Waar ligt het "kritieke punt" om al dan niet een kater te krijgen?

Bij de overgang van oud naar nieuw, bestaat het gevaar dat we iets te veel alcohol drinken, gaande van tipsy tot net iets meer. Zolang we niet moeten rijden, geen probleem, maar vanaf wanneer riskeren we een echte kater, die we tot elke prijs willen vermijden? 

Als we een glaasje gedronken hebben, schiet onze lever in actie. Maar hoewel het om een groot en goed werkend orgaan gaat, kan de lever bij overmaat niet meer volgen. "Op een bepaald moment bereiken we een grens van omzetting," zegt Vera Rogiers, toxicologe aan de VUB. Kort gezegd: de alcohol wordt voorbij dat punt niet meer afgebroken, en dan gaat het snel, ook naar een kater toe.

Hoe ontstaat een kater eigenlijk?

Maar hoe werkt het proces in ons lichaam? Eigenlijk is een kater een onbedoeld neveneffect van het werk dat onze lever doet. "Bij het afbraakproces van de alcohol komt in eerste instantie acetaldehyde vrij. Die stof kan naast hoofdpijn een algemene malaise, een warm aangelopen gevoel en  misselijkheid veroorzaken", verklaart toxicoloog Jan Tytgat.  

Op een bepaald moment bereiken we een grens van omzetting (van alcohol). Vanaf dan kan het snel gaan

Vera Rogiers: "In de lever zijn er vier verschillende enzymsystemen die alcohol kunnen omzetten. Het voornaamste is de alcoholdehydrogenase, dat alcohol omzet tot acetaldehyde. Deze verbinding wordt in een tweede stap verder omgezet tot azijnzuur dat dan verder volledig kan afgebroken worden."

"Wanneer de maximale capaciteit van onze enzymsystemen in de lever overschreden wordt, dan blijft niet alleen alcohol onverwerkt in ons bloed circuleren maar ook acetaldehyde. In verhoogde concentratie veroorzaakt acetaldehyde knagende hoofdpijn, als die er nog niet was door het uitdrogend effect van de alcohol.”

Japanners en Aziaten in het algemeen kunnen er minder goed tegen: etnische afkomst speelt ook mee

Gemiddeld gesproken zal een glas alcohol 1 tot 1,5 uur nodig hebben om omgezet te worden. Een aantal factoren zullen echter meespelen, zoals het geslacht van de personen.

Zo zal een man meer alcohol kunnen drinken alvorens dronken te zijn dan een vrouw. Ook ethniciteit kan belangrijk zijn. Aziatische mensen missen dikwijls één van de vier omzettingssystemen in de lever en worden daardoor vlugger dronken en ziek bij alcoholgebruik. "We zien dat bij Japanners, maar ook bij Aziaten in het algemeen. In Europa kunnen Zwitsers er wel eens slechter tegen", zegt Jan Tytgat. 

Een aantal factoren spelen mee, zoals het geslacht, de etnische afkomst, en gewenning

Gewenning speelt ook een grote rol. Iemand die regelmatig drinkt zal de enzymsystemen in de lever induceren (trainen, nvdr.) waardoor meer alcohol in kortere tijd kan omgezet worden. Ook het type drank heeft belang: de opname van sterke drank in onze bloedbaan is gewoonlijk groter dan voor wijn, en dan voor bier, in die volgorde, zegt Rogiers.  

"Ten slotte kan ook de kwaliteit van de drank aardig meespelen, vooral als er sprake kan zijn van  vervalsingen of met methanol-gecontamineerde drank.  Methanol is zeer gevaarlijk, het wordt omgezet tot formaldehyde en mierenzuur die blijvende oogschade tot blindheid kunnen veroorzaken.”

Tipsy is een alarmsignaal

Samengevat: het is moeilijk om je exacte omslagpunt te bepalen, omdat het heel afhankelijk is van allerlei factoren. Toch is er een vuistregel die je wel een eind op weg kan helpen, zegt Tytgat: als je je tipsy of aangeschoten begint te voelen, moet het oranje knipperlicht aangaan. Want op dat moment ervaren je hersenen het effect, en is de alcohol dus zijn tentakels steeds verder aan het uitspreiden. Grosso modo duurt het ook één uur om het effect van één glas alcohol te laten verdwijnen. "Mensen kunnen die rekensom eenvoudig toepassen", zegt Tytgat. Voor alle duidelijkheid: als u de weg op moet, is het eigenlijk eenvoudig: drink gewoon géén alcohol. 

Voor meer informatie kunt u altijd terecht op de website van de Hoge Gezondheidsraad.