Marrakechvrijzinnigheid: het allerbeste voor Assita Kanko, ook bij de N-VA!

Jurgen Slembrouck en Jürgen Mettepenningen schrijven beurtelings om de twee weken een opinietekst over wat hen opvalt in nieuws of in het dagelijkse leven. De eerste Jurgen vanuit vrijzinnige inspiratie. De tweede is christelijk. Deze week is Jurgen Slembrouck aan het woord.

labels
Jurgen Slembrouck
Jurgen Slembrouck, Vrijzinnige Dienst, Universiteit Antwerpen.

Begin 2014 nodigde ik Assita Kanko uit om een lezing te verzorgen over haar boek “Parce que tu es une fille. Histoire d’une vie excisée”. Toen kon dat nog. Kanko was nog niet overgestapt naar de N-VA en niemand zag blijkbaar graten in het feit dat ze politiek actief was voor de Franstalige liberalen. 

Indien ik haar vandaag opnieuw zou uitnodigen, ik zeg maar wat, in het kader van een lezingencyclus over de Verlichting, dan zou ik daar zeker door een aantal vrijzinnigen op worden aangesproken. Want sommige vrijdenkers vinden elk nationalisme per definitie fout. En zeker elk Vlaams nationalisme. Net als Charles Michel maken ze een onderscheid tussen diegenen die aan de goede en diegenen die aan de foute kant van de geschiedenis staan. Die lijn kunnen ze blijkbaar scherp trekken. Nationalisten vergissen zich niet alleen, hun fout is niet alleen van cognitieve aard maar is vooral in morele termen verkeerd. Het zijn slechte mensen. En geef ze eens ongelijk, af en toe bevestigt de N-VA hen in die overtuiging. “Lees de tweets van Francken en kijk naar de recente mediacampagne. Voor de schermen driedelig pak maar achter de schermen glimmende laarzen en koppelriem.”

Er ontbreekt een partij met een ideologische visie die oog heeft voor zowel die oude als die nieuwe breuklijnen

Ik wou dat ik dat ook nog kon, zo scherp trancheren. Met het ouder worden valt me dat steeds moeilijker. Ik ken gelovige mensen die ik hoger inschat dan sommige vrijzinnig humanisten. Ik zag socialisten en liberalen aan het werk wier politieke gezwalp en opportunisme ik veel problematischer vind dan het rechtlijnige nationalisme van hun collega’s. En ik ben niet alleen. In mijn vrijzinnige vrienden- en kennissenkring zijn er steeds meer die zich politiek dakloos voelen en niet automatisch geneigd zijn om hun stem aan een socialist of een liberaal te geven. Niet alleen omdat die traditionele bondgenoten een aantal vrijzinnig humanistische kernwaarden verloochenen maar net zo goed omdat de ideologische breuklijnen zich vandaag ook centreren rond ecologie en identiteit en minder rond gelijkheid en vrijheid.

Waar het vandaag aan ontbreekt is een partij die dit politieke vacuüm opvult met een ideologische visie die oog heeft voor zowel die oude als die nieuwe breuklijnen, want het is wel duidelijk dat die met elkaar verband houden. Wie in een geglobaliseerde wereld geen oog heeft voor de ‘vrijheid van de grens’ (Paul Scheffer) en niet erkent dat de idee van soevereiniteit en culturele eigenheid belangrijk zijn voor het handhaven van de solidariteit, die is stekeblind. Wie in diezelfde geglobaliseerde wereld niet begrijpt dat de klimaatopwarming een blind proces is dat met nationale grenzen geen rekening houdt en niet inziet dat de vrijheid gereguleerd moet worden om haar duurzaam te maken, is dat evenzeer. Wie niet begrijpt dat de liberale rechtsstaat die uit de Verlichting is geboren, kwetsbaar is wanneer je haar abc niet koestert, die schiet zich in de eigen groene voet.

Gelukkig hebben we dankzij de Verlichting die obscurantistische culturele en religieuze visie buitengesloten

Noem mij een onheilsprofeet maar ik heb het gevoel dat er een zekere urgentie gemoeid is met de problemen die zich aandienen. En toch. Men heeft de mond vol over respect voor de grondwet en de waarde van democratische instellingen maar men is bang voor de kiezer. Vandaag is “Wie verkiezingen wil, die moet het maar zeggen!” een vaak gehoorde kreet en de dreigende toon waarop die wordt geuit maakt duidelijk dat verkiezingen organiseren wel een erg slecht plan moet zijn. “Lang leve de politiek, verlos ons van de kiezer!” 

Assita Kanko weet wat het betekent om geen politieke rechten te hebben en door een regering in slaap gesust te worden. In de Standaard schreef ze daarover het volgende: “Wij hebben ongelofelijk veel geluk: als burger kan onze stem gehoord worden. Met transparantie en zonder structureel geweld. Wereldwijd kunnen veel volkeren daar slechts van dromen.” Kanko weet ook wat het betekent om niet als mens gerespecteerd te worden. In 2014 vertelde ze over de smoes waarmee ze door haar moeder werd weggelokt om als vijfjarige beroofd te worden van haar waardigheid. Door haar clitoris en schaamlippen weg te snijden wou men haar het gevoel ontnemen dat ze een mens is. Een wezen met zelfbewustzijn en daardoor waardig om over zichzelf te beschikken. De titel van haar boek is goed gekozen. Ze moest die mensonterende behandeling ondergaan zodat ze haar leven lang herinnerd zou worden aan de idee dat ze het als meisje niet waard is om eigen keuzes te maken maar veroordeeld is tot gedienstigheid aan de man. Gelukkig hebben we dankzij de Verlichting die obscurantistische culturele en religieuze visie buitengesloten. Laat ons vermijden dat die visie door een misbegrepen tolerantie langs de achterdeur opnieuw binnenglipt. Ook in België riskeren namelijk duizenden meisjes om besneden te worden. Laten we er alles aan doen om hen dat lijden te besparen. Mensen zijn niet het bezit van culturen of religies, hun lichamelijke en geestelijke integriteit moet ons heilig zijn.

Gelukkig is niet het geslacht en de gesluierde zedigheid de bron van menselijke waardigheid, maar is de rede dat. Ze hadden dus Assita’s hersenen moeten wegsnijden. Dat hebben ze niet gedaan en ze heeft zelf goed voor die hersenen gezorgd. Ze heeft ze gevoed met literatuur en filosofie. Ze heeft ze geprikkeld met uitdagende gesprekken. Ze werden gezalfd met menselijke warmte en tederheid. Zo werd Assita Kanko opnieuw een mens. Of misschien beter, zo bleef ze een mens. En wat voor een. Wat een knappe (in beide betekenissen), moedige, levenslustige vrouw.

Ik ben Assita Kanko dankbaar. Ondanks de pijn die men haar heeft aangedaan, biedt ze aan wie het horen wil perspectief om het leven in eigen handen te nemen. Om vrij te zijn, om lief te hebben, om zich uit te spreken. Kortom om een mens te zijn. Wie zich door haar wil laten inspireren, raad ik het interview door Thomas Vanderveken aan. Ik hield het net als tijdens haar lezing niet droog. Maar net als toen voelde ik me na afloop dankbaar, opgelucht bijna. Ik wens haar het allerbeste, ook bij de N-VA.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.