AFP or licensors

Congolese verkiezingen verlopen chaotisch: twee doden en problemen met kiezerslijsten en stemcomputers

De verkiezingen in de Democratische Republiek Congo (DRC) verlopen moeizaam en chaotisch: vanuit verschillende steden komen berichten over problemen met de kiezerslijsten en de stemcomputers. Waarnemers melden zware onregelmatigheden. In de oostelijke provincie Zuid-Kivu zijn twee doden gevallen. De stembureaus blijven ook langer open dan gepland om zoveel mogelijk mensen de kans te geven om hun stem uit te brengen.

In de Democratische Republiek Congo (DRC) worden vandaag - twee jaar later dan eerst gepland - een nieuwe president, parlement en provincieraden gekozen. De resulaten worden ten vroegste over een week verwacht. 

Tot drie keer toe zijn de verkiezingen uitgesteld. Er is al veel inkt gevloeid over de stembusslag: de verkiezingen werden officieel uitgesteld om organisatorische redenen, maar wellicht heeft huidig president Joseph Kabila geprobeerd om zijn macht te consolideren.

Anderzijds kunnen naar schatting 1,2 miljoen - van de in totaal ruim 40 miljoen stemgerechtigden - vandaag nog niet gaan stemmen. In drie kiesdistricten is de stembusgang immers uitgesteld naar maart: in het noordoosten van het land wegens het ebolavirus, in het westen wegens etnische onlusten. Er wordt rekening mee gehouden dat de verkiezingen nieuw geweld kunnen veroorzaken. Kabila zelf was, na twee termijnen, niet meer verkiesbaar. (Lees verder onder de beelden en de journaalreportage:)

Herbekijk hieronder de reportage uit "Het Journaal 7":

Video player inladen ...
Emmanuel Ramazani Shadary, de kandidaat van huidig president Kabila. Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.
Martin Fayulu, een van de twee oppositiekandidaten. Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

De kandidaat van Kabila, of dan toch iemand van de oppositie? Beiden voelen zich zeker

Alsof er nog niet genoeg problemen waren, werd Kinshasa vanmorgen getroffen door zwaar weer, al zijn ze zware regens natuurlijk wel gewoon in Congo. Daardoor staan in de hoofdstad verschillende straten blank. Het noodweer kan een invloed hebben op de opkomst.

Deze ochtend gingen al enkele bekende namen hun stem uitbrengen in Kinshasa: Joseph Kabila en de man die hij naar voren schuift als zijn opvolger, Emmanuel Ramazani Shadary. De man heeft momenteel een hoge functie in Kabila's partij, en is de vroegere minister van Binnenlandse Zaken. Er lopen Europese sancties tegen hem, omdat hij in 2016 en 2017 met geweld volksprotesten zou hebben onderdrukt, en mee schuld zou hebben aan het uitstellen van de verkiezingen. 

Laten we rustig en kalm blijven. Ik ben er zeker van dat ik ga winnen

Kabila en zijn dauphin Ramazani riepen de kiezers op om ondanks het weer te komen stemmen. "Ik roep de bevolking op om de regen te trotseren", zei Kabila. Hij maakt zich sterk dat de verkiezingen "vrij en eerlijk verlopen". Shadary maakte zich dan weer sterk dat de overwinning de zijne is. "Ik roep op tot kalmte en rust, en heb er vertrouwen in dat ik ga winnen."

Er zijn twee sterke oppositiekandidaten: Félix Tshisekedi, zoon van Etienne Tshisekedi, en zakenman Martin Fayulu. Ook Fayulu klopte zich op de borst: "Vandaag gaan we een einde maken aan het tijdperk Kabila en de ellende voor het Congolese volk. Congo zal niet langer de risée van de wereld zijn." Tshisekedi heeft vanmiddag zijn stem uitgebracht. (lees door onder de foto)

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Vandaag schrijven we het einde van Kabila, en van de ellende voor het Congolese volk

Twee doden

In Walungu, in de provincie Zuid-Kivu zijn twee doden gevallen, meldt de Congolese nieuwssite Actualité.CD. Volgens sommige bronnen zijn er zelfs vier dodelijke slachtoffers.

Een politieagent zou een kiezer hebben doodgeschoten en twee anderen hebben verwond. Die zouden geprotesteerd hebben tegen een aanwezige man van de kiescommissie die kiezers aanzette om voor Emmanuel Ramazani Shadary te stemmen, de door president Joseph Kabila naar voren geschoven kandidaat. De agent die schoot zou op zijn beurt met stenen zijn gedood door de menigte.

Lege batterijen of problemen met kiezerslijsten

In Kinshasa moesten 49 kiesbureaus vanmorgen nog wachten op de lijsten met namen van wie er mocht komen stemmen. Die lijsten moesten in allerijl nog worden geprint. Het zou gaan om duizenden kiezers. (grote foto bovenaan: aan de St.Raphael-school in het Limete district in Kinshasa wachtten kiezers al sinds 6 uur 's morgens om te gaan stemmen, en om 10 uur waren de kiezerslijsten er nog altijd niet). 

Naast problemen met de lijsten waarop de kiezers geregistreerd staan, zijn er ook problemen met de stemcomputers: op meerdere plaatsen blijken de batterijen leeg, of de computers kunnen niet worden opgestart. Er zijn ook geruchten over intimidatie van kiezers en over het omkopen van mensen die hun stem gaan uitbrengen. Los daarvan moeten stemmers veel geduld oefenen: er staan vaak lange wachtrijen. 

Niet alleen in de steden, maar ook op het platteland zouden er veel problemen zijn, maar vandaaruit sijpelt minder nieuws door. De Cenco, de Congolese bisschoppenconferentie, kreeg 6 uur nadat de stembureaus waren opengegaan vanuit 12.300 stembureaus rapporten van haar waarnemers binnen. Die melden onder meer 846 stembureaus in "verboden plaatsen", zoals politiekantoren en partijkantoren. In 1.543 bureaus waren er incidenten: stemcomputers die niet of slecht werken, 115 bureaus waar waarnemers de toegang is ontzegd en 44 bureaus waar men kiezers probeert om te kopen.

Normaal mag er sinds een week geen campagne meer worden gevoerd, en de gouverneur heeft in het stemlokaal geld rondgestrooid en opgeroepen om te stemmen voor de kandidaat van het regime

Vlaming Jeroen Marckelbach vanuit Mbuji-Mayi

In Mbuyi-Mayi, in de provincie Oost-Kasaï, zag Vlaming Jeroen Marckelbach hoe de plaatselijke gouverneur mensen probeerde om te kopen om te stemmen voor de kandidaat van president Kabila. "Normaal mag er sinds een week geen campagne meer worden gevoerd, en hij (de gouverneur, nvdr.) heeft in het stemlokaal geld rondgestrooid en opgeroepen om te stemmen voor Shadary, de kandidaat van het regime." Mbuji-Mayi is de thuisbasis van de familie-Tshisekedi.

Uit het onrustige oosten van het land komen berichten over geweld en intimidatie door gewapende groepen Waarnemers van de Europese Unie hebben van Kabila overigens geen accreditatie gekregen om een oogje in het zeil te komen houden. 

Geïmproviseerd stembureau in Beni: "Wij hebben het recht om te gaan stemmen"

In Beni, een van de plaatsen in het oosten waar kiezers niet mogen gaan stemmen, hebben plaatselijke inwoners uit protest dan maar zelf een geïmproviseerd stembureau ingericht. Journalisten van AFP zagen er een lange rij van verschillende honderden mensen aanschuiven. 

Het initiatief gaat uit van opposanten, die het niet nemen dat ze buitenspel worden gezet en drie maanden moeten wachten. "Wij hebben het recht om te stemmen zoals de anderen", zei een opposant. 

Joseph Kabila ging stemmen in Kinshasa. Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Herbekijk hieronder de reportage uit "Het Journaal 7":

Video player inladen ...