Tracy Bibo Tansia: "Onze generatie is niet meer bang om vragen te stellen"

Tracy Bibo Tansia (°1990) is geboren in Namen en woont in Liedekerke. Ze werkt bij het Minderhedenforum en het Brussels Parlement en is ondervoorzitter van de Vrouwenraad. Voor u zegt: "knap voor een zwarte", leest u maar best eerst haar portret. Haar levensverhaal toont aan dat er een nieuwe generatie Congolezen is die niet met zich laat sollen.   

Tracy Bibo Tansia wordt in Namen geboren. Haar ouders zijn in de jaren 80 naar België gevlucht voor Mobutu. Tracy heeft het niet gemakkelijk. Ze is het enige zwarte kindje in de kleuterschool en de lagere school. "Ik maakte mee dat kinderen me gewoon duwden of slaag gaven om te zien of een zwarte ook blauwe plekken kreeg. Ik kwam huilend thuis wanneer kinderen me geen hand wilden geven uit schrik dat mijn zwarte huid zou afgeven

Op de middelbare school heeft ze af en toe goede leerkrachten, maar ook daar wordt ze vaak geconfronteerd met haar huidskleur en afkomst. "Sommige leerkrachten zeiden: "allee, waarom ga jij universitaire studies doen? Doe gewoon hetzelfde als je ouders"." Haar ouders, die zelf veel van hun eigen problemen verzwijgen, proberen haar te wapenen tegen racisme. Ze voeden Tracy op met westerse én Congolese waarden en respect voor haar Congolese roots. Tracy beseft maar al te goed welke impact racisme kan hebben op haar en haar leeftijdsgenoten. 

Video player inladen...

"'Neger' is een koloniaal scheldwoord dat nu nog doorklinkt"

Tracy gaat twee keer naar Congo, in 2005 en in 2014, om een thesis te schrijven over het onderwijs daar. Haar grootmoeder blijft stil over de koloniale tijd. Ze zegt alleen : "je moet oppassen voor de Belgen". "Mijn grootouders spraken niet over hoe ze werden gekleineerd, ook uit schaamte, omdat ze zich bij die situatie hadden neergelegd. "  Tracy gaat dan maar zelf graven in de geschiedenis en dat is een schok. 

Ik ben zelf heel hard op zoek gegaan naar mijn roots. Wat was kolonisatie vanuit het perspectief van de Congolezen? Hoe hebben zij dat ervaren?
Tracy Bibo Tansia, ondervoorzitter Vrouwenraad

Op die manier legt Tracy Bibo Tansia het verband tussen het racisme dat ze hier als jongere heeft ondergaan en de koloniale kijk op haar grootouders en andere Congolezen. Het woord neger, bijvoorbeeld, doet haar denken aan de koloniale periode. "Het doet denken aan witte mensen die zich superieur vinden aan zwarte mensen."

Tracy is zeer kritisch over de manier waarop Belgen de koloniale periode als een model beschouwen dat welvaart bracht voor de bevolking. Ze heeft wel respect voor mensen die bijvoorbeeld ziekenhuizen en scholen zijn gaan bouwen. Maar volgens haar hebben de Congolezen daarvoor een groot deel van hun cultuur, hun zelfbeschikkingsrecht en hun vrijheid moeten prijsgeven. Vooral het feit dat Congolezen "dom werden gehouden", vindt ze pure manipulatie. "Dat hield hen tegen om zich vragen te gaan stellen, om zich bewust te worden van van wat democratie is."

De beeldenstorm

Tracy Bibo Tansia is heel goed op de hoogte van wat er in de jonge Congolese gemeenschap leeft. Ze is zelf een van de voortrekkers in de strijd tegen de standbeelden van koning Leopold II. Hij belichaamt voor haar het kwaad dat België in Congo heeft aangericht. Ze wil niet stoppen voor de beelden en andere gedenktekens uit het straatbeeld zijn verdwenen. Meer nog, ze vindt het van wezenlijk belang dat België zijn excuses aanbiedt. Ze nodigt koning Filip uit om zijn nek uit te steken. Alleen zo zullen volgens haar de Congolezen in België zich eindelijk thuis voelen en een waardig zelfbeeld ontwikkelen.

Video player inladen...

Moedige jongeren in Congo

En wat gebeurt er intussen in het Congo van vandaag? Hoe kijkt Tracy Bibo Tansia naar haar leeftijdsgenoten? De hoogopgeleide jongeren zijn in elk geval een doorn in het oog van president Kabila en de gevestigde macht. Ook Tracy ziet hoe gulzig ze zich informeren en zich daardoor bewust worden van wat ze tekortkomen aan democratische vrijheden en mensenrechten. Bovendien, en dat is een groot verschil met de meegaande generatie van gekoloniseerde Congolezen, zijn ze moedig genoeg om op straat te komen, zelfs al houdt dat gevaren in.

Video player inladen...

De getuigenis van Tracy Bibo Tansia en die van haar generatiegenoten Deborah, Pitcho en Gloria, zijn de meest felle maar ook de meest hoopgevende in de reeks van Kinderen van de kolonie. Ze tonen aan dat de jonge generatie Congolezen een bladzijde wil omslaan. Zij willen het verleden rechtzetten, maar er niet in blijven plakken. Ze zijn trots op hun identiteit maar willen uiteindelijk verder naar een gezamenlijke toekomst van gelijke rechten en plichten. En dat is een houding die alle respect verdient.