Ultima Thule, de verste wereld die we ooit hebben verkend: dinsdag moet het gebeuren

Op nieuwjaarsdag wordt - als alles goed gaat - weer een beetje ruimtevaartgeschiedenis geschreven, wanneer New Horizons, een ruimtetuig van de Amerikaanse organisatie Nasa, vlak langs Ultima Thule zal scheren, en daarmee de verste observatie van een hemellichaam ooit in ons zonnestelsel zal uitvoeren, namelijk op 6,5 miljard kilometer van hier. 

"Dit gaat puur om de wetenschap en puur om de verkenning", zegt Alan Stern, hoofdonderzoeker van de New Horizons-missie in een video op de BBC. "Ultima Thule ligt in de Kuipergordel, de derde zone van ons zonnestelsel. Verder zijn we nog nooit geweest." 

Ultima Thule ligt ongeveer 6,5 miljard kilometer verwijderd van onze aarde - ter vergelijking: de zon is ongeveer 150 miljoen kilometer ver. New Horizons is daarom al een tijdje onderweg: de verkenner werd gelanceerd in januari 2006, en passeerde in juli 2015 nog langs Pluto om foto's door te sturen. Het tuig gaat vooruit met een snelheid van 14 kilometer per seconde. 

In juli 2015 passeerde New Horizons nog langs Pluto, maar in de Kuipergordel zijn de afstanden immens

"Bevroren tijdscapsule van de tijd toen ons heelal ontstaan is"

Nu, zowat 3,5 jaar na Pluto, zou er dus een ontmoeting moeten komen met Ultima Thule. Het gaat om een ijzige wereld, waarover we eigenlijk niet veel weten, en net dat maakt het zo opwindend voor onderzoekers. De brok zou zo'n 20 tot 30 kilometer in diameter zijn, en New Horizons zou passeren op amper 3.500 km. Dat moet in principe relatief goede foto's toelaten.

New Horizons wil de vorm, de rotatie, de samenstelling en de omgeving van Ultima Thule onderzoeken. "Ultima Thule is eigenlijk een bevroren tijdscapsule van de tijd van de geboorte van ons zonnestelsel (4,5 miljard jaar geleden, red.)", zegt Stern. Mogelijk kunnen we dus weer iets bijleren over het ontstaan van ons zonnestelsel. 

Omdat we zo weinig weten over Ultima Thule, is het zo opwindend

Wat mogen we verwachten?

Maar net omdat het allemaal zo gigantisch ver van de aarde is, zijn er ook risico's aan verbonden. In tegenstelling tot Pluto, kennen we Ultima Thule nog niet zo lang - ongeveer vier jaar geleden werd het hemellichaam ontdekt - en de exacte positie is daarom niet 110 procent duidelijk.

Het is niet onmogelijk dat de lens van New Horizons niet helemaal juist staat afgesteld, of dat de exacte positie - en de afstand tot de bevroren gigant - wat tegenvalt. "Ultima Thule is ongeveer 100 keer kleiner dan de dwergplaneet Pluto, en er is ook veel minder licht", zegt Stern nog. 

Hoe dan ook, na de observatie zal New Horizons een radiosignaal naar de aarde terugsturen, maar dat signaal zal er wegens de afstand ruim 6 uur over doen om tot hier te raken. Onderzoekers zullen daarom nog wat extra geduld moeten hebben, wellicht tot dinsdagavond. Maar alle informatie terugsturen, kan nog een kleine twee jaar in beslag nemen. (lees door onder de tweet)

De gigantische Kuipergordel

Na Ultima Thule zal New Horizons verder vliegen in de Kuipergordel, omdat er nog voldoende brandstof over is. We willen deze verre, lege wereld verder verkennen, zegt Stern daarover. "Maar de afstanden worden er enorm. Er zijn enorme leegtes. Vergeet niet dat we na Pluto zo lang hebben gevlogen om een volgende object tegen te komen." 

Overigens: de Voyager, de onbemande ruimtesonde van de Nasa, is al verder geweest dan New Horizons, maar heeft geen zo'n verre observaties als New Horizons gedaan. 

Meer nieuws