AP2008

Kerstman gul voor Fortis-top: worden in België onkunde en wanbeheer dan nooit bestraft?

De voormalige Fortis-bestuurders gaan vrijuit.  Een mooier kerstgeschenk hadden deze brave mensen zich wellicht niet kunnen wensen. Velen reageren verrast, doch sinds 2009 stond deze uitkomst voor onze auteur als een paal boven water.  

labels
Erik Geenen
De auteur is beleggersactivist en volgde onder andere het Fortis-dossier van dichtbij. Velen kennen hem als de man met het groene petje. Hij voorspelde de financiële crisis voor het eerst in 1995 en was een beslissende factor op de belangrijkste Fortis-vergaderingen.

In België creëerden politici, toezichthouder CBFA, de Nationale Bank en commerciële banken een dodelijke cocktail en het spreekt voor zich dat deze belangrijke partijen er alles voor over hadden opdat de verantwoordelijke barmannen en de gebruikte ingrediënten verborgen zouden blijven. De affaire laten aanslepen en geen slapende honden wakker maken was vanaf dag één de boodschap.

Vanaf 2002 stelde ik op de algemene vergaderingen van Fortis, KBC, Dexia en ING jaar na jaar vragen over de uitstaande posities in derivaten en ieder jaar luidde het antwoord unisono dat daar geen risico’s genomen werden. Toen de eerste geruchten over de overname van ABN-AMRO de ronde deden, hield ik op de Algemene Vergadering van Fortis in mei 2007 een emotionele toespraak om de raad van bestuur te doen afzien van dat roekeloze avontuur. Tijdens de immer formidabele receptie na de Fortis-vergadering kwamen drie bestuurders mij bedanken voor mijn tussenkomst en ze verzekerden mij dat die overname nooit zou plaatsvinden. Enkele maanden later werd de rampzalige deal toch beklonken. Wat is daar in die tussentijd gebeurd, welk spel speelden de Belgische politici in dit verhaal?

Nieuwe Fortis-aandelen waren gevaarlijk

Het griezelige aan dit verhaal is dat in juni 2007 de eerste problemen met de beruchte CDO’s opdoken.  Met andere woorden: op het moment dat de eerste ongelukken met de ongelukvrije wonderproducten zich manifesteerden, stortte de raad van bestuur van Fortis hun prachtige bedrijf in een avontuur met onvoldoende kapitaal om de veel te hoge overnameprijs voor ABN-AMRO te betalen.

In het najaar van 2007 verspreidde Fortis opzettelijk foutieve berichten over hun blootstelling aan de risicovolle CDO’s om de broodnodige kapitaalverhoging niet in gevaar te brengen.  Financieel directeur CFO Gilbert Mittler ging overal te lande kleine beleggers aanmoedigen om in te tekenen op de kapitaalverhoging, maar zelf kocht hij bij die formidabele buitenkans nul aandelen.  Multimiljonair Gilbert Mittler wist dus verdomd goed hoe gevaarlijk het was om nieuwe Fortis-aandelen te kopen, maar zonder enige scrupules raadde hij kleine beleggers aan om voluit in te tekenen.

Druk uitgeoefend?

CEO Jean-Paul Votron had op zijn beurt nog een persoonlijke rekening te vereffenen bij ABN-AMRO, waar hij in 2001 met slaande deuren vertrokken was uit ongenoegen om een misgelopen topbenoeming. In hoeverre kon hij door wraakgevoelens nuchtere beslissingen treffen in het hallucinante ABN-AMRO-overname-avontuur?

In hoeverre misbruikte voorzitter graaf Lippens zijn invloed bij de Belgische politici om groen licht te krijgen voor de overname, terwijl duidelijk was dat Fortis over onvoldoende middelen beschikte om de enorme transactie zonder risico’s af te ronden? Waarom veranderden de Fortis-bestuurders, die mij in mei 2007 verzekerden dat die overname nooit zou plaatsvinden, van gedachte? Welke druk werd op hen uitgeoefend? Wat gebeurde er op die cruciale zondag in de gebouwen van de CBFA, waar de bestuurders van Fortis werden opgesloten en gedwongen werden documenten te ondertekenen waar ze het helemaal niet mee eens waren?

Bij heel wat mensen zal dit kerstgeschenk vreugdedansen veroorzaken.

Dankzij de gulle kerstman van het Belgische gerecht gaan we op al die belangrijke vragen dus geen antwoorden krijgen. En het zullen niet enkel de voormalige Fortis-bestuurders zijn die dit kerstgeschenk in dank zullen aannemen, ook bij heel wat Belgische politici en hun marionetten bij voormalig regelgever CBFA en de Nationale Bank zal dit cadeau vreugdedansen veroorzaken. De burgers, spaarders en beleggers blijven daarentegen verdwaasd achter bij dit droevige schouwspel.

Politieke spelletjes?

Het is trouwens niet alleen bij Fortis dat de vragen onbeantwoord blijven. Bij tijdbom Dexia is de situatie wellicht nog een stuk mysterieuzer en zijn de desastreuze gevolgen voor België nog veel zwaarder.  In januari 2006 stapte pasbenoemd CEO Axel Miller naar toezichthouder CBFA met de vraag om een discreet onderzoek in te stellen naar een aantal zaken die hij niet begreep en die hij niet helemaal vertrouwde. Korte tijd later kreeg hij van CBFA topman Jean-Paul Servais te horen dat hij zich daarmee niet te moeien had omdat het “staatszaken” betrof. CEO Miller kreeg de raad om de andere kant uit te kijken of een andere job te zoeken.  

In België vindt iedereen dat allemaal blijkbaar heel normaal.  Ik stel mij daar vragen bij.

Opnieuw: welke politieke spelletjes werden daar gespeeld? Jean-Paul Servais is een voormalig kabinetschef van Didier Reynders en is ondanks de meest onwaarschijnlijke fouten en kemels ... nog steeds voorzitter van de FSMA, de opvolger van de CBFA.

Hoe is dit mogelijk? Worden in België onkunde en wanbeheer dan nooit bestraft? Bij DEXIA was meer dan 90% van alle rommel en ellende afkomstig uit Frankrijk en toch aanvaardde minister van Financiën Didier Reynders een deal waarbij België opdraait voor meer dan 50% van alle kosten!  Fortis gratis naar BNP-Paribas, België draagt de grootste lasten in het DEXIA-drama en Didier Reynders werd prompt benoemd tot Commandeur in het Légion d’Honneur wegens grote verdiensten verleend aan de Franse Republiek. In België vindt iedereen dat allemaal blijkbaar heel normaal.  Ik stel mij daar vragen bij.

Geen leuke boodschap

Het spijtigste aan heel deze affaire is dat het spel nog niet gespeeld is, de rekening moet immers nog komen. Overheden en centrale banken hebben wereldwijd samengewerkt om een crisis van te veel schulden en een te lage rente in een comateuze toestand te houden met veel meer schulden en nog lagere rentevoeten. De verantwoordelijke partijen werden beloond en kunstmatig overeind gehouden terwijl de voorzichtige spaarder meedogenloos gestraft wordt.

Dura lex sed lex, zo luidt het spreekwoord maar hetzelfde geldt voor de realiteit.  Ontelbaren stellen zich de vraag wanneer de volgende crisis zich aan zal dienen. Zij vergissen zich. Er komt geen volgende crisis, wel de volgende fase van de crisis die in 2008 begon. Ik wou dat ik eind 2018 een andere boodschap kon brengen maar de hoger vermelde realiteit heeft nu eenmaal haar rechten en een gewaarschuwd burger is er twee waard.  Dat laatste zal heel belangrijk zijn bij de verkiezingen volgend jaar.

BELGA/LALMAND

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meer nieuws