Video player inladen...

Nog 100 dagen en dan stapt (of dondert) het Verenigd Koninkrijk uit de EU

Honderd dagen. 100. Honderd dagen scheiden de Britten nog van 29 maart, de dag dat het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie stapt. Of dondert, zeggen sommigen. Tenminste, als eerste minister Theresa May er niet in slaagt het brexitakkoord dat ze gesloten heeft met de Europese Unie door het Lagerhuis te loodsen. 

analyse
Ivan Ollevier
Ivan Ollevier is journalist bij VRT NWS. Hij volgt al jaren de Britse politiek en maatschappelijke discussies.

Thelma and Louise

Hebt u ooit de film "Thelma and Louise" gezien? De legendarische roadmovie uit 1992 met de onnavolgbare Susan Sarandon en Geena Davis? De film eindigt met een freeze van de twee vrouwen die de Grand Canyon inrijden. Of beter: instorten. Soms, als ik de Britse eerste minister Theresa May bezig zie in het Lagerhuis, moet ik aan de eindsequentie denken. Ze weet dat ze met open ogen en met volle snelheid op een crash afstevent, en toch doet ze door. Onverzettelijk. Koppig. Vasthoudend.

Onverteerbaar

Zoals het er nu voorstaat, heeft Theresa May geen schijn van kans dat het brexitakkoord door het Lagerhuis wordt goedgekeurd. En toch blijft ze erop inzetten. Mogelijk honderd, misschien meer Conservatieve parlementsleden zijn van plan om tegen te stemmen.

De tien parlementsleden van de Noord-Ierse Democratic Unionist Party, die haar regering gedoogsteun verlenen, vinden het akkoord onverteerbaar. En ook de rest van de oppositie, Labour, de Schotse nationalisten van de SNP en de Liberaal-Democraten, moeten er niet van hebben. Theresa May geraakt nooit aan de helft van de stemmen. De Grand Canyon wenkt.

AFP or licensors

"The Lady doth protest too much"

Op 7 januari begint het debat in het Lagerhuis. Gestemd wordt er in de week van 14 januari. Dat beloofde May enkele dagen voor het winterreces. Wat zei ze nog? Dat er zeker geen tweede referendum komt. Zeker niet. Want een referendum zou het land nog verder verdelen. En het volk heeft al gesproken, 2,5 jaar geleden. En toen moest ik aan "Hamlet" denken. "The Lady doth protest too much, methinks", schreef Shakespeare, over de ontrouw van de koningin.

Wheatley/WENN

Honderd procent

Waarom vond May het nodig om in het Lagerhuis zo expliciet te verwijzen naar een tweede referendum? Omdat de entourage van de premier een volksraadpleging wel degelijk overweegt, weten sommige Downing Streetkenners.

Het zou overigens niet de eerste keer zijn dat May een belofte weer inslikt ("De stemming gaat door, honderd procent zeker", liet ze haar ministers zeggen enkele uren voor ze op 10 december bekendmaakte dat de Lagerhuisstemming niet door zou gaan – "Er komen geen verkiezingen voor 2020", zei ze, waarna ze enkele weken later plompverloren nieuwe verkiezingen aankondigde).

Welke keuze

Alleen: er is niet genoeg tijd meer om voor 29 maart, de dag dat het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie dondert (Grand Canyon) zo’n referendum in de steigers te zetten. En: welke keuze zal de regering aan het volk moeten voorleggen? De keuze tussen "geen akkoord" en Mays brexitdeal? De keuze tussen "geen akkoord" en "geen brexit tout court"? Een keuze tussen Mays brexitdeal en "geen brexit"? Of een keuze tussen de drie?

De Britse politiek kennende is de kans klein dat ze zelfs daaruit geraken. En toch lijkt een referendum de enige oplossing, want voor geen enkele van de drie opties is er een meerderheid in het Lagerhuis.

"Very, very scary"

Dat een crash uit de Europese Unie tot een totale ontwrichting van de samenleving zal leiden, doen brexiteers af als bangmakerij. Medicijnen die opraken, lege schappen in de warenhuizen, vastgelopen productielijnen, vliegtuigen die aan de grond blijven, controles en invoerheffingen en het graafschap Kent als reusachtig parkeerterrein voor gestrande vrachtwagens? Allemaal onzin, zeggen ze.

Toen iemand dat vorige week met volle verstand zei op de BBC, schudde een ondernemer het hoofd: "No no", zei ze. "It really is scary. Very scary." Sinds het referendum is de Britse economie al met 2,5 procent gekrompen.

Alternatieven

Welke alternatieven zijn er nog voor een referendum, een "no deal" of Mays akkoord? Nieuwe verkiezingen behoren tot de mogelijkheden. Maar ook die lossen niets op, want Labour is even verdeeld als de Conservatieven. Ook zij weten niet welke richting ze uit moeten, zeker niet met een leider als Jeremy Corbyn, een brexiteer die nog niet uit de kast is gekomen.

Een tiental ministers in Mays kabinet pleit voor "a managed no-deal": ze willen de EU vragen om de afspraken die gelden in belangrijke sectoren voor enkele maanden te verlengen. Het probleem is dat de EU allerminst staat te springen om zo’n noodregeling door te voeren. Grand Canyon, maar dan met een parachute.

Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Supercalifragilisticexpialidocious

Een columnist van de krant The Guardian heeft een nieuw woord bedacht: "de Maybot", een samentrekking van "May" en "robot". Hij noemt haar een kille en voorgeprogrammeerde politica die als een robot de ingestudeerde frases herhaalt: "Brexit means Brexit." "Strong and stable government." "We'll make a success of it." "Delivering Brexit for the people."

Toch doet de Maybot-omschrijving onrecht aan de plichtsbewuste persoonlijkheid  van de eerste minister (een domineesdochter!), die zich terdege bewust is van de zware verantwoordelijkheid die op haar steeds meer hangende schouders rust. Haar doorzettingsvermogen dwingt bij vriend en vijand respect af. En misschien lijkt ze, meer nog dan op Thelma of Louise, op Mary Poppins, die haar pupillen een medicijn liet slikken met "a spoonful of sugar", een lepel  suiker. Supercalifragilisticexpialidocious.