De hindoegod Ayyappa is herkenbaar aan de bel rond zijn nek, pijl en boog en rijdt vaak op een tijger. Foto: Avsnarayan.

Waarom mogen vruchtbare vrouwen niet binnen in de hindoetempel Sabarimala in Zuid-India?

Voor het eerst in eeuwen hebben twee vrouwen onder politiebegeleiding de tempel van Sabarimala bezocht. Nochtans is die verboden terrein voor vrouwen omdat de celibataire godheid Ayyappa niet afgeleid mag worden. Het hooggerechtshof in Delhi gaf de vrouwen groen licht en achtte gelijkheid tussen geslachten belangrijker dan traditie.

Sabarimala in de deelstaat Kerala is een van de grootste en belangrijkste hindoe-heiligdommen in het land en is gewijd aan Ayyappa, een erg populaire hindoegod in het zuiden van India, die ook door lokale moslims vereerd wordt.

Jaarlijks komen hier 20 miljoen pelgrims "darshan" -of het aanschouwen van het beeld van de god- uitvoeren en hem gunsten vragen. Die pelgrimstocht is geen sinecure, want de tempel ligt in een afgelegen gebied en bezoekers moeten op blote voeten door het woud lopen en dan een trap beklimmen.

Lord Ayyappa is een celibataire god, daar waar de meeste andere hindoegoden in paren voorkomen

Onder die pelgrims zijn ook jonge meisjes en oudere vrouwen, maar vrouwen in vruchtbare leeftijd zijn niet toegelaten. Dat komt omdat Ayyappa beschouwd wordt als een celibataire god, daar waar de meeste andere hindoegoeden in paren voorkomen: Brahma met zijn vrouw Sarasvati, Vishnu met Lakshmi en Shiva met Parvati/Durga en zo voort.

Sri Ayyappa staat symbool voor ascese en een deugdzaam leven en zou na een gevecht de verwoestende demon Mahishi gedood hebben. Die demon incarneerde dan in de mooie vrouw Malikapurathamma die nadien Ayyappa ten huwelijk vroeg. Ayyappa zou echter pas met  haar willen trouwen als zijn volgelingen niet langer gunsten komen vragen. Dat lijkt dus nog lang niet het geval. Vlakbij Sabarimala staat echter ook een tempel voor de eeuwig wachtende bruid Malikapurathamma. Om haar niet tot rivale te zijn, worden vruchtbare vrouwen dus best geweerd uit het complex, aldus de legende.

(Lees verder onder de foto).

Hindoepriesters in de tempel van Sabarimala in Kerala. Foto: Challiyan. Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Vrouwenrechten of religieuze rechten?

Daarom worden vrouwen dus al eeuwen weggehouden uit het Sabarimala-complex. In 1991 besliste een rechter dat het verbod gold voor vrouwen tussen 10 en 50 jaar. Eind vorig jaar oordeelde het Hooggerechtshof in Delhi evenwel dat op basis van gelijke rechten vrouwen nu ook de tempel van Sabarimala mogen bezoeken. Dat is dus vandaag pas echt gelukt.

De kwestie kan echter tot grote spanningen en mogelijk geweld leiden in India. De voorbije maanden hebben radicale hindoes -onder hen ook veel vrouwen- desnoods met geweld verhinderd dat vrouwelijke pelgrims de tempel zouden bezoeken. Zij hebben nu opgeroepen tot twee dagen van protest in Kerala, dat zou kunnen overslaan naar andere delen van India.

Politiek heeft de hindoe-nationalistische BJP van federaal premier Narendra Modi zich achter de bescherming van de tradities geschaard. In de aanloop naar de verkiezingen van dit voorjaar kan de BJP religieuze kwesties niet links laten liggen, te meer omdat 82% van de Indiërs hindoe is. Opvallend is dat de lokale tak van de Congrespartij van Rahul Gandhi -met een lange traditie van secularisme- ook stelt dat vrouwen best wegblijven van Sabarimala. Beide politieke rivalen schieten hun pijlen  liever op de coalitie van linkse partijen die in de deelstaat Kerala aan de macht is. Die linkse coalitie vindt gelijke rechten voor vrouwen belangrijker dan religieuze tradities. Is India officieel dan een seculier land, dan zijn politiek, religie en traditie er altijd al erg nauw verbonden.

Tot in Gujarat in het noordwesten van India werd geprotesteerd tegen de "ontheiliging" van de tempel in Zuid-India. Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved