Video player inladen...

Gaan de Chinezen echt aardappelen en rupsen kweken op de maan? 4 vragen over hun nieuwste maanmissie

Alweer een mijlpaal in het Chinese ruimteprogramma:  wetenschappers hebben de ruimtesonde Chang'e-4 op de achterkant van de maan kunnen doen landen. Waarom is die missie eigenlijk zo speciaal? En gaan de Chinezen echt aardappelen en rupsen kweken op de maan?

1. Wat is die "achterkant van de maan" eigenlijk?

Dankzij het legendarische album van Pink Floyd  uit 1973, "The Dark Side of the Moon", spreken we vaak van "de donkere kant" van de maan. Dat is niet juist, zegt Stijn Ilsen, lucht- en ruimtevaartspecialist bij QinetiQ Space. "Het is helemaal geen 'donkere' kant."

"De achterkant van de maan is gewoon de kant van de maan die we vanop aarde niet kunnen zien, omdat de aarde en de maan synchroon ronddraaien. Daardoor is altijd dezelfde kant van de maan naar ons gericht." Wetenschappers spreken daarom eerder van de 'far side of the moon', de verste kant. 

"Die hebben we nog niet goed kunnen bekijken", zegt Ilsen. "Alle bemande maanmissies uit het verleden zijn naar de zichtbare kant gegaan. Je kunt daar altijd de aarde zien, dus je kunt ook rechtstreeks met de aarde communiceren. Aan de achterkant van de maan moet je die communicatie doen via een satellietje dat rond de maan hangt."

Ilsen vindt het in elk geval een fascinerende missie. "De samenstelling van de maan is aan de achterkant toch best anders dan de voorkant. Er zijn onder andere veel meer kraters. Dus het is wel interessant om dat te onderzoeken."

VRT-wetenschapsjournalist Koen Wauters legt de details van de Chinese missie nog eens duidelijk uit in onderstaande video: 

2. Hoe uitzonderlijk is deze Chinese maanmissie?

In ieder geval is het een primeur: nooit eerder landde er een ruimtesonde aan die kant van de maan. "Dat is een moeilijke opdracht, omdat je dus niet die rechtstreekse communicatie hebt", legt Ilsen uit. "Je kunt de landing moeilijk goed beoordelen van op aarde. Daardoor moet je een zekere autonomie geven aan dat ruimtetuig."

Toch is het nog altijd veel moeilijker om een ruimtetuig op Mars te zetten dan op de achterkant van de maan, nuanceert Ilsen. "Een Marssonde moet eigenlijk alles autonoom doen. Dus dit is een soort van tussenstap waarbij de Chinezen duidelijk aantonen dat zij op weg zijn naar almaar moeilijkere dingen."

Een van de eerste foto's die Chang'e-4 doorstuurde.

In 2013 was de sonde Chang'e-3 het eerste ruimteschip dat op de (voorkant van de) maan landde sinds de Loena 24 van de Sovjet-Unie in 1976. "Nu zetten ze een stap verder met die landing op de achterkant. Je hebt die autonomie nodig, dat extra risico, om dat mogelijk te maken."

3. Wordt China een nieuwe ruimtegrootmacht?

"Absoluut", knikt Ilsen. "De Chinezen doen dat heel rustig en nauwgezet. De eerste bemande lancering van een Chinese raket vanop het Chinese grondgebied dateert al van 2003. Sindsdien bouwt China stap voor stap zijn capaciteiten op."

Dat gaat trouwens met vallen en opstaan. "Ze zijn een klein beetje gehinderd door een probleem met een raketlancering vorig jaar. En de grote raketten om voorbij de maan te geraken, hebben zij nog niet. Dus ze lopen wel nog een beetje achter."

"Maar volgend jaar lanceren zij (een eerste onderdeel van) een nieuw ruimtestation, nadat het vorige dit jaar is neergestort. Zij gaan die capaciteiten stap voor stap opbouwen om naar de maan te gaan en later naar Mars."

Grote raketten om voorbij de maan te geraken, hebben de Chinezen nog niet. Dus ze lopen wel nog een beetje achter

Stijn Ilsen, lucht- en ruimtevaartspecialist bij QinetiQ Space

Bij deze missie zijn nog geen astronauten - of beter taikonauten - mee. Maar dat zit er ook aan te komen. "Ze oefenen eerst met onbemande missies, om beter te leren hoe je op een object landt dat niet de aarde is. Dat is een voorbereiding op bemande missies."

Philippe Mollet van Volkssterrenwacht Mira spreekt zelfs van "een tweede maanrace". "Het is niet meer de Russen tegen de Amerikanen, maar nu spelen ook de Chinezen mee, is er de commerciële ruimtevaart, misschien ook de Indische ruimtevaart. Die tweede maanrace zou wel eens een economische race kunnen zijn: op zoek gaan naar grondstoffen."

Het gaat dan onder meer over helium-3, een isotoop van het edelgas helium dat van belang zou kunnen zijn voor toekomstige kerncentrales. "Op aarde is er heel weinig van beschikbaar, op de maan zou dat er in grotere proporties zijn", aldus nog Mollet.

4. Klopt het dat de Chinezen aardappelplanten gaan kweken op de maan?

Jazeker. Er is een mini-ecosysteem aan boord, niet veel groter dan een klein emmertje, met onder meer aardappelzaadjes en zelfs eitjes van de zijderups. De Chinese wetenschappers gaan proberen om die zaadjes met het natuurlijke zonlicht op de maan te doen uitgroeien tot planten. "Die planten produceren zuurstof", legt Ilsen uit. "De rupsen gaan dan die zuurstof gebruiken om CO2 te produceren."

Heuse "maanaardappelen" zullen we vermoedelijk niet onmiddellijk te zien krijgen. "De Chinezen gaan vooral proberen te onderzoeken of dat mini-ecosysteem zichzelf in evenwicht houdt. Of waar het foutloopt."

En dat heeft een duidelijk doel. "Als je in de toekomst met bemande missies naar de maan of Mars zou gaan, moet je die mensen eten geven. En dat kan je bijna niet meenemen als je voor langere tijd weggaat. Dus dat eten moet je dan zelf kweken."

Het zijn experimenten die vandaag ook al gebeuren in het ruimtestation ISS. "En dat zijn allemaal voorbereidingen voor langere missies in de ruimte, om uit te vissen hoe je eten kweekt, hoe planten zich daar gedragen."

bekijk hieronder de reportage uit "Terzake" over de Chinese maanmissie

Video player inladen...

Meest gelezen