precies wat veel Britse parlementsleden willen vermijden, omdat die volgens hen tegen de geest van de brexit ingaat.

De Britse premier wilde een garantie dat de "backstop" geen val is waaruit de Britten niet meer kunnen ontsnappen. Maar meer dan de verduidelijking dat de backstop gedesactiveerd zal worden van zodra een Brits-Europees handelsakkoord met aandacht voor de Ierse grens het levenslicht ziet, kreeg May niet.

"Britse vrienden moeten wel zeggen wat ze willen"

Op zijn afsluitende persconferentie zei Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker dat de EU vooral niet de indruk wil wekken dat er opnieuw onderhandeld kan worden over het brexit-akkoord. De tekst "is niet open voor nieuwe onderhandelingen", staat er letterlijk in de verklaring geschreven.

Juncker zei wel dat hij het wantrouwen over de EU, dat in het Britse parlement heerst, wil counteren door de onderhandelingen over het toekomstige handelsakkoord met het VK op te starten van zodra het brexit-akkoord goedgekeurd is. "Maar onze Britse vrienden moeten ons dan wel zeggen wat ze willen, in plaats van ons altijd te doen zeggen wat wij willen", zei Juncker.

Dat is een opmerking die niet losstaat van het hele backstop-debat en dat als een fikse sneer naar Theresa May geïnterpreteerd kan worden. Verschillende Europese leiders zouden zich namelijk geërgerd hebben aan het feit dat ze, ondanks haar vraag om garanties, niet duidelijk kon zeggen wat ze precies verwachtte. Juncker verwacht de komende weken duidelijke antwoorden van Londen.

De EU schroeft intussen haar voorbereidingen op een no deal op. Op 19 december publiceert de Commissie alle documenten die ze in dat verband heeft opgemaakt.