Belgisch asielbeleid is strenger geworden voor mensen uit Gaza: hoe komt dat?

Dat minister voor Asiel en Migratie Maggie De Block (Open VLD) Palestijnse vluchtelingen wil terugsturen, zo kopte Het Laatste Nieuws vanochtend nogal fors. Haar voorganger Theo Francken (N-VA) noemde het al "praatjes voor de galerij". Maar wat is er van aan? En waarom net Palestijnen?

Twee weken geleden, op 5 december, verstrengde het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) het beleid rond asielaanvragen van Palestijnen uit de Gazastrook. Veel heisa was daar toen niet over. Voortaan zouden Palestijnse asielzoekers uit Gaza niet meer standaard worden erkend als vluchteling, zo leerde een bericht op de website van het CGVS.

"De situatie in Gaza is nog steeds precair en problematisch voor velen, maar niet voor iedereen", klonk de analyse. "Vandaar de noodzaak om elke asielaanvraag grondig te beoordelen op zijn individuele merites. De toekenning van een status is afhankelijk van de individuele situatie van elke verzoeker."

"Het is dus niet zo dat ze geen kans meer maken op erkenning als vluchteling", legt woordvoerster Gabrielle Baes uit. "Maar we evalueren voortaan aanvraag per aanvraag, eigenlijk zoals we doen bij mensen uit andere landen."

Grensovergang

Is de situatie in Gaza echt minder precair geworden, op z'n minst voor sommigen? Hangt ervan af aan wie je het vraagt. David Criekemans, professor internationale betrekkingen (UA), fronst even de wenkbrauwen als we hem de vraag stellen. "Ongeveer een maand geleden flakkerde de crisis daar nog op: er waren raketten afgevuurd vanuit de Gazastrook en Israël reageerde daarop met luchtaanvallen. Ik zie niet goed in wat daar substantieel veranderd is aan de situatie."

Maar volgens het CGVS speelt er wel een belangrijk element mee: de grensovergang met Egypte, in Rafah, is sinds een aantal maanden weer open. "Bovendien patrouilleren de Egyptische veiligheidsdiensten in de regio Noord-Sinaï, waardoor het daar veiliger is geworden", zegt Baes. "Onze beoordeling van het risico in een land of regio is namelijk ook gebaseerd op de vraag of een asielzoeker weer kan terugkeren." Het CGVS laat wel weten dat het de situatie permanent opvolgt en het beleid daaraan zal aanpassen.

Mensensmokkelaars

Op de achtergrond speelt nog een verklaring mee. Het voorbije jaar zag het CGVS een opstoot in asielaanvragen van Palestijnen. In 2018 alleen al waren het er tot dusver meer dan 1.900 (tot eind oktober). Zo is het de tweede grootste groep asielzoekers dit jaar, na de Syriërs.

Commissaris-generaal voor de vluchtelingen Dirk Van den Bulck stelde eind november in De Standaard dat die Palestijnen vaker naar ons land komen dan naar de buurlanden. "De perceptie dat ons land the place to be is, gevoed door smokkelaars, speelt zeker een rol." Door nu de 'standaard' erkenning als vluchteling van Palestijnen te schrappen, kan die perceptie mogelijk keren. Dat moet het mensensmokkelaars wat moeilijker maken.

Hoongelach

Minister De Block zag dat ook en heeft daarop vorige vrijdag advies gevraagd aan het CGVS over wat de consequenties zouden kunnen zijn van deze nieuwe aanpak. Het Laatste Nieuws ging in detail en sprak zelfs van het opheffen van de vluchtelingenstatus van Palestijnen uit Gaza, zodat ze zelfs zouden kunnen worden teruggestuurd.

Het kwam haar op hoongelach van haar voorganger Theo Francken (N-VA) te staan. "Dat gaat niet lukken", fulmineerde hij in "De ochtend" op Radio 1. "Er liggen honderden, duizenden dossiers te wachten op een asielbeslissing. Dit is absoluut geen prioriteit voor het CGVS. Laten we eerst de dossiers aanpakken die er nog liggen, in plaats van een soort ballonnetje op te laten in een soort paniekreactie om toch maar niet te soft over te komen."

Op het kabinet van De Block bevestigen ze de vraag om advies bij het CGVS, maar sussen ze ook dat het niet om politiek spierballengerol gaat: "De minister kijkt gewoon wat ze binnen de wet kan doen. Dat is beleid zoals ze dat vroeger ook al gevoerd heeft. Het CGVS zal uiteindelijk bepalen wat er mogelijk is."

Gabrielle Baes laat weten dat het CGVS de vraag zal onderzoeken. "Maar belangrijk om weten is dat we sowieso pas overgaan tot een opheffing van het statuut van vluchteling als een aantal voorwaarden zijn vervuld. Zo moeten we garanties hebben dat iemand die internationale bescherming niet meer nodig heeft."

Het is in elk geval nog nooit gebeurd dat het CGVS het vluchtelingenstatuut van mensen uit een specifieke regio of bepaald land algemeen opheft.